Betere voorbereiding nodig om jongeren in leefgroepen goed te kunnen begeleiden
Een belangrijk onderdeel van het werk in de specialistische jeugdhulp is de begeleiding van jongeren in leefgroepen in de 24-uurs zorg. Het gaat om jeugdigen met ernstige gedragsproblemen, een licht verstandelijk beperking of ggz-problematiek, die verblijven in open of gesloten voorzieningen.
In het werkveld is dringend behoefte aan professionals die een veilig leefklimaat kunnen garanderen in leefgroepen, die oog hebben voor de behoeften van individuele bewoners en hen in hun ontwikkeling ondersteunen en stimuleren.
Het werk in de 24-uurs zorg is uitdagend: er wordt veelal gewerkt met bewoners met lastig te hanteren gedrag en er is vooral de laatste jaren veel verloop onder personeel.
Er is behoefte aan een goede voorbereiding op dit werk, zodat net afgestuurde professionals zich niet in het diepe gegooid voelen en snel afhaken. Samen optrekken van opleiding én praktijk is noodzakelijk zodat studenten les krijgen over thema’s die direct nut hebben voor het werk.
Ontwikkeling van een leerwerkplaats
Het doel van dit project was het ontwikkelen van een gezamenlijk onderwijsprogramma voor het werken in de 24-uurs zorg voor jongeren in leefgroepen in de vorm van een leerwerkplaats. Er is samen met de praktijk een nieuwe vorm van stage-ondersteunend onderwijs ontwikkeld: nieuw in vorm, inhoud, toetsing, begeleiding en in de samenwerking hogeschool-werkveld. Behalve dat er in de leerwerkplaats kennis wordt overgedragen, reflecteren docenten, praktijkbegeleiders en studenten samen op het werken in de 24-uurs zorg en de (leer)vragen die daarbij aan de orde zijn. De leerwerkplaats biedt studenten een hybride leeromgeving, biedt docenten de mogelijkheid tot professionalisering en de opleiding een stevige verbinding met het werkveld.
Werkwijze in het project
Er is research-informed gewerkt in dit project. In de opzet en uitvoering is gebruik gemaakt van kennis binnen het lectoraat over implementatie in de jeugdzorg. Dat is op twee manieren gedaan. Ten eerste door van meet af aan te werken aan de borging van de leerwerkplaats in beide organisaties (Hogeschool van Amsterdam en de praktijkorganisatie), gebaseerd op kennis over fasen van implementatie en de factoren die van invloed zijn op de implementatie van vernieuwingen. Dit is vormgegeven door te werken met een begeleidingscommissie bij zowel de opleiding als de praktijkorganisatie en een projectleider bij de praktijkorganisatie en een projectleider van het gehele project.
Ten tweede door op basis van literatuuronderzoek over competenties voor professionals in leefgroepen een praktijkprofiel ‘Leren werken in de 24-uurszorg’ te ontwikkelen als basis voor de onderwijsontwikkeling. Helderheid over de inhoud van het werk, zodat dit ‘teachable, learnable, doable and assessable’ is, is een belangrijke factor bij de implementatie van een vernieuwing zoals het onderwijsprogramma in deze leerwerkplaats.
Er is gebruik gemaakt van een al bestaand landelijk netwerk van residentiële voorzieningen als externe klankbordgroep.
Waardering van het opleidingsprogramma en de leerwerkplaats
Vanwege fusies bij de samenwerkende partijen (in de praktijk én in het onderwijs) heeft het project een langere doorlooptijd gehad. De belangrijkste opbrengsten uit dit project zijn een gezamenlijk ontwikkeld onderwijsprogramma en een praktijkprofiel.
Er vond een evaluatie plaats onder deelnemers aan de pilot (zowel studenten als uitvoerend medewerkers) aan de hand van survey en interviews. Ook studenten die op de reguliere manier stage liepen hebben input geleverd. Daaruit blijkt dat het nieuwe opleidingsprogramma zeer is gewaardeerd. Verder is in een bijeenkomst van de projectgroep tweemaal geëvalueerd; de leerpunten die naar voren kwamen worden gebruikt in het vervolg.
Na afronding van het project blijft de leerwerkplaats bestaan en gaat het lectoraat door met monitoringsonderzoek om na te gaan of de leerwerkplaats professionals oplevert die zich goed voorbereid voelen en daadwerkelijk bij de praktijkorganisatie aan de slag gaan.
Samenwerken met praktijkorganisatie is belangrijk
Een aanbeveling voor docenten die met het ontwikkelde materiaal aan de slag willen is om vooral samen met de praktijkorganisatie al het materiaal door te nemen en na te gaan of aanpassing wenselijk is en te bespreken hoe dat gerealiseerd kan worden. Liefst in een projectgroep, met een projectplan en verantwoordelijken voor invoering en borging van de leerwerkplaats, zowel bij de opleiding als de praktijkorganisatie. Voor vragen kunt u contact opnemen met Leonieke Boendermaker.
| Opleiding(en) en aantal studenten waarbij de innovatie is toegepast | In de pilotfase 9 studenten in de afstudeerfase van Social Work en Pedagogiek, HvA |
|---|
| Ontwikkelperiode | 2020 - 2023 |
|---|
| Opzet projectteam | - Lector Jeugdzorg
- Junior en senior onderzoeker lectoraat Jeugdzorg
- 2 docenten opleiding Social Work, profiel jeugd
- 4 professionals leefgroepen praktijkorganisatie
- 1 projectleider praktijkorganisatie
|
|---|
| Bestede aantal ontwikkeluren | 2484 uur |
|---|
| Totaal budget | EUR 137.580 |
|---|
Relevante publicaties
- Bertram, R. M., Blase, K. A., & Flixen, D.L. (2015). Improving programs and outcomes: Implementation frameworks and organization change. Research on Social Work Practice, 25(4), 477–487.
- Biggs, J., & Tang, C. (Eds.). (2011). Teaching for quality learning at university (4th ed.). Maidenhead, UK: McGraw-Hill and Open University Press.
- Boendermaker, L., Verheem, E. A., & Otte, K. (2021). Competenties voor werken in de JeugdzorgPlus: deelrapport 3 van Werken aan de toekomst van JeugdzorgPlus. Hogeschool van Amsterdam, Lectoraat Jeugdzorg.
- Fink, L. D. (2013). Creating significant learning experiences: An integrated approach to designing college courses. John Wiley & Sons.
- Metz, A. (2016). Practice Profiles: A Process for Capturing Evidence and Operationalizing Innovations. White Paper. National Implementation Research Network.
- Metz, A. (2016). Practice Profiles: A Process for Capturing Evidence and Operationalizing Innovations. White Paper. National Implementation Research Network.
Producten of presentaties over dit project
Comenius Senior Fellowship 2020
