Praten over in- en uitsluiting
Binnen de geneeskunde staat het voeren van een openhartig gesprek over diversiteit, in- en uitsluiting en discriminatie onder druk. Dat komt omdat binnen de geneeskunde een cultuur heerst waarin artsen zwijgen over twijfel, stress en emoties. Ook vellen artsen in deze cultuur sneller een oordeel dan dat zij een vraag stellen.
Het gevolg is dat met name niet-traditionele studenten en medewerkers in Amsterdam UMC negatieve ervaringen hebben die onbesproken blijven. Daarnaast bouwen studenten en medewerkers geen gemeenschappelijke taal op rondom belangrijke maatschappelijke thema’s als racisme en diversiteit.
Voor het welzijn van de beroepsgroep én van de patiënt is het belangrijk dat geneeskundestudenten tijdens hun studie leren in- en uitsluitingen te herkennen, aan te kaarten en te bespreken. Daarom is het doel van dit project om het gesprek over in- en uitsluiting onder studenten geneeskunde via diverse onderwijsinterventies op te nemen in het curriculum. Dit gebeurt zowel in de bachelor van de geneeskundeopleiding van de Vrije Universiteit (VU) als in de bredere omgeving van het Amsterdam UMC.
Onderwijsinterventies
Het project bouwt voort op de resultaten van het project genaamd ‘Gelijke Kansen: Diversiteit in de medische (vervolg)opleiding’. Dit project werd in 2017 gehonoreerd en ook uitgevoerd binnen de VU-geneeskundeopleiding. Daarnaast bouwt het voort op wetenschappelijk onderzoek uitgevoerd door leden van de projectgroep.
Voor het huidige project heeft de projectgroep een studieopdracht ontworpen, student-bijeenkomsten georganiseerd, workshops gehouden, een academische leesclub opgezet en bijgedragen aan de podcastreeks ‘Wij Samen’. Ook hebben zij het bestaande practicum in bachelorjaar 2 ‘Zorgethiek en Diversiteit’ aangepast, net als de studieopdracht in de cursus Arts-Patiënt.
Alle tweedejaars studenten van de VU-geneeskundeopleiding volgden de studieopdracht ‘Wat neem je mee in de witte jas’. De workshops ‘Ras van RAAS’ en ‘Onder de huid van de dermatologie’ zijn methoden om te verkennen hoe de concepten ‘ras’ en etniciteit’ worden gebruikt binnen de dermatologie en klinische farmacologie en met coassistenten/specialisten in opleiding. Opleidingen kunnen deze methoden ook inzetten om studenten in gesprek te laten gaan over structurele discriminatie en racisme in de klinische zorg.
In de podcast ‘Wij Samen’ gingen geneeskundestudenten in gesprek met onderzoekers, onderwijsprofessionals, ziekenhuismedewerkers, beleidsadviseurs en diversity-officers over in- en uitsluiting in het Amsterdam UMC en de geneeskundeopleiding van de VU. De podcast staat op Spotify en er is breed over geadverteerd binnen Amsterdam UMC. Als onderdeel van de podcast heeft het Amsterdam UMC twee dialoogbijeenkomsten over diversiteit en in-en uitsluiting georganiseerd.
Een uitdaging in dit project was de pandemie, waardoor het oorspronkelijke plan om theater te maken niet door kon gaan. De projectgroep heeft daarom gekozen voor een andere vorm, namelijk de podcast.
Engagement
Het project heeft direct bijgedragen aan het gesprek over welzijn en in- en uitsluiting binnen de geneeskunde-opleiding. Door deelname aan de activiteiten van het project werd een platform aan studenten geboden, waardoor zij empowered werden om zich uit te spreken.
Een voorbeeld is het initiatief dat studenten van MFVU-commissie DOCS (Diversiteit, Openheid, Cultuur, Studenten) namen om na de #BLM protesten in mei 2020 in Amsterdam samen met de projectleiders een grote bijeenkomst voor geneeskundestudenten te organiseren. Daarnaast starten zij een petitie voor meer aandacht voor diversiteit en inclusie in het geneeskundeonderwijs.
Alle studenten die zijn uitgenodigd voor de podcast ‘Wij Samen’ reageerden hier enthousiast op en kregen vrij van hun coschapstage om eraan deel te nemen. De deelname aan de overige (online) bijeenkomsten was groot.
De projectgroep concludeert dat de afgelopen twee jaar het engagement van studenten geneeskunde aan de VU over welzijn en in- en uitsluiting is vergroot. Dit blijkt ook uit een toenemend aantal stages op deze thema’s, waarbij studenten geneeskunde onderzoek doen naar vluchtelingen, vrouwen van kleur of naar de ervaringen van dak- en thuislozen in de pandemie.
Duurzame inzet
Het practicum ‘Zorgethiek en Diversiteit’, een samenwerking tussen de leerlijnen ‘Interculturalisatie en Diversiteit’ en ‘Ethiek en Recht’ is duurzaam ingebed in de geneeskundebachelor jaar 2. De podcastreeks ‘Wij Samen’ is breed toegankelijk voor iedereen binnen het Amsterdam UMC en daarbuiten (inclusief studenten) doordat het op streaming sites staat. Ook zal er een reeks rondetafelgesprekken worden georganiseerd binnen het Amsterdam UMC over de onderwerpen die in de podcast aan de orde komen.
Hiernaast heeft de projectgroep/opleiding samengewerkt met de opleiding Geneeskunde van de universiteit van Hannover voor de reeks workshops over diversiteit en in-en uitsluiting. Studenten uit Amsterdam en uit Hannover gaven de workshops. Inmiddels is dit een duurzame samenwerking.
Gebruikte literatuur
- Isik, U., Wouters, A., Verdonk, P., Croiset, G., & Kusurkar, R. A. (2021). “As an ethnic minority, you just have to work twice as hard.” Experiences and motivation of ethnic minority students in medical education. Perspectives on medical education, 10(5), 272-278.https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs40037-021-00679-4
- Leyerzapf, H., & Abma, T. (2017). Cultural minority students’ experiences with intercultural competency in medical education. Medical education, 51(5), 521-530.
- Leyerzapf, H., Abma, T. A., Steenwijk, R. R., Croiset, G., & Verdonk, P. (2015). Standing out and moving up: performance appraisal of cultural minority physicians. Advances in Health Sciences Education, 20(4), 995-1010.
- Muntinga, M. E., Krajenbrink, V. Q. E., Peerdeman, S. M., Croiset, G., & Verdonk, P. (2016). Toward diversity-responsive medical education: taking an intersectionality-based approach to a curriculum evaluation. Advances in Health Sciences Education, 21(3), 541-559.
- Verdonk, P., Muntinga, M., & Croiset, G. (2016). Gender en diversiteit in het geneeskundeonderwijs. Tijdschrift Voor Genderstudies, 19(2), 225-239.
Opgeleverde producten
Comenius Teaching Fellowship 2019
