Studenten aan zet bij ontwikkeling van eigen didactische vaardigheden

Introductie

Students-as-Teachers (SAT’s) die aan de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) worden getraind in basis-didactische vaardigheden hebben altijd een rol in het uitvoeren van onderwijs. Zoals uit de literatuurreview blijkt (Dekker et al., 2023), Dekker, I., Thurlings, M., Delnoij, L., & Van Der Veen, J. (2023). A systematic review on near-peer teaching in higher education: Training, types of instruction, and outcomes.
 zorgen trainingen die SAT’s voorbereiden op hun taak voor betere leeruitkomsten van de studenten. Aan de TU/e kunnen SAT’s verschillende rollen hebben: ze begeleiden bijvoorbeeld projectgroepen, zowel in de samenwerking als op de inhoud, ze bespreken (wiskundige) opdrachten met groepen studenten of ze zijn beschikbaar als vraagbaak tijdens een werksessie aansluitend aan een hoorcollege. 

De SAT’s zijn altijd minimaal tweedejaarsstudenten, maar het kunnen ook afstuderende masterstudenten of PhD’s zijn. Ze moeten regelmatig een goed cijfer hebben gehaald voor het vak waarvoor ze ingezet worden. Deze heterogene groep wordt gezamenlijk getraind in basis-didactische vaardigheden.

Hoe is het opgezet?

De didactische training die de SAT’s volgen bestaat uit een dagdeel en bevat vier onderwerpen: motivatie, feedback, didactisch coachen en het begeleiden van bijeenkomsten. Uit onderzoek van Silbert en Lake (2012) Silbert, B. I., & Lake, F. R. (2012). Peer-assisted learning in teaching clinical examination to junior medical students. Medical Teacher, 34(5), 392–397. https://doi.org/10.3109/0142159X.2012.668240
 blijkt dat hun SATs het bruikbaar vonden om didactische technieken toe te kunnen passen tijdens de training, o.a. door gestructureerd feedback te leren geven. In onze training zien we dit terug in het leren geven van feedback en in het oefenen van coachen op basis van het model van Didactisch coachen . Voerman, L., & Faber, F. (2021). Didactisch Coachen. Hoge verwachtingen concreet maken met behulp van feedback, vragen en aanwijzingen. De Weijer Uitgeverij.
 Inhoudelijk worden de SAT’s door hun docenten op het vak voorbereid. Hieronder volgt een korte uitleg over de vier onderdelen van de training. 

1. Motivatie. Hierbij gaan we in op intrinsieke motivatie, geven we voorbeelden voor het stimuleren van autonomie, competentie en relatie (Ryan & Deci, 2020) Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2020). Intrinsic and extrinsic motivation from a self-determination theory perspective: Definitions, theory, practices, and future directions. Contemporary Educational Psychology, 61. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2020.101860
    en laten we SAT’s nadenken over hun eigen motivatie en ervaringen. We eindigen met een overzicht: hoe kun je de motivatie van studenten bevorderen door in te spelen op autonomie, competentie en relatie? We doen dit, omdat is gebleken dat het ondersteunen van autonomie, competentie en relatie een positieve invloed heeft op prestaties in het onderwijs. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2020). Intrinsic and extrinsic motivation from a self-determination theory perspective: Definitions, theory, practices, and future directions. Contemporary Educational Psychology, 61. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2020.101860
   
2. Feedback. Als opmaat voor een grote oefening met didactisch coachen (Voerman & Faber, 2021) Voerman, L., & Faber, F. (2021). Didactisch Coachen. Hoge verwachtingen concreet maken met behulp van feedback, vragen en aanwijzingen. De Weijer Uitgeverij.
    geven we een demonstratie over het geven van feedback op drie verschillende niveaus: het taakniveau, het procesniveau en het zelfregulatieniveau. Daarna krijgen SAT’s een lijst met voorbeeldzinnen die ze classificeren als taak-, proces- of zelfregulatieniveau. Deze voorbeeldzinnen zijn geformuleerd als feedback of vragen.
3. Didactisch coachen. Na een analyse van de verschillende niveaus van feedback en vragen stellen, brengen SAT’s de theorie in praktijk door in rollenspellen gesprekken te voeren met studenten. SAT’s maken hierbij gebruik van een checklist die bestaat uit twee fasen (zie figuur 1): 1. het vinden van het obstakel en 2. het zoeken naar de volgende stap.
4. Het begeleiden van bijeenkomsten. Als laatste gaan studenten aan de hand van een checklist oefenen met de drie aspecten van een bijeenkomst: proces, procedure en inhoud (De Haan, 2021). De Haan, C. (2021). Studentgericht begeleiden. Individuele trajecten in het hoger onderwijs. Uitgeverij Coutinho.
    Hierbij worden bijvoorbeeld verwachtingen over de samenwerking besproken. Dit zorgt ervoor dat SAT’s en studenten daarna beter inhoudelijk voortgang kunnen maken en dat ze een goede basis hebben gelegd voor eventuele lastige situaties die ze tegenkomen. De SAT probeert hierbij om de studenten vanaf het begin een zo actief mogelijke rol te laten spelen (De Haan, 2021). De Haan, C. (2021). Studentgericht begeleiden. Individuele trajecten in het hoger onderwijs. Uitgeverij Coutinho.
    SAT’s oefenen met een mede-SAT om proces en procedure te bespreken en oefenen hoe ze een bruggetje maken naar de inhoud. 

Zoals gebruikelijk is bij het trainen van SAT’s, wordt de training uitgevoerd voordat de SAT’s in de praktijk aan de slag gaan (Dekker et al., 2023). We raden docenten daarbij aan om wekelijks of tweewekelijks met hun SAT’s bij elkaar te komen voor update- of reflectiebijeenkomsten. De docent kiest er zelf voor om dit wel of niet te organiseren.

Wat is het effect?

SAT’s die de training hebben gevolgd, geven regelmatig aan dat ze het waardevol vinden om in de trainingscontext te hebben geoefend met het geven van feedback en dat ze het waardevol vinden om een duidelijk plan te hebben waarmee ze studenten kunnen ondersteunen die zijn vastgelopen. Ook geven studenten tijdens de training en in de evaluaties vaak aan dat ze het fijn vinden om in kleine groepjes uit te wisselen met andere SAT’s en van elkaar te leren.

Het effect van de training in de praktijk en op studenten, kan het beste omschreven worden door Lina Ochoa Venegas, de vakdocent die met de getrainde SAT’s werkt.

“When it came to our student assistants, we were making a big assumption: We thought that because of their great learning performance, student assistants had therefore developed all the needed skills to teach. This is not necessarily the case for all of them but we strongly believe they could be able to develop such skills with further training. In the end, we know our student assistants to be quick learners.
We agreed on starting a TEACH program before running the course. The program brought teaching consciousness to the student assistants. They were also able to identify strengths and points of improvement when it comes to guiding people in their learning process. Additionally, it helps us with further developing group bonding. The quality of the assistance during the instructions notably increased after the TEACH training. We saw them making an extra effort to be of better help to fellow students and students noticed (as reported by some of them on the final evaluation of the course).” Lina Ochoa Venegas

Uitdagingen, tips, en dromen zonder grenzen

Een aantal tips voor het werken met SAT’s:

• Geef SAT’s een didactische training.
• Zorg er voor dat de SAT’s goed op de hoogte te zijn van de inhoud van het vak; dit is de taak van de inhoudelijk docent.
• Communiceer met de SAT’s over hun rol en ondersteun hen in hun leerproces. Ook dit is de taak van de inhoudelijk docent. Vragen die daarbij gesteld kunnen worden, zijn: wat is volgens de docent goede ondersteuning voor studenten, welke ondersteuning hebben SAT’s zelf nodig om hun rol goed te vervullen?
• Ga als docent een keer per week met alle SAT’s bij elkaar zitten om de inhoud en voortgang binnen het vak en de taak van de SAT’s te bespreken. SAT’s maken zelf een leerproces door, ondersteun hen hierbij. Door van (sommige) bijeenkomsten intervisiemomenten te maken, leren de SAT’s van elkaar en van de docent. Ook zijn SAT’s vaak de ogen en oren van de docent. Zij zien de studenten vaker en langer en kunnen op die manier waardevolle informatie ophalen over het vak.

Verdere informatie

Meer informatie over de training en de trainingsmaterialen kunnen opgevraagd worden via TEACH@tue.nl. Een deel van het materiaal is online te vinden via de links in de tekst. 

Het StuKO inspiratieboek

Wil je meer inspirerende voorbeelden lezen? Bekijk het StuKO inspiratieboek. Het bevat een verzameling voorbeelden van studenten die onderwijs verzorgen in het hoger onderwijs. De voorbeelden laten zien welke rol de SAT’s vervullen, welke training en begeleiding ze krijgen, hoe het programma is opgezet en welke effecten dat heeft op de studenten die het onderwijs volgen en op de SAT’s zelf. Het inspiratieboek biedt tips en attendeert op aandachtspunten. 

Aan dit inspiratieboek en aan het StuKO project hebben medewerkers van verschillende hoger onderwijsinstellingen meegewerkt. Meer informatie over het StuKO project en opgeleverde producten vind je hier