Leerlijn welzijn en vitaliteit: Investeren in langlopende en proactieve leerlijn gericht op vitaliteit

  • Hoger onderwijs
  • Een longitudinale leerlijn Welzijn en Vitaliteit is opgezet op basis van ontwerpgericht onderzoek. Deze leerlijn helpt bij het bevorderen van studentenwelzijn.

    Bijdrage van Dr. Marjolein van de Pol (Radboud Universiteit) Meer informatie

    Gepubliceerd:

    Video: Leerlijn Welzijn en Vitaliteit | Nederlandse Hogeronderwijspremie 2023
    Naam projectleider / contactpersoon: Dr. Marjolein H.J. van de Pol
    Beschrijving projectteam: Een team van 7 personen (student, docent-coördinator, coach-coördinator, hoogleraar medisch onderwijs, 2 onderwijsontwikkelaars en onderwijskundige) met daaromheen klankbordgroepen van studenten, docenten, coaches en studieadviseurs
    Ontwikkelperiode: Maart 2019-heden
    Opleiding(en) en/of aantal studenten waarbij het onderwijs is toegepast: Faculteit medische wetenschappen: studies Geneeskunde, biomedische wetenschappen en tandheelkunde bachelor, Geneeskunde master, MMD master. In totaal geven we jaarlijks ruim 2500 studenten onderwijs uit onze leerlijn
    Bestede aantal ontwikkeluren:  Wekelijkse bijeenkomsten, ontwikkeluren, brainstormsessies, video-opnames kennisclips etc. gemiddeld over de hele periode wekelijks 0,6 fte
    Gebruikte budget  Docent en ontwikkeluren. Deels uit standaard docenturen, deels uit curriculumontwikkeling, deels uit kwaliteitsgelden

    ‘Ontwikkeling van een proactieve langlopende leerlijn welzijn en vitaliteit’

    Stress-gerelateerde klachten en burn-out komen steeds meer voor onder jonge mensen, ook bij studenten van de Faculteit medische wetenschappen. Dit zorgt voor veel studie-uitval en persoonlijk leed. Om deze klachten te verminderen en het welzijn van studenten te verbeteren is met een kernteam bestaande uit een onderwijskundige, twee arts-docenten, een onderwijs coördinator, een coach-coördinator, een student en een hoogleraar medisch onderwijs een longitudinale leerlijn opgezet. De leerlijn is volledig geïntegreerd in het curriculum en ondersteunt studenten bij het ontwikkelen van competenties om hun welzijn duurzaam te bevorderen. Hierbij is onder meer aandacht voor het belang van zelfzorg, omgaan met prestatiedruk, kritische zelfreflectie, persoonlijk leiderschap en veerkracht.  

    Hoe kwam onze leerlijn tot stand

    De leerlijn Welzijn en Vitaliteit kwam tot stand middels een ontwerpgericht benadering, bestaande uit een iteratief proces van ontwikkeling met kort-cyclische evaluatie en bijstelling volgens de methode van ‘educational design based research’. De leerlijn is ontworpen op basis van een evidence based inzicht, namelijk dat het belangrijk is dat professionals voor hun eigen welzijn  zorgen als voorwaarde om duurzaam voor anderen te kunnen zorgen. Daarnaast zijn actuele wetenschappelijke inzichten over mechanismen achter vitaliteit, geluk, stress en welzijn meegenomen in het ontwerpproces en past deze toe op de situatie van de student nu.
    Elk los programmaonderdeel is op zichzelf nuttig en geeft de student concrete handvatten en inzichten. Het onderwijsprogramma als  samenhangend geheel reikt  aan studenten bouwstenen aan waarmee ze hun welzijn duurzaam positief kunnen beïnvloeden. 

    De leerlijn kent een gelaagde structuur. Iedere student doorloopt een longitudinaal geïntegreerd Welzijn en Vitaliteit-programma in de bachelor. Voor studenten geneeskunde loopt het programma door in de master, de fase waarin zij ook coschappen lopen. Voor studenten die zich verder willen verdiepen in ‘the science of happiness’ is een module keuzeonderwijs beschikbaar. De leerlijn maakt onder andere gebruik van kennisclips, e-learnings, bijpassend groepsonderwijs en individuele coachgesprekken.

    Impact Leerlijn Welzijn en Vitaliteit

    De leerlijn heeft directe impact doordat er sprake is van een meetbaar effect op studentenwelzijn en daarmee legt het een basis voor een duurzaam inzetbare vitale professional. Daarnaast wordt er ook indirect impact gemaakt met de manier waarop deze leerlijn, die een flinke omvang heeft, ontwerpgericht is ontwikkeld en is ingebed in het curriculum. Ook wordt dit onderwijsprogramma breed gedeeld.
    Alle studenten van  de faculteit volgen het onderwijsprogramma. Hiermee bereikt de instelling jaarlijks zo’n 2500 studenten. Evaluaties tonen een positieve impact op ervaren welzijn. Dit was reden om de bevindingen aan te bieden voor publicatie in het internationale discours. In het komend jaar volgen nog minimaal 2 wetenschappelijke evaluaties .

    De Radboud Universiteit deelt interfacultair de bevindingen en ‘best practices’ uit  het programma, onder andere doordat de hoofdaanvrager zitting heeft in de in de ‘werkgroep studentenwelzijn’ en de klankbordgroep van ‘project studentbegeleiding 2023’ en van het ‘Teaching and Learning Centre’. Landelijk diende het onderwijsprogramma en de eerste evaluaties als input voor de ‘visie op studentenwelzijn’ van Universiteiten van Nederland. Enkele kennisclips die het kernteam tijdens de COVID-periode heeft gemaakt zijn gedeeld met de hele studentenpopulatie van de Radbouduniversiteit en studenten van alle medische faculteiten in Nederland (i.e. met onderwerp veerkracht en motivatie).

    Tips vanuit de Leerlijn Welzijn en Vitaliteit voor de onderwijspraktijk

    In de Leerlijn Welzijn en Vitaliteit boden we evidence informed onderwijs aan om studenten te helpen voor hun eigen welzijn te zorgen. De volgende zaken zijn daarbij belangrijk:

    • Zorg voor een kennisbasis. Onderzoek naar het effect van de module laat zien dat studenten nieuwe inzichten opdoen, zowel  over de inhoud van de module als over hun eigen academische vaardigheden (i.e. lezen van literatuur en die vertalen naar eigen situatie). Ze passen de nieuwe inzichten toe in hun leven. Verdere wetenschappelijke analyses naar o.a. gedragseffecten en gevoelstaal lopen.
    • Onderwijsontwerp samen met studenten: via de studenteninspraak en evaluaties konden we snel evalueren welke werkvormen en onderwerpen het beste aansloten.
    • Durf keuzes en heroverwegingen te maken: als bepaalde aspecten minder goed blijken te werken, schroom dan niet om dit bij te stellen of te herzien. 

    Producten

    Literatuur

    Babenko, O., Daniels, L.M., Ross,S., White, J., & Oswald, A. (2019). Medical student well-being and lifelong learning: A motivational perspective. Educ Health (Abingdon), 32, p. 25-32.

    Keyes, C.L. (2002). The mental health continuum: from languishing to flourishing in life. J Health Soc Behav, 43, 207-222.

    Ryan, R.M., & Deci, E.L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55, p. 68-78.

    Seligman, M.E.P., Ernst, R.M., Gillham,J., Reivich, K., & Linkins, M. (2009). Positive education: positive psychology and classroom interventions. Oxford Rev Educ, 35, p. 293-311.

    Yaden, D.B., Claydon, J., Bathgate, M., Platt, B., & Santos, L.R. (2021).Teaching well-being at scale: An intervention study. Plos One, 16:e0249193.

    Leerlijn Welzijn en Vitaliteit werd genomineerd voor de Nederlandse Onderwijspremie voor mbo en ho 2023 en won de tweede prijs.

    Bijdrage van

    Dr. Marjolein van de Pol

    Dr. Marjolein van de Pol

    Radboud Universiteit

    Mogen we je iets vragen?

    Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
    Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
    In welke onderwijssector werk je?

    Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

    Privacyverklaring

    Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

    Gerelateerd in de kennisbank

    • Praktijkvoorbeeld

      Autonomie Duurzaam Eigen Maken (ADEM): Een handleiding voor jezelf

      ho

      Prestatiedruk, keuzestress en burn-out komen veel voor bij studenten. In dit project is een training ontwikkeld waarin studenten leren hoe zij zichzelf en hun emotionele flexibiliteit kunnen...

      Lees verder
    • Placeholder Onderwijskennis.nl

      Verdiepende bron

      Burn-out symptomen bij studenten

      ho

      Lees over de rol van prestatiedruk, eenzaamheid en sense of belonging bij het voorspellen van burn-out symptomen bij studenten in het hoger onderwijs.

      Lees verder bij PLOS
    • Placeholder Onderwijskennis.nl

      Praktijkvoorbeeld

      Studentenwelzijn op de kaart

      ho

      Dit onderzoek laat zien op welke wijze hogescholen het bevorderen van studentenwelzijn aanpakken. Wat zijn hun ervaringen en welke lessen kunnen hiervan geleerd worden?

      Lees verder bij Hogeschool van Amsterdam