Het werkveld vraagt om goed opgeleide professionals met een stevige kennisbasis die Beroepsspecifieke- en generieke vaardigheden hebben ontwikkeld. Zelfbewuste en zelfsturende professionals met een specifiek beroepsprofiel kunnen zich onderscheiden op de arbeidsmarkt. Om die attitude en vaardigheden te ontwikkelen is het belangrijk dat het onderwijs plaatsvindt in authentieke leeromgevingen, waar studenten kunnen werken aan realistische opdrachten of aan grote maatschappelijke vraagstukken.
Integrale aanpak voor ontwikkeling authentieke leeromgeving
Voor onderwijsinstellingen is het vormgeven van zulke authentieke leeromgevingen een grote uitdaging. Ook de begeleiding van studenten is niet eenvoudig. In dit project is gewerkt met een stapsgewijze, integrale ontwerp- en professionaliseringsaanpak. Aan de ene kant zijn opleidingen ontworpen rondom authentieke leeromgevingen. Anderzijds is gewerkt aan betere coachingsvaardigheden van docenten en professionals, gericht op zowel het ontwikkelen van vakspecifieke- en generieke vaardigheden, als het bevorderen van het zelfbewustzijn en de zelfsturende vaardigheden van studenten.
Gezamenlijke ontwikkeling
Het projectteam heeft als vertrekpunt de kennis en ervaring vanuit de praktijk genomen die bij docenten, opleidingen en werkveldprofessionals aanwezig was. Steeds is proefondervindelijk vastgesteld wat wel en niet werkt bij de ontwikkeling van een authentieke leeromgeving. De deelnemers hebben samengewerkt als professionele leergemeenschap (PLG) en hebben hun persoonlijke en professionele ontwikkeling gecombineerd.
Onderwijsproducten en inzichten
Kenmerkend voor de ontwerpgerichte onderzoeksaanpak is de combinatie van ontwikkelings-en onderzoeksstappen op een onderling afhankelijke manier. Steeds zijn theorie en praktijk op elkaar betrokken; ervaringen uit het verleden zijn input voor het initiële ontwerp. Toepassing en evaluatie van het ontwerp met betrokkenen (en eventueel andere experts) kan bijvoorbeeld uitmonden in een herontwerp. Op deze manier zijn alle producten in een of meerdere rondes tot stand gekomen en met verschillende stakeholdergroepen geëvalueerd of gevalideerd.
Dit resulteerde in een aantal producten, zoals een curriculum, opdrachten, tools die direct te gebruiken zijn in de onderwijspraktijk en die zodoende doorwerken op de ontwikkeling van studenten. De onderzoeksactiviteiten leverden daarnaast theoretisch inzicht en ontwerpprincipes op die door andere programma's kunnen worden overgenomen.
Tijdsdruk en tempo van ontwikkeling
De relatief krappe beschikbare tijd van docenten en opleidingen, zeker in de Coronaperiode, zorgde voor tijdsdruk in dit project. Aan de andere kant groeide het besef dat de visie van het projectteam soms te ver voor de troepen uitliep. Daarom is bewust steeds goed aangesloten bij de ontwikkelingsfase van de opleiding of het docententeam. Dit heeft uiteindelijk geresulteerd in realistische ontwerpprincipes en tools.
Concrete producten blijven bruikbaar
De belangrijkste tools die in dit project zijn ontwikkeld zijn bruikbaar bij het ontwerpen of implementeren van onderwijs met authentieke leeromgevingen. Het gaat om:
- Een generiek ontwerpmodel
- Ontwerprichtlijnen
- Gesprekstool visievorming
- Opleidingsscan
- Handreiking ontwerpen doorgaande leerlijn
- Handreiking docentprofessionalisering
- Rollenspel gelijkwaardigheid in leren
- Vragenlijst zelfsturing en professionele houding
Ook andere onderwijsprofessionals kunnen deze tools benutten bij de (door)ontwikkeling van hun onderwijs. Bijvoorbeeld bij het gesprek over de eigen onderwijsvisie, het in kaart brengen van de huidige en gewenste situatie van de opleiding, of het maken van een opzet voor docentprofessionalisering.
Daarnaast is een aantal onderzoeksrapporten en –presentaties opgeleverd, evenals praktijkvoorbeelden over gelijkwaardigheid in samen leren, docentprofessionalisering, zelfsturend leren, en een sprintaanpak onderwijsontwikkeling. Alle tools en documenten zijn te downloaden op www.talentsdrivenlearning.nl
| Opleiding(en) en aantal studenten waarbij de innovatie is toegepast: | Docententeams en onderwijskundigen van de de opleidingen Commerciële Economie (200 eerstejaars studenten), Bedrijfskunde (30 en 180 eerstejaars studenten), en betrokkenen bij het Smart Solutions Semester (1000 studenten per semester) |
|---|
| Ontwikkelperiode: | 2020-2023 |
|---|
| Opzet projectteam: | Projectleider, teamleider, docent/onderzoekers, trainer |
|---|
| Bestede aantal ontwikkeluren: | 5412 |
|---|
| Totale budget: | EUR 525.000 (waarvan 15.000 in tijd voor het ontwikkelteam en 10.000 voor de PLG vanuit de organisatie) |
|---|
Relevante publicaties
- Herrington, J., & Oliver, R. (2000). An instructional design framework for authentic learning environments. Educational technology research and development, 48(3), 23-48.
- McKenney, S. E., & Reeves, T. C. (2018). Conducting educational design research (2nd ed.). Routledge.
- Woudt-Mittendorff, K. & Visscher-Voerman, J.I.A. (2019). De docent als coach van het leerproces. Onderwijsinnovatie, juni 2019.
- Verhagen, P., Kuiper, W., & Plomp, T. (1999). Onderwijskundig ontwerpen in het onderwijsprogramma van Toegepaste onderwijskunde [Curriculum development in the curriculum of educational designers]. In J. M. Pieters, T. Plomp, & L. E. Odenthal (Eds.), 20 jaar toegepaste onderwijskunde [20 years of educational design curriculum]. Twente University Press.
- Visscher-Voerman, J.I.A. (2018). Perspectieven op curriculuminnovatie in het hoger onderwijs [Perspectives on Curriculum Innovation in Higher Vocational Education]. Lectorale rede uitgesproken op woensdag 12 december 2018. Saxion.
Producten of presentaties over dit project
Comenius Leadership Fellow 2020. Raadpleeg hiervoor nko.nl.
