Het hoger beroepsonderwijs staat voor de opgave om de Sustainable Development Goals te integreren in de opleidingen. Dat stelt studenten in staat om deze doelen later in hun beroepspraktijk toe te passen. Voor IT-opleidingen is dit een grote uitdaging. Bij ontwikkeling van producten en diensten in de IT is het niet vanzelfsprekend om bijvoorbeeld ecologische en sociale gevolgen mee te laten wegen.
Om toekomstige ICT’ers hier beter op voor te bereiden is het noodzakelijk om de SDG’s structureel te integreren in het vakinhoudelijke curriculum. Hierbij spelen twee knelpunten. Ten eerste zijn docenten over het algemeen niet goed op de hoogte van de SDG’s. Ten tweede ontbreekt bij hen vaak handelingsperspectief om deze thema’s een plek te geven in hun IT-onderwijs.
Ontwikkeling van instrumenten met en voor docenten
Als eerste stap in dit project zijn in overleg met docenten en onderwijsontwikkelaars (stakeholders) veel gebruikte instrumenten verrijkt met kennis en invalshoeken over duurzaamheid. Deze zijn beschreven in kenniskaarten die docenten en studenten in de praktijk hebben getest. Vervolgens is er een website gelanceerd met meer informatie over de SDG’s, waar ook de kenniskaarten te vinden zijn en andere hulpmiddelen om duurzaamheidsaspecten in het IT-onderwijs te integreren.
Door vanaf het begin de belanghebbenden te betrekken, is het eerste knelpunt deels aangepakt: de bekendheid met de SDG’s nam namelijk toe onder de deelnemers.
Onderwijskundige aanpak en implementatie
Inhoudelijk is er gebruik gemaakt van methodes als value sensitive design en sustainable design. Per instrument is relevante kennis over duurzaamheid toegevoegd. De grootste uitdaging bleek het inspireren van docenten om daadwerkelijk de nieuwe instrumenten te gebruiken. Docenten werken namelijk graag met vertrouwde materialen en ze weten niet altijd hoe duurzaamheid zich verhoudt tot hun vakgebied.
Door gerichte voorlichting en de gehele onderwijsketen te betrekken (van MT tot ontwikkelteams naar uitvoerende docenten) wordt de implementatie nu geleidelijk zichtbaar en concreet, in zowel leeruitkomsten als in de onderliggende instrumenten. Een succesfactor: stel de belevingswereld van de docent centraal.
Tijdens het project is voortdurend geëvalueerd. Gebruikersfeedback is zo veel mogelijk direct verwerkt en in aanvullende wensen (zoals extra instructie, toelichtende video’s, workshops etc.) is zo veel mogelijk voorzien. De belangrijkste opbrengst van dit project is de website: waar alle instrumenten (met uitleg) te vinden zijn.
Ervaringen en tips
Een succesfactor in dit project was de beschikbare tijd voor de ontwikkelaars en enthousiasme van betrokken collega’s en lectoren. Een belemmering vormde de werkdruk: onderwijsvernieuwing komt vaak bovenop het toch al drukke werk.
|de belangrijkst tip die de projectleider wil meegeven aan andere opleidingen die duurzaamheid in het curriculum willen integreren is om direct vanaf het begin goed te communiceren, veel mensen te betrekken en zo draagvlak te creëren.
Een waardevolle positieve spin off van dit project is dat de ontwikkelde ideeën nu ook in andere opleidingen van Hogeschool Utrecht worden toegepast. De belangrijkste tip die de projectleider wil meegeven aan andere opleidingen die duurzaamheid in het curriculum willen integreren is om direct vanaf het begin goed te communiceren, veel mensen te betrekken en zo draagvlak te creëren. Een waardevolle positieve spin off van dit project is dat de ontwikkelde ideeën nu ook in andere opleidingen van Hogeschool Utrecht worden toegepast.
Comenius Teaching Fellowship 2020. Raadpleeg hiervoor nko.nl.
