E-Health voor studenten

Stille Pijn

Studenten in het Hbo en universitair onderwijs ervaren vaker dan niet studerende leeftijdsgenoten (stress-gerelateerde) gezondheidsklachten (Boot et al., 2007; Boot, C.R.L., Vonk, P. & Meijman, F.J. (2007). Health-related profiles of study delay in university students in the Netherlands. International Journal of Adolescent Medicine and Health, 2007(19), 413-23.
Nauta et al., 1996). Nauta, M.C.E., Meijman, F.J. & Meijman, T.F. (1996). De subjectief ervaren gezondheid en studiebeleving van studenten van de Universiteit van Amsterdam. Tijdschrift voor Sociale Gezondheidszorg, 1996(8),391-396.
Die gezondheidsproblemen hangen zowel samen met de studie als met allerhande studentenproblematiek zoals identiteit, huisvesting, financiën of relaties. Daarnaast is gebleken dat studenten relatief weinig of in een te laat stadium hulp zoeken (Verouden et al., 2010) Verouden, N.W., Vonk, P. & Meijman, F.J. (2010). Studenten en Stille Pijn. Wel problemen maar geen hulp zoeken. Amsterdam: Elsevier Gezondheidszorg.
met onnodige verergering van gezondheidsproblemen en nadelige gevolgen voor de studie van dien. Studenten ervaren veel prestatiedruk op alle vlakken en toegeven dat het even niet lekker gaat is moeilijk (De studentengezondheidstest 2012; De studentengezondheidstest. (2012, 7 februari). Fresh’N Up, Amsterdam/Rotterdam: FunX.  Geraadpleegd van https://www.studentengezondheidstest.nl/studentenartsen/
Recourt, 2012). Recourt, A. (2012). Beter afremmen dan opbranden. Folia Magazine, 2012(25), 32-34.
Ook ontwikkelingen zoals social media hebben het er wat dat betreft niet makkelijker op gemaakt. FOMO (fear of missing out) en de Pretend student zijn enkele vaker voorkomende symptomen van de ervaren druk (Het Parool, 2019), Het Parool. (2019, 7 juli). ‘Student, koester je imperfecties toch’. Geraadpleegd van https://www.parool.nl/columns-opinie/student-koester-je-imperfecties-toch~b6ca137e/
evenals de toename van het consumeren van prestatieverhogende middelen (Van der Heijde et al., 2020). Van der Heijde, C.M., Van den Berk, C. & Vonk, P. (2020). Ervaringen en visies van professionals over gebruik en misbruik van methylfenidaat door studenten in het hoger onderwijs. TSG, 2020(98), 1-8.
Aangezien de bestaande hulpverlening kennelijk niet volstaat voor een grote groep studenten hebben de Studentenartsen van de Universiteit van Amsterdam besloten het  hulpaanbod te verbreden. eHealth biedt veel nieuwe mogelijkheden op dat vlak, gezien de mogelijkheid zelfstandig en anoniem met de problemen aan de slag te gaan. Daarnaast kan het een uitkomst zijn in tijden zoals COVID-19.

Empowerment

Studenten lossen hun (gezondheids)problemen in beginsel liefst zelfstandig en anoniem op (Overman, 2001). Overman, R. (2001). Voorbij oorlog en revolutie. Medisch Contact, 2001(56), 51-52.
Bureau Studentenartsen, voorheen de Stichting Universitaire gezondheidszorg (UGZ), de eerste én tevens  een van de laatste studentenhuisartsenpraktijken in Nederland, heeft hiertoe gerichte e-Health- applicaties ontwikkeld: www.ik-student.nl, www.studentengezondheidstest.nl en www.beterconcentreren.nl . E-health-applicaties hebben de potentie om patiënten- empowerment te bevorderen. Studenten kan onnodige verergering van klachten bespaard worden. Bovendien kost het de samenleving ook veel geld als studenten onnodige vertragingen oplopen. Het motto van de studentenartsen is dus: gezond de eindstreep halen. Een vroegtijdige herkenning en aanpak van problemen is daartoe van belang.

Met e-health-applicaties worden studenten op weg geholpen zelf aan de slag te gaan (Het Parool, 2019) Het Parool. (2019, 7 juli). ‘Student, koester je imperfecties toch’. Geraadpleegd van https://www.parool.nl/columns-opinie/student-koester-je-imperfecties-toch~b6ca137e/
met hun gezondheid en (studie)situatie en worden tips ter verbetering aangeboden. Hierdoor krijgen zij meer zicht op hun gezondheidsklachten buiten de traditionele hulpverlening om.

Narratieve aanpak

www.ik-student.nl is een website die verhalen bevat van studenten die kampten met gezondheids-, studie- en studentenproblematiek en daarvoor geen hulp zochten (Verouden et al., 2010). Verouden, N.W., Vonk, P. & Meijman, F.J. (2010). Studenten en Stille Pijn. Wel problemen maar geen hulp zoeken. Amsterdam: Elsevier Gezondheidszorg.
Het idee is dat lezers steun putten uit verhalen van studenten die het ook moeilijk hebben gehad en tevens aanknopingspunten voor oplossingen vinden. Met behulp van de website kunnen ze leren van ervaringen van studenten die in hetzelfde schuitje zitten en hun eigen gedrag daaraan spiegelen. Ze kunnen zo nieuwe gezichtspunten en een andere kijk op routines en ingesleten gedrag opdoen en onduidelijke situaties bespreekbaar maken. Er kan op specifieke klachten worden gezocht. Dit levert die verhalen op waarbij deze klachten een rol spelen.

De website is tot stand gekomen door diepte-interviews met een 40-tal studenten met lichamelijke en/of psychische gezondheidsproblemen. Hieruit kwam een aantal profielen naar voren waarbij gezondheidsklachten deel gaan uitmaken van de identiteit of de vorming van de identiteit belemmeren (Verouden et al., 2010). Verouden, N.W., Vonk, P. & Meijman, F.J. (2010). Studenten en Stille Pijn. Wel problemen maar geen hulp zoeken. Amsterdam: Elsevier Gezondheidszorg.
De studietijd is een tijd waarbinnen studenten vrij snel moeten leren hun eigen leven vorm te geven: op persoonlijk gebied moeten ze zich binnen de studie tot een nieuw en uniek persoon ontwikkelen en op sociaal gebied moeten ze aansluiting vinden bij een groep. Uit de verhalen blijkt dat de studentenperiode een intense en verwarrende periode is met veel keuzes op elk vlak, niet alleen met betrekking tot de studie. Voor hulpverleners is hierbij van belang niet alleen maar het probleem maar ook de context waarin de student verkeert bij de begeleiding te betrekken. Het boek Studenten en stille pijn, wel problemen maar geen hulp zoeken gaat hierover (Verouden et al., 2010).  Verouden, N.W., Vonk, P. & Meijman, F.J. (2010). Studenten en Stille Pijn. Wel problemen maar geen hulp zoeken. Amsterdam: Elsevier Gezondheidszorg.

Zelfmonitor, gepersonaliseerde feedback en doorverwijzing

Op www.studentengezondheidstest.nl herkennen studenten hun (gezondheids-)problemen sneller (Van der Heijde et al., 2015). Van der Heijde, C. M. , Vonk, P. & Meijman, F. J. (2015). Self-regulation for the promotion of student health. Traffic lights: the development of a tailored web-based instrument providing immediate personalized feedback. Health Psychology and Behavioral Medicine, 3(1), 169-189.
Na het online invullen van vragen over hun gezondheid, leefstijl en aanverwante studentenproblematiek of levenskwaliteit ontvangen ze direct gepersonaliseerde feedback, op de persoon toegesneden informatie en verwijzingen naar relevante hulpbronnen (Van der Heijde et al., 2015). Van der Heijde, C. M. , Vonk, P. & Meijman, F. J. (2015). Self-regulation for the promotion of student health. Traffic lights: the development of a tailored web-based instrument providing immediate personalized feedback. Health Psychology and Behavioral Medicine, 3(1), 169-189.
Studenten kunnen tevens hun scores vergelijken met die van hun studiegenoten.

Uit een eerste evaluatie (Van der Heijde et al., 2015) Van der Heijde, C. M. , Vonk, P. & Meijman, F. J. (2015). Self-regulation for the promotion of student health. Traffic lights: the development of a tailored web-based instrument providing immediate personalized feedback. Health Psychology and Behavioral Medicine, 3(1), 169-189.
blijkt dat groepen studenten problemen hebben herkend door het beantwoorden van de vragen (15%) of na het lezen van hun persoonlijke feedback (30%). Daarnaast vermeldt een groep intenties om gedrag te veranderen na het beantwoorden van de vragen (17%), of na het lezen van de persoonlijke feedback (28%). Bijna een kwart van de studenten rapporteert daadwerkelijke gedragsverandering (23%). 9% meldt verbetering van levenskwaliteit na het beantwoorden van de vragen en 8% door het lezen van de feedback. Zelfs na een jaar na het deelnemen aan de interventie rapporteert een deel van de studenten nog gedragsverandering (10%) en een verbeterde levenskwaliteit (door vragenlijst 9%, door feedback 5%). Meer resultaten zijn te vinden op de resultatenpagina van de website.

Concentratieproblemen

Uit analyse van gegevens van de Studentengezondheidstest bleek dat studenten veelvuldig last hebben van concentratieproblemen. Naar aanleiding van deze bevinding is besloten speciaal hiervoor een website te ontwikkelen: www.beterconcentreren.nl. Hier kan  de student voor zichzelf de oorzaak opsporen van zijn/haar concentratieproblemen. Causaliteit/onderliggende problematiek is breed.

Concentratieproblemen kunnen onder andere ontstaan door mentale problemen als depressie en angst, een ongezonde leefstijl (eventueel met alcohol en/of drugsgebruik) of bijvoorbeeld een gebrek aan studiemotivatie. Op de website spoort de student zijn/haar onderliggende problematiek op door een vragenlijst in te vullen, waarop hij /zij gepersonaliseerde feedback ontvangt. Op de website wordt tevens informatie gegeven over concentratieproblematiek, alsmede mogelijke oplossingen. Je kan hierbij denken aan verwijzingen naar bepaalde eHealth toepassingen en studietips.

Na onderzoek blijkt dat de websites elke maand een vast aantal bezoekers genereren (gemiddeld circa 500 per maand per site), waarvan ook terugkerende bezoekers (gemiddeld 10%). Er wordt gewerkt aan het beter aansluiten bij zoektermen van de doelgroep en het breder bekendheid geven aan de websites. Door de websites ook in het Engels beschikbaar te stellen zijn de websites ook toegankelijk voor internationale studenten, een extra kwetsbare groep (De Volkskrant, 2022). De Volkskrant. (2022, 30 januari). Een vale huid en afwezige oogjes: de internationale student lijdt onder de pandemie. Geraadpleegd van https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/een-vale-huid-en-afwezige-oogjes-de-internationale-student-lijdt-onder-de-pandemie~b5dc0b91/
Dit is handig met het oog op de toename van internationale studenten. Alle websites zijn ook te bereiken via de website van de studentenartsen: www.studentenartsen.nl

Omgaan met stress in tijden van COVID-19

Naar aanleiding van de situatie rondom COVID-19, is uit meerdere onderzoeken gebleken (zowel nationaal als internationaal) dat studenten nog meer stress ervaren dan al eerder. Psychische klachten en eenzaamheidsgevoelens zijn toegenomen (Koelen et al., 2021). Koelen, J. A., Mansueto, A. C., Finnemann, A., De Koning, L., Van der Heijde, C. M., Vonk, P., Wolters, N. E., Klein, A., Epskamp, S. & Wiers, R. W. (2021). COVID-19 and mental health among at-risk university students: A prospective study into risk and protective factors. International Journal of Methods in Psychiatric Research, [e1901].
Het afgelopen jaar is getracht met behulp van eHealth interventies (i.s.m. Therapieland) “omgaan met Corona stress” en “thuiswerken” studenten te helpen beter te kunnen omgaan met de nieuwe situatie. Voor interventies die meer tijdsinvestering vragen van de student blijkt het vooralsnog lastig om veel studenten te enthousiasmeren. Wel is uit een onderzoek bij een kleine groep studenten die meededen gekomen dat zij de interventies vrij unaniem als positief beoordeelden en de tools die er werden aangereikt als nuttig ervaarden.