Leren, Maken, Delen: een open onderwijsomgeving
Docenten en studenten hebben behoefte aan een digitale leeromgeving die naadloos aansluit op hun specifieke onderwijs. Die past binnen een netwerksamenleving waarin studenten én docenten van elkaar kunnen leren, ook over opleidingen, academies en instellingen heen. De open onderwijsomgeving representeert de pedagogisch-didactische visie en waarden van het kunstonderwijs, dat inherent analoog is.
Doel was om wendbaar, interactief, onderzoekend en iteratief een open source-leeromgeving te creëren waarin het eigenaarschap van álle gebruikers geborgd is. Een leeromgeving die studentontwikkeling centraal stelt en die zich continu doorontwikkelt en versterkt als gevolg van onderling uitwisselen, inspireren en samenwerken. Er zijn overzichtelijke leergemeenschappen ontstaan die verschillen in uitstraling en uitwerking maar die verbonden zijn door ervaren docenten, feedbackprincipes en het delen van verantwoordelijkheid. Hiervoor zijn we aan de slag gegaan met een ontwikkelaar van digitale onderwijstoepassingen, Leerpodium.
Onderwijsontwikkelingen als co-creatie
De twee initiatief nemende opleidingen hebben in 2018 scholingsprojecten opgezet rondom het circulair ontwerpen van, en flexibilisering binnen het onderwijs. Cruciaal bleek de aandacht voor de student journey. Hieruit bleek dat studenten vooral leren door hun ontwikkeling en onderzoek te delen, de digitale ruimte mede te ontwerpen en samen te werken vanuit thema’s en inhoud. Hetzelfde bleek te gelden voor docenten en medewerkers want de digitale ruimte ontwikkelde zich steeds meer tot een ontmoetingsplek voor onderwijsvernieuwing. Daarom voelden we de noodzaak om een open netwerkgemeenschap te bouwen.
Samen met Leerpodium is in Wordpress een flexibele onderwijsomgeving ontwikkeld waar zich steeds meer opleidingen binnen de AHK en ArtEZ bij aansloten. Bij ArtEZ heeft Leerpodium een openbare Europese aanbesteding gewonnen. Dit leidde tot intensieve uitwisseling en samenwerking tussen opleidingen, faculteiten, directies en ondersteunende afdelingen. Dankzij co-creatie ontstond een sociaal organisatienetwerk dat leert, maakt en deelt.
Binnen dat netwerk ontwikkelt het kernteam van elke opleiding processen en toepassingen voor de eigen leeromgeving op het gebied van teambuilding, docent- en studentontwikkeling, feedback, mapping en portfolio’s. Ze komen voort uit eigen onderwijsbehoeftes en sluiten aan op de eigen visie op onderwijs van elke opleiding afzonderlijk. Opleidingen kennen elkaars toepassingen en bouwen daarop voort, waarbij Leerpodium functioneert als spin in het web. Zo is een orgaan van co-creatie en evolutie voor onderwijsontwikkeling ontstaan. Deze transformatie ontwikkelt zich door informeel bottom-up contact met verschillende (in)formele reflectieprocessen. Voorbeelden daarvan zijn cirkel-evaluaties (plan, do, check, act), programma-evaluaties waar de digitale leeromgeving in is opgenomen, en klankbordgroepen en -personen. Leerpodium heeft met alle opleidingen regulier overleg om toepassingen te ontwikkelen of zaken bij te stellen. Zowel binnen de AHK als ArtEZ, en onderling, is op strategisch, tactisch en operationeel niveau structureel overleg.
Vruchtbare samenwerkingen
Leerpodium reflecteert transities van centraal naar decentraal en van project- naar proces-denken. Andere transities zijn die van aanbod gestuurd naar vraag gestuurd, van hiërarchie naar gemeenschap, en van gesloten leeromgeving naar leren binnen een netwerkgemeenschap.
We zijn in 2018 gestart met twee opleidingen. Inmiddels werken 11 academies, 46 leergemeenschappen, 4.605 studenten, 1574 docenten en 62 alumni samen. Afhankelijk van op welke gebieden vragen liggen of knelpunten bestaan, worden verschillende toepassingen en/of oplossingen ontwikkeld. Denk aan toetsing, monitoring, delen van kennis en gemaakt studentenwerk, het onderwijsproces, informatievoorziening en administratie.
Er is een hechte samenwerking ontstaan tussen AHK en ArtEZ rondom onderwijsontwikkeling en -vernieuwing. Een samenwerking die over opleidingen, faculteiten en hogescholen heen gaat. Daarbij is er continu sprake van collegiale uitwisseling en korte lijntjes. We maken op een positieve manier gebruik van elkaars specialisme, expertise en onderwijskundige krachten. Uit de aanzuigende werking van betrokkenen binnen de AHK en ArtEZ blijkt dat deze manier van werken betekenisvol is voor het onderwijs, zowel op bachelor- als masterniveau. Deze manier van werken is een voorbeeld voor andere opleidingen.
Tips voor de onderwijspraktijk
EEN HYBRIDE CAMPUS: de online leeromgeving als verlengstuk van de fysieke leeromgeving
- Maak publieke waarden een vast onderdeel van je digitale strategie.
- Sluit aan op beleid, strategie en de uitvoeringsagenda van Colleges van Besturen.
- Zorg dat centrale en decentrale ict-dienstverlening de onderwijspraktijk volgt.
- Investeer in ict & onderwijsoverlegstructuur en daarmee begrip voor elkaar.
- Durf buiten bestaande kaders te denken.
- Creëer een cultuur waar studenten elkaar inspireren en ook informeel van elkaar kunnen leren
- Begin klein, concreet, toegepast en vanuit de inhoud gedreven.
- Vier het resultaat, deel deze en schaal op.
- Organiseer medezeggenschap en sta open voor inspraak van alle stakeholders in de ideevorming en doorontwikkeling.
- Zoek, vind en benut onontgonnen kennis en talent van studenten en docenten.
- Werk iteratief en cyclisch; evalueer en pas toe.
- Verdeel werkdruk, vereenvoudig administratieve processen.
- Investeer in docentprofessionalisering en student assistenten.
- Versterk en stimuleer peerreview, feedback, feedforward, feed-up onder studenten en onder docenten.
- Zie de fysieke, materiele en digitale leeromgeving als de hybride campus.
- Werk waar mogelijk samen met andere hogescholen.
- Zet studentbetrokkenheid in je programma van eisen voor je aanbestedingen.
Literatuur
Biggs, J. (2011-2022). Teaching for Quality Learning at University. Fifth ed., Open University Press.
Fluckiger, J. (2010). Single Point Rubric: A Tool for Responsible Student Self-Assessment Assessment. Teacher Education Faculty Publications. 5.
Paez, R. (2019). Operative mapping. Maps as design tools. Elisava, Actar.
Poot, R., Gielen,K., Brincker, L., Filius, R, & Wiegant, F. (2019). Deep Learning through Peer Feedback in Higher Education: a Manual for Teachers. Universiteit Utrecht.
Steegh, J,.& Teunissen, H. (2023). Moderniteit in kaart. Ontwerp en ruimte in de moderne tijd. WBooks i.s.m. Design Museum Den Bosch.