Aandacht voor de woordenschatontwikkeling van NT2-studenten in het mbo

Steeds meer mbo-studenten hebben op latere leeftijd Nederlands geleerd en (een deel van) hun onderwijsloopbaan buiten Nederland gevolgd. Het gaat om statushouders en mensen die voor studie of werk naar Nederland gekomen zijn (Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, 2023). Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. (2023, 18 september). Inburgeren in Nederland. Rijksoverheid.nl.
Bekijk de volledige bron  Dit worden ook wel ‘NT2-studenten’ genoemd. 

Voorafgaand aan de mbo-opleiding hebben NT2-studenten Nederlandse les gehad op school of in de Inburgering en beschikken over een basistaalvaardigheid Nederlands. De NT2-studenten hebben tijd nodig om hun taalvaardigheid in het Nederlands verder te ontwikkelen. De omvang van de Nederlandse woordenschat van nagenoeg alle NT2-studenten loopt achter op die van hun Nederlandstalige leeftijdsgenoten (Bossers, 2022). Bossers, B. (2022). Woordenschat. In F. Kuiken en S Andringa (RED.) Handboek Nederlands als tweede taal in het volwassenenonderwijs. Bussum: Coutinho.
 Dit belemmert hen in het volgen van de opleiding, functioneren op stage en het behalen van een kwalificatie. De late start in taalontwikkeling van NT2-studenten vraagt om speciale aandacht voor de woordenschatontwikkeling in het mbo.

In dit overzichtsartikel helpen we je de NT2-student beter te ondersteunen, door het beantwoorden van de volgende vragen: 

• Waarom is gerichte aandacht voor de taal- en woordenschatontwikkeling van de NT2-student in het mbo zinvol en nodig?
• Welke woorden zijn belangrijk voor de NT2-student in het mbo om te kennen en kunnen gebruiken en verdienen dus extra aandacht?
• Hoe kunnen taal- en vakdocenten in het mbo samen aandacht besteden aan woordenschatuitbreiding van de NT2-student?
• Hoe kan in het mbo systematisch en effectief aan woordenschatontwikkeling van de NT2-student gewerkt worden?

De onderstaande video vat het overzichtsartikel voor je samen.

Het belang van aandacht voor de taal- en woordenschatontwikkeling

Uit cijfers van het Centraal Bureau Statistiek (CBS) blijkt een jaarlijkse toename van statushouders in de mbo-opleidingen. Studenten met een andere moedertaal, en dan met name die studenten die van buiten Europa komen, verlaten vaker vroegtijdig het middelbaar beroepsonderwijs dan gemiddeld (CBS, 2022). CBS. (2022, 16 november). Schoolloopbanen van de tweede generatie - integratie en samenleven. Schoolloopbanen van de tweede generatie - Integratie en Samenleven | CBS.
Bekijk de volledige bron  De taalvaardigheid van de NT2-student is (vaak) niet toereikend om zich vakkennis eigen te maken en een mbo-kwalificatie te halen (Bolle, 2019; Bolle, T. (2019). Succesvolle in- en doorstroom van NT2-studenten in mbo-opleidingen; extra taalondersteuning buiten de vakles is onontbeerlijk. ITTA; Universiteit van Amsterdam.
 Hendrix et al., 2012; Hendrix, T., Havens, T., Kappers, A., & Graus, J. (2012). Taalonderwijs in het mbo: ontwikkelingen, problemen en oplossingen*. Levende Talen Magazine, 99(special),* pp. 1-72.
Bekijk de volledige bron  De Winter-Koçak et al., 2021). De Winter-Koçak, S., Yohannes, R., & Razenberg, I. (2021). Statushouders in het MBO:  onderwijsroutes, struikelblokken en goede voorbeelden van ondersteuning. Utrecht: Verwey-Jonker Instituut.
  

Onderplaatsing NT2-studenten

Cijfers van het Ministerie van OCW laten zien dat 36% van de studenten die instromen bij entreeopleidingen (mbo niveau 1) bestaat uit NT2-studenten. Onderwijsinstellingen plaatsen NT2-studenten vaak in een entreeopleiding, vanwege nog te beperkte taalvaardigheid of omdat het in eigen land behaalde diploma in Nederland niet erkend wordt (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, 2020). Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. (2020, 1 oktober). Vier de moedertaal! Taalbevordering | Gelijke Kansen.
Bekijk de volledige bron  Hiermee wordt bruikbare kennis en ervaring mogelijk onbenut gelaten en wordt onvoldoende van capaciteiten en potentieel van de NT2-studenten gebruik gemaakt. Investering in de taalontwikkeling van de NT2-studenten in het mbo kan hun loopbaanperspectieven verbeteren.

Gestuurd NT2-taalleren in het mbo 

Jonge kinderen leren over het algemeen een tweede taal op een natuurlijke en onbewuste wijze.  Zij hebben bovendien een hoge cognitieve flexibiliteit, waardoor zij mogelijk makkelijker schakelen tussen talen dan taalleerders op latere leeftijd (Costa & Santesteban, 2004; Costa, A., & Santesteban, M. (2004). Lexical access in bilingual speech production: Evidence from language switching in highly proficient bilinguals and L2 learners. Journal of Memory and Language, 50, 491-511.
Bekijk de volledige bron  Rowland, 2014). Rowland, C. (2014). Understanding child language acquisition. New York/London: Routledge.
 Maar hoe zit dat bij de (jong)volwassen NT2-student die het mbo instroomt? Bij (jong)volwassenen die Nederlands als tweede taal leren is meer gerichte aandacht voor de taalontwikkeling en gestuurd taalleren nodig (Ipec, 2009; Ipec, H. (2009). Comparing and contrasting first and second language acquisition: implications for language teachers. English Language Teaching, 2(2), 155-163.
 Housen & Pierrard, 2005). Housen, A., & Pierrard, M (Red.). (2005). Investigations in instructed second language acquisition. Berlin/Ney York: Mouton de Gruyter.
Bekijk de volledige bron  Voor de taalontwikkeling van deze studenten is het belangrijk dat in alle onderwijsleersituaties systematisch aandacht besteed wordt aan taalontwikkeling. 

Er is enerzijds ondersteuning nodig bij begrip van de taal waarmee de leerstof overgedragen wordt en de taal waarin instructies gegeven worden. Daarnaast kan het mbo-onderwijs taal ontwikkelend zijn en daarmee substantieel bijdragen aan de algemeen dagelijkse en beroepsgerichte taalvaardigheden die nodig zijn voor het succesvol doorlopen van een mbo-opleiding (Bolle & Van Meelis, 2017). Bolle, T. & Meelis, I. (2017). Taalbewust beroepsonderwijs: Vijf vuistregels voor effectieve didactiek. Bussum: Coutinho.
Bekijk de volledige bron  Essentieel is systematische aandacht voor woordenschat, interactie en feedback (Onderwijskennis, z.d.). Onderwijskennis. Aandacht voor taal in zaakvak- en beroepsonderwijs | Onderwijskennis. (z.d.).
Bekijk de volledige bron

Woordenschat als voorwaarde voor succes

Kennis van vaktermen en de beschikking over een ruime algemene woordenschat zijn belangrijke voorwaarden voor het succesvol doorlopen van een mbo-opleiding. Zowel de Nederlandstalige mbo-student als de NT2-student heeft een omvangrijke woordenschat nodig om zich de inhoud van het vak eigen te maken (Alons & De Goeijen, 2022; Alons, L. & De Goeijen, A. M. (2022). Breng taal in de praktijk! NT2-leerlingen groeien verder in het praktijkonderwijs. Les, 222, 38-41.
Bekijk de volledige bron  Bossers, 2022; Bossers, B. (2022). Woordenschat. In F. Kuiken en S Andringa (RED*.) Handboek Nederlands als tweede taal in het volwassenenonderwijs*. Bussum: Coutinho.
 Makaske & Bos, 2022; Makaske, T. en Bos, N. (2022). Werknemerscompetenties, vaktaal en een stevige taalcomponent. In gesprek met de makers van De Werksleutel*. Les, 223*, 48-51.
 Raaphorst, 2007; Raaphorst, E. T. M. (2007). Nederlands leren voor opleiding en werk: Een evaluatiestudie naar geïntegreerd tweede-taalonderwijs en vakonderwijs. Malmberg.
Bekijk de volledige bron  Verhallen, 2003). Verhallen, S. (2003). Vaktaal. Taalontwikkeling in het vakonderwijs. Groningen: Wolters Noordhoff.
 Veel NT2-studenten geven aan dat zij tijdens de opleiding last hebben van een gebrekkige (vak)woordenschat (De Winter-Koçak et al., 2021). De Winter-Koçak, S., Yohannes, R., & Razenberg, I. (2021). Statushouders in het MBO:  onderwijsroutes, struikelblokken en goede voorbeelden van ondersteuning. Utrecht: Verwey-Jonker Instituut.
 

Woordenschat als spil van de receptieve en productieve taalvaardigheden

Gerichte aandacht voor woordenschat bevordert de ontwikkeling van zowel de receptieve taalvaardigheden lezen en luisteren als de productieve taalvaardigheden spreken en schrijven (Nation, 2001). Nation, I. S. P. (2001). Learning vocabulary in another language. Cambridge University Press.
 De omvang van de woordenschat hangt nauw samen met het niveau van taalvaardigheid (Gray et al., 2022; Gray, S. I., Levy, R., Alt, M., Hogan, T. P., & Cowan, N. (2022). Working memory predicts new word learning over and above existing vocabulary and nonverbal IQ. Journal of Speech, Language and Hearing Research, 65(3), 1044-1069.
 Shokron & Nicoladis, 2022). Shokrkon, A. & Nicoladis, E. (2022). The directionality of the relationship between executive functions and language skills: A literature review. Frontiers in Psychology, 13, 1-15.
Bekijk de volledige bron  Dit is aangetoond voor luistervaardigheid (Zhang & Zhang, 2020) Zhang, S., & Zhang, X. (2020). The relationship between vocabulary knowledge and L2 reading/listening comprehension: A meta-analysis. Language Teaching Research.
Bekijk de volledige bron  en leesvaardigheid (Laufer & Aviad-Levitzky, 2017) Laufer, B., en Aviad-Levitzky, T. (2017). What type of vocabulary knowledge knowledge predicts reading comprehension: Word meaning recall or word meaning recognition? The Modern Language Journal, 101(4), 729-741.
Bekijk de volledige bron  en de productieve vaardigheden spreken en schrijven (Enayat & Derakhshan, 2021; Enayat, M. J., & Derakhshan, A. (2021). Vocabulary size and depth as predictors of second language speaking proficiency*.* System, 99, pp. 1-15.
 Albrechtsen et al., 2008; Albrechtsen, A., Haastrup, K. & Henriksen, B. (2008). Vocabulary and writing in a first and second language: Processes and development. Palgrave Macmillan.
 Koizumi & In’nami, 2013; Koizumi, R. & In’nami Y. (2013). Vocabulary knowledge and speaking proficiency among second language learners from novice to intermediate levels. Journal of Language Teaching and Research, 4(5), 900-913.
Bekijk de volledige bron  Miralpeix & Munoz, 2018; Miralpeix, I. & Muñoz C. (2018). Receptive vocabulary size and its relationship to EFL language skills. International review of applied linguistics in language teaching, 56(1), 1-24.
 Uchihara & Clenton, 2020). Uchihara, T. & Clenton, J. (2020). Investigating the role of vocabulary size in second language speaking ability. Language Teaching Research, 24(4), 540-556.
 

Een beroepsgerichte woordenschataanpak

Een beroepsgerichte leeromgeving waarin speciaal aandacht wordt besteed aan woordenschatontwikkeling draagt in grote mate bij aan de taalontwikkeling in het algemeen en stimuleert tegelijkertijd het vakinhoudelijk leren van de NT2-student en de verwerving van werknemerscompetenties (Makaske & Bos, 2022). Makaske, T. en Bos, N. (2022). Werknemerscompetenties, vaktaal en een stevige taalcomponent. In gesprek met de makers van De Werksleutel*. Les, 223*, 48-51.
 Een beroepsgerichte aanpak van het taalleren is voor de NT2-student in het mbo belangrijk vanwege de rijke leeromgeving, een voor studenten herkenbare context en relevantie van het taalaanbod. De beroepsopleiding biedt de student gelegenheid te luisteren, spreken, lezen en schrijven in situaties die relevant en herkenbaar zijn uit de beroepspraktijk. In de lessen komen alle vaardigheden aan bod (zie afbeelding 1. Rondje vaardigheden, LOWAN 2020). LOWAN. (2020, 26 maart). O jee, een NT2-leerling in de klas. NT2-handreiking voor docenten VO en MBO. LOWAN. https://www.lowan.nl/vo/lesmateriaal/o-jee-een-nt2-leerling-in-de-klas-nt2-handreiking-voor-docenten-vo-en-mbo/
 Die aanpak besteedt idealiter zowel aandacht aan de vaktaalwoordenschat die nodig is om een startkwalificatie te halen, als aan de woordenschat die nodig is op de werkvloer (Bolle & Van Meelis, 2017; Bolle, T., & Meelis, I. (2017). Taalbewust beroepsonderwijs: Vijf vuistregels voor effectieve didactiek. Bussum: Coutinho.
 Makaske & Bos, 2022).  Makaske, T. en Bos, N. (2022). Werknemerscompetenties, vaktaal en een stevige taalcomponent. In gesprek met de makers van De Werksleutel*. Les, 223*, 48-51.

Welke woorden heeft een student nodig?

Om regelmatig en systematisch aandacht te besteden aan woordenschatuitbreiding van de NT2-student is allereerst inzicht nodig in de woorden die een mbo-student nodig heeft om goed te functioneren in het beroepsonderwijs en op de werkvloer. De docent en de NT2-student zullen moeten vaststellen welke woorden (extra) aandacht nodig hebben. Hoe selecteren zij de doelwoorden die gekend moeten worden?

Het Europees Referentiekader

Het Europees Referentiekader voor Moderne Vreemde Talen (ERK) biedt een instrument om het niveau waarop iemand een taal beheerst te beschrijven. Het wordt gebruikt in zowel het vreemdetalenonderwijs als in het onderwijs Nederlands aan anderstaligen. In 2001 publiceerde de Raad van Europa het Common European Framework of Reference for Languages (CEFR of CEF), een referentiekader om het taalbeheersingsniveau van mensen die een vreemde taal leren in Europa op een uniforme manier te kunnen beschrijven en vergelijken. Met het kader wil de Raad van Europa transparante communicatie over taal en taalontwikkeling mogelijk maken (Taalunie, 2008). Europees Referentiekader (ERK) - Taalunie. (2008).
Bekijk de volledige bron  Het kader onderscheidt vijf vaardigheden (lezen, luisteren, schrijven, spreken, gesprekken voeren) en geeft voor zes niveaus van taalbeheersing aan welke kennis en vaardigheden leerders moeten ontwikkelen om doeltreffend op dat niveau te kunnen handelen.

Daarnaast beschrijft het kader ook de culturele context van taal. Behalve als systeem om de voortgang van leerders in verschillende fasen van hun taalleerproces te beschrijven en te toetsen, wordt het CEFR gebruikt als basis voor de uitwerking van lesprogramma's, leerplanrichtlijnen, examens en leerboeken in Europa. Het ERK heeft richtlijnen opgesteld waaraan een anderstalige moet voldoen binnen de zes sub domeinen van taal (A1 tot C2), voor ieder domein zijn er eisen opgesteld. 

Bijvoorbeeld het aantal woorden (lemma’s) dat een anderstalige per niveau moet kunnen beheersen, dit is weer gebaseerd op onderzoek van onder andere Hazenberg (1994), Hazenberg, S. (1994). Een keur aan woorden. De wenselijke en feitelijke woordenschat van anderstalige studenten. Ridderprint
 Nation (2006) Nation, I. S. P. (2001). Learning vocabulary in another language. Cambridge University Press.
 en Dolmans (2015). Dolmans, R. (2015). De uitgangspunten, opbouw en inhoud van de woordentoets Nederlands. Een eentalige toets voor de receptieve woordenschat in het Nederlands. Amsterdam: Boom
Bekijk de volledige bron  In de tabel hieronder zijn deze aantallen weergegeven. Duidelijk is dat veel NT2-studenten hun woordenschat minimaal moeten verdubbelen van 2.000 tot ruim 5.000 (A2-B1) of zelfs naar 12.000 (B2) woorden voor de niveau 4 opleiding. 

Tabel 1: beoogd aantal bekende lemma’s op ERK-niveaus

Het Referentiekader taal en rekenen 

In het Referentiekader taal en rekenen zijn de niveaus van taalvaardigheid Nederlands beschreven op vier niveaus van 1F tot 4F en in de vijf domeinen lezen, schrijven, luisteren, spreken en gesprekken voeren (Expertgroep Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen, 2009). Expertgroep Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen. (2009). Referentiekader taal en rekenen: De referentieniveaus. Almelo: Lulof druktechniek.
 De niveau-aanduiding voor NT2-niveaus wijkt af van de taalniveaus die in het mbo worden gebruikt bij de examens Nederlands. De niveaus zijn niet geheel vergelijkbaar, maar taalniveau 2F zou enigszins vergelijkbaar zijn met ERK taalniveau B1 en taalniveau 3F met B2. 

In dit referentiekader worden geen concrete richtlijnen gegeven voor de inhoud, aard en omvang van de woordenschat per niveau. Op het laagste niveau (1F) gebruikt de student bij schrijven en spreken voornamelijk frequent voorkomende woorden. Vervolgens is de student in staat het woordgebruik te variëren (2F) en brengt variatie in woordgebruik aan om herhaling te voorkomen (3F). Op het hoogste niveau is de woordkeuze meestal adequaat, er wordt slechts een enkele fout gemaakt. Er zijn geen merkbare beperkingen in het woordgebruik en het woordgebruik is rijk en zeer gevarieerd (4F). Over welke woorden dit gaat wordt niet nader gespecificeerd.

Frequentie en relevantie

Een selectiecriterium voor de doelwoorden is frequentie: hoe vaak komen de te leren woorden voor tijdens de opleiding of daarbuiten? Een ander criterium is de relevantie van de woorden voor school en werk. Dit zijn de woorden die de student moet kennen en kunnen gebruiken om (vak)kennis op te doen en te kunnen communiceren op de werkvloer (Bossers, 2022). Bossers, B. (2022). Woordenschat. In F. Kuiken en S Andringa (RED*.) Handboek Nederlands als tweede taal in het volwassenenonderwijs*. Bussum: Coutinho.
 

Er is een overzicht van frequente en relevante woorden nodig die als doelwoorden gekenmerkt worden. Een bruikbaar onderscheid tussen verschillende soorten woorden dat gemaakt wordt in het beroepsonderwijs is:

• algemene dagelijkse woorden;
• vaktermen en algemene beroepstaal;
• instructietaal en functiewoorden (Verhallen, 2003; Verhallen, S. (2003). Vaktaal. Taalontwikkeling in het vakonderwijs. Groningen: Wolters Noordhoff.
   Hazenberg & Hulstijn, 1992; Hazenberg, S., & Hulstijn, J. H. (1992). Woorden op zicht: Woordselectie ten behoeve van het NT2-onderwijs. Levende Talen, 467, 2-7
   Hazenberg, 1994). Hazenberg, S. (1994). Een keur aan woorden. De wenselijke en feitelijke woordenschat van anderstalige studenten. Ridderprint.
   

Hieronder beschrijven we wat deze woordcategorieën betekenen voor de woordenschatontwikkeling van de NT2-studenten in het mbo.

Algemeen dagelijkse woorden

De vakliteratuur maakt voor de algemene dagelijkse woorden onderscheid tussen hoogfrequente woorden, die vaker voorkomen, en laagfrequente woorden, die de studenten minder vaak tegenkomen (Bossers, 2022; Bossers, B. (2022). Woordenschat. In F. Kuiken en S Andringa (RED*.) Handboek Nederlands als tweede taal in het volwassenenonderwijs*. Bussum: Coutinho.
 Nation, 2001). Nation, I. S. P. (2001). Learning vocabulary in another language. Cambridge University Press.
 Er zijn verschillende frequentie-woordenlijsten beschikbaar, zoals een woordenboek met de 5000 meest gebruikte woorden in Nederlands (Tiberius & Scho0nheim, 2013). Tiberius, C., & Schoonheim, T. (2013). A Frequency Dictionary of Dutch: Core Vocabulary for Learners. Routledge.
 De NT2-student heeft vaak vooral een grote achterstand in de kennis van algemeen dagelijkse laagfrequente woorden. Dit kan een belemmering zijn voor inhoudelijk begrip van de lessen en het lesmateriaal. 

Te veel aandacht besteden aan algemeen dagelijkse laagfrequente woorden die de studenten niet vaak tegenkomen en niet nodig hebben blijkt daarentegen niet zinvol of effectief (Peters, 2020). Peters, E. 2020. Factors affecting the learning of single-word items. In: S. Webb (Eds.), The Routledge Handbook of Vocabulary Studies, pp. 125-142. Routledge.
 Aandacht zal vooral uit moeten gaan naar vaker voorkomende algemeen dagelijkse woorden. Het Staatsexamen NT2 toetst taalvaardigheid op B1 niveau en de inhoud en taken van het examen zijn gericht op situaties die voorkomen in opleiding, werk en het dagelijks leven op mbo 3-niveau of mbo 4-niveau. Staatsexamen NT2 Programma I is de startkwalificatie voor instroom in het mbo. De meeste woorden uit de opgaven in Programma I (B1) staan in de lijsten Core en General in A Frequency Dictionary of Dutch (Tiberius & Schoonheim, 2013). Tiberius, C., & Schoonheim, T. (2013). A Frequency Dictionary of Dutch: Core Vocabulary for Learners. Routledge.

Vaktermen en algemene beroepstaal 

Bij de beroepsgerichte woordenschatontwikkeling van mbo-studenten nemen vaktermen en algemene beroepstaalwoorden een belangrijke plek in. Vaktermen hebben betrekking op specialistische begrippen die horen bij een bepaald beroep, bijvoorbeeld vaktermen als ‘mise en place’ (Horeca), ‘datadump’ (ICT) of ‘ADL-assistentie’ (Welzijn). Mensen die dat beroep niet beoefenen kennen de betekenis van dergelijke woorden doorgaans niet, voor zowel NT2-studenten als Nederlandstalige studenten zijn deze woorden nieuw. 

Algemene beroepstaalwoorden zijn woorden die ook in algemeen taalgebruik voorkomen, maar in een specifieke beroepscontext een andere betekenis hebben, denk aan woorden als: ‘bevestigen’ (in de Bouw of bij Administratie), ‘ontwikkelen’ (bij Welzijn of op de Fotovakschool) en ‘steek’ (in de Zorg of bij Mode). Vaktaalwoorden worden uitgelegd met behulp van algemene beroepstaalwoorden. Omdat NT2-studenten deze uitleg minder goed begrijpen dan hun Nederlandstalige medestudenten, lopen zij al gauw een achterstand op bij het leren van de vaktaal (Bolle & Van Meelis, 2017). Bolle, T. & Meelis, I. (2017). Taalbewust beroepsonderwijs: Vijf vuistregels voor effectieve didactiek. Bussum: Coutinho.
Bekijk de volledige bron  Het is dus van belang extra tijd te besteden aan het leren van algemene beroepstaalwoorden.

Instructietaal en functiewoorden

Instructietaal bestaat uit specifieke schooltaalwoorden die worden gebruikt in opdrachten, toetsen of aanwijzingen. Instructiewoorden geven aan welke actie van de student wordt verwacht. Studenten moeten deze woorden begrijpen om studietaken succesvol uit te voeren. Enkele voorbeelden van schooltaal en instructiewoorden zijn: “illustreren”, “formuleren” en “samenvatten”. Nederlandstalige studenten hebben in hun schoolloopbaan deze woorden al geleerd, maar voor de NT2-student zijn ze meestal nieuw (Bossers, 2022). Bossers, B. (2022). Woordenschat. In F. Kuiken en S Andringa (RED*.) Handboek Nederlands als tweede taal in het volwassenenonderwijs*. Bussum: Coutinho.
 

Functiewoorden zijn woorden die nodig zijn om relaties in een zin aan te geven en om de structuur van een tekst te begrijpen. Het zijn voornamelijk voegwoorden (maar, want, daarom), verwijswoorden (deze, hiermee, daarmee) en signaalwoorden (kortom, bovendien, ten slotte). Elke lezer, en dus ook de NT2-student, heeft deze woorden nodig om woorden in een zin te verbinden en om onderlinge verbanden tussen zinnen in een tekst te begrijpen. Functiewoorden komen heel vaak voor in geschreven teksten, zij geven structuur aan de tekst. Aandacht voor deze woorden, hun betekenis en functie in een tekst helpt de NT2-student om mbo-opleidingsteksten te begrijpen (Bolle & Van Meelis, 2017). Bolle, T. & Meelis, I. (2017). Taalbewust beroepsonderwijs: Vijf vuistregels voor effectieve didactiek. Bussum: Coutinho.
Bekijk de volledige bron

De rol van taal- en vakdocenten in woordenschatuitbreiding 

Iedere docent in het middelbaar beroepsonderwijs kan een ondersteunende en stimulerende rol spelen in de taal- en woordenschatontwikkeling van de NT2-student (De Winter-Koçak et al., 2021). De Winter-Koçak, S., Yohannes, R., & Razenberg, I. (2021). Statushouders in het MBO:  onderwijsroutes, struikelblokken en goede voorbeelden van ondersteuning. Utrecht: Verwey-Jonker Instituut.

Docenten kunnen  zorgen voor een rijke taalleeromgeving, met kwalitatief goed en contextrijk taalaanbod waarin de NT2-student actief aan woordenschatontwikkeling werkt. Met behulp van scaffolding en modelleren helpen de docenten de NT2-student gaandeweg steeds meer nieuwe woorden te verwerven. Door veel herhaling beklijven de woorden en met praktijkoefening stimuleren de docenten de ontwikkeling van diepe woordkennis. Hieronder gaan wij in op de werkwijze, taakverdeling en samenwerking van taal- en vakdocenten ten behoeve van de woordenschatontwikkeling van de NT2-student in het mbo.

Belangrijke rol voor de beroepsvakdocent

De docent vergroot het leerrendement door woorden in een praktijkgerichte omgeving aan te bieden die authentiek en contextrijk is. Hier ligt een belangrijke opdracht en uitdaging voor de beroepsvakdocenten (Bolle & Van Meelis, 2017). Bolle, T. & Meelis, I. (2017). Taalbewust beroepsonderwijs: Vijf vuistregels voor effectieve didactiek. Bussum: Coutinho.
Bekijk de volledige bron  Terwijl de docent Nederlands zich over het algemeen richt op algemene en beroepsgerichte taalvaardigheden, zorgt de beroepsvakdocent er met name voor dat studenten de expertise ontwikkelen die ze nodig hebben binnen hun specifieke vakgebied (De Bruijne et al., 2023). De Bruijne, M., Hajer, M., Van Meelis, I., & Middelweerd, A. (2023). Hoe geef je vorm aan effectief taalgericht vakonderwijs? Platform Taalgericht Vakonderwijs.
Bekijk de volledige bron   De beroepsvakdocent levert een grote bijdrage aan de woordenschatontwikkeling van de NT2-student (Skarpaas & Hellekjaer, 2021). Skarpaas, G. K. en Hellekjaer, O. G. (2021). Vocational orientation - A supportive approach to teaching L2 English in upper secondary school vocational programmes. International Journal of Educational Research, 2(2), 1 - 9.
Bekijk de volledige bron  

Een groot aantal vakdocenten blijkt de concrete en praktische mbo-context nog niet optimaal te benutten. Zo geven niet alle docenten hun lessen in een praktijklokaal en maken ze weinig gebruik van materialen uit de praktijk (Raaphorst, 2007). Raaphorst, E. T. M. (2007). Nederlands leren voor opleiding en werk: Een evaluatiestudie naar geïntegreerd tweede-taalonderwijs en vakonderwijs. Malmberg.
Bekijk de volledige bron  Door dat wel te doen en de leerstof en doelwoorden contextueel in te bedden, vergroot de docent de kans dat de NT2-student de woorden snel en succesvol oppikt. Door de woorden in een relevante praktijksituatie aan te bieden, ziet de student de materialen en handelingen waar de woorden naar verwijzen. Dit geeft meer houvast bij het begrijpen van een woord dan een uitleg of tekst buiten de praktijksituatie.

Functioneel en beroepsgericht Nederlands 

De docent Nederlands wordt binnen veel onderwijsinstellingen traditioneel gezien als de hoofdverantwoordelijke voor de taalontwikkeling van de mbo-studenten (Raaphorst, 2007). Raaphorst, E. T. M. (2007). Nederlands leren voor opleiding en werk: Een evaluatiestudie naar geïntegreerd tweede-taalonderwijs en vakonderwijs. Malmberg.
Bekijk de volledige bron  Door in de reguliere Nederlandse les aandacht te besteden aan hoe studenten de taal functioneel kunnen gebruiken in verschillende beroepsgerichte situaties, bijvoorbeeld op het werk (Bruin et al., 2019), Bruin, A., Van Kruiningen, J., De Glopper, K., Van der Meijden, A. en Van der Meulen, N. (2019). Opvattingen van mbo-docenten over beroepsgerichte taal- en communicatie-eisen en de aansluiting op een dynamische arbeidsmarkt. Tijdschrift voor Taalbeheersing, 41(1), pp. 19 - 32. https://doi.org/10.5117/TVT2019.1.002.BRUI
 kan het vak Nederlands in het mbo een substantiële bijdrage leveren aan de woordenschatontwikkeling van de NT2-student. Door lesinhoud te focussen op woorden die relevant zijn voor de beroepspraktijk, vergroot je niet alleen de slagingskans van de NT2-student, maar dragen de lessen ook bij aan de motivatie om zich de vaktaal eigen te maken (Skarpaas, 2023).  Skarpaas, G. K. (2023). The importance of relevance. Factors influencing upper secondary vocational). Students’ engagement in L2 English language teaching. Scandinavian Journal of Educational Research, DOI: 10.1080/00313831.2023.2250360
Bekijk de volledige bron

Samenwerking van taal- en beroepsvakdocenten

Er zijn opleidingen bekend waar beroepsvakdocenten en NT2-docenten samen invulling hebben weten te geven aan effectieve samenwerking, door de vereiste woordenschatkennis gezamenlijk te inventariseren en in alle lessen aan de orde te laten komen (Bell, 2020; Bell, A. (2020). Een plek voor NT2 in het mbo. NT2-expertise delen met het reguliere onderwijs. LES, 215, 46-48.
Bekijk de volledige bron  Raaphorst, 2007). Raaphorst, E. T. M. (2007). Nederlands leren voor opleiding en werk: Een evaluatiestudie naar geïntegreerd tweede-taalonderwijs en vakonderwijs. Malmberg.
Bekijk de volledige bron  Een punt van aandacht is dat beroepsvakdocenten zich daarin wel betrokken tonen, maar de verantwoordelijkheid voor het taalonderwijs (en woordenschatontwikkeling) blijven leggen bij de docenten Nederlands (Van Knippenberg, 2010;  Van Knippenberg, A. (2010). Nederlands in het middelbaar beroepsonderwijs: Een casestudy in de opleiding helpende zorg. Utrecht: Eburon.
Bekijk de volledige bron Raaphorst, 2007). Raaphorst, E. T. M. (2007). Nederlands leren voor opleiding en werk: Een evaluatiestudie naar geïntegreerd tweede-taalonderwijs en vakonderwijs. Malmberg.
Bekijk de volledige bron  

Daarnaast geven sommige taaldocenten aan dat beroepsvakdocenten wel zelf het vereiste taalniveau moeten beheersen om studenten adequaat te kunnen ondersteunen (Bruin et al., 2019). Bruin, A., Van Kruiningen, J., De Glopper, K., Van der Meijden, A. en Van der Meulen, N. (2019). Opvattingen van mbo-docenten over beroepsgerichte taal- en communicatie-eisen en de aansluiting op een dynamische arbeidsmarkt. Tijdschrift voor Taalbeheersing, 41(1), pp. 19 - 32. https://doi.org/10.5117/TVT2019.1.002.BRUI
   Bruin, A., Van Kruiningen, J., De Glopper, K., Van der Meijden, A. en Van der Meulen, N. (2019). Opvattingen van mbo-docenten over beroepsgerichte taal- en communicatie-eisen en de aansluiting op een dynamische arbeidsmarkt. Tijdschrift voor Taalbeheersing, 41(1), pp. 19 - 32. https://doi.org/10.5117/TVT2019.1.002.BRUI
Bekijk de volledige bron Hier moet in een team goed over gesproken worden, want goede samenwerking tussen beroepsvakdocenten en taaldocenten Nederlands draagt bij aan succesvolle woordenschatontwikkeling van de NT2-student (Van Knippenberg, 2010; Van Knippenberg, A. (2010). Nederlands in het middelbaar beroepsonderwijs: Een casestudy in de opleiding helpende zorg. Utrecht: Eburon.
Bekijk de volledige bron  Bolle, 2018; Bolle, T. (2018). Maak serieus werk van NT2-studenten. Succesvolle instroom in de mbo-opleidingen. Les, 207, 42-45.
Bekijk de volledige bron  Alons & De Goeijen, 2022; Alons, L. & De Goeijen, A. M. (2022). Breng taal in de praktijk! NT2-leerlingen groeien verder in het praktijkonderwijs. Les, 222, 38-41.
Bekijk de volledige bron  Kuijpers, 2012; Kuijpers, C. (2012). Een inspirerend netwerk. Project 3: Mbo Taalcoach Academie. Les, 180, 15-17.
 Bell, 2020; Bell, A. (2020). Een plek voor NT2 in het mbo. NT2-expertise delen met het reguliere onderwijs. LES, 215, 46-48.
Bekijk de volledige bron  Raaphorst, 2007). Raaphorst, E. T. M. (2007). Nederlands leren voor opleiding en werk: Een evaluatiestudie naar geïntegreerd tweede-taalonderwijs en vakonderwijs. Malmberg.
Bekijk de volledige bron

Inzet van een NT2-docent

De studenten moeten zich niet alleen de inhoud van deze vakken eigen maken, maar tegelijkertijd werken aan de ontwikkeling van hun Nederlandse taalvaardigheid. Hiervoor is het van cruciaal belang dat er binnen het reguliere onderwijs voldoende expertise is in het leren van het Nederlands als tweede taal (LOWAN, 2020). LOWAN. (2020, 26 maart). O jee, een NT2-leerling in de klas. NT2-handreiking voor docenten VO en MBO - LOWAN. https://www.lowan.nl/vo/lesmateriaal/o-jee-een-nt2-leerling-in-de-klas-nt2-handreiking-voor-docenten-vo-en-mbo/
Bekijk de volledige bron  Op meerdere roc’s wordt taalondersteuning voor de NT2-student geboden door docenten die gespecialiseerd zijn in Nederlands als tweede taal (Van Harxen, 2020). Van Harxen, R. (2020). Als woorden te kort schieten… Via de Entree naar werk en opleiding. Les, 214, 46-50.
Bekijk de volledige bron  Deze zogenoemde docenten NT2 onderscheiden zich van de reguliere docenten Nederlands in expertise op het gebied van tweedetaalverwerving. 

De NT2-docent speelt een belangrijke rol in de ondersteuning van de NT2-student, vaak ontbreekt het bij veel (vak)docenten Nederlands aan ervaring met de doelgroep (Van Knippenberg, 2010). Van Knippenberg, A. (2010). Nederlands in het middelbaar beroepsonderwijs: Een casestudy in de opleiding helpende zorg. Utrecht: Eburon.
Bekijk de volledige bron  Er is een aparte docentenopleiding NT2 waarbij docenten de vakspecifieke competenties opdoen waarmee zij NT2-studenten adequaat kunnen ondersteunen (BVNT2, 2019). BVNT2. (2019). Competentieprofiel NT2-docenten. https://bvnt2.org/certificering/competentieprofiel/
 De NT2-docent kan in het mbo een positieve invloed uitoefenen op de woordenschatontwikkeling van de NT2-student (Kennisrotonde, 2022). Kennisrotonde. (2022). Is voor tweede taalleerders op NT2 gebaseerd onderwijs in entree en mbo 2 effectiever voor de ontwikkeling van hun taalvaardigheid en studiesucces in vervolgopleidingen in het mbo dan (regulier) NT1 onderwijs? (KR. 1437) Den Haag: Kennisrotonde.
Bekijk de volledige bron  De NT2-docent ondersteunt de NT2-student bij het begrijpen, gebruiken en leren van het Nederlands binnen de mbo-opleidingscontext en besteedt daarbij speciale aandacht aan zaken die voor de NT2-student soms extra moeilijk kunnen zijn. In de Kennisrotonde (2022) Kennisrotonde. (2022). Is voor tweede taalleerders op NT2 gebaseerd onderwijs in entree en mbo 2 effectiever voor de ontwikkeling van hun taalvaardigheid en studiesucces in vervolgopleidingen in het mbo dan (regulier) NT1 onderwijs? (KR. 1437) Den Haag: Kennisrotonde.
Bekijk de volledige bron  wordt gesuggereerd dat extra inzet op NT2-onderwijs ervoor kan zorgen dat een veel groter deel van de studenten de Entree-opleiding succesvol afrondt. Taalondersteuningstrajecten kunnen er mogelijkerwijs aan bijdragen dat van oorsprong niet-Nederlandstalige studenten succesvol kunnen deelnemen aan de Entree-opleiding (Kennisrotonde, 2022). Kennisrotonde. (2022). Is voor tweede taalleerders op NT2 gebaseerd onderwijs in entree en mbo 2 effectiever voor de ontwikkeling van hun taalvaardigheid en studiesucces in vervolgopleidingen in het mbo dan (regulier) NT1 onderwijs? (KR. 1437) Den Haag: Kennisrotonde.
Bekijk de volledige bron  

Systematisch en effectief  werken aan woordenschatontwikkeling

Het mbo kan ervoor zorgen dat de NT2-student meer woorden leert,  daardoor steeds moeilijkere teksten kan begrijpen en meer complexe taken kan uitvoeren (Bolle, 2019; Bolle, T. (2019). Succesvolle in- en doorstroom van NT2-studenten in mbo-opleidingen; extra taalondersteuning buiten de vakles is onontbeerlijk, ITTA; Universiteit van Amsterdam.
Bekijk de volledige bron  Kuiken, 2022). Kuiken, F. (2022). Didactiek van het NT2-onderwijs. In F. Kuiken & S. Andringa (Red.), Handboek Nederlands als tweede taal in het volwassenenonderwijs. (pp. 53-84). Bussum: Coutinho.

Hieronder beschrijven we welke didactische uitgangspunten en werkvormen effect bewezen hebben bij de woordenschatontwikkeling van de NT2-student.

Rijke taalleeromgeving

Alle taalverwerving, van zowel de eerste als tweede taal, verloopt het meest succesvol in een rijke taalomgeving. De taalleerder omringd is door veel taalaanbod, luisteren en lezen van hoge kwaliteit met ruime gelegenheid de taal zelf te gebruiken (Ipec, 2009; Ipec, H. (2009). Comparing and contrasting first and second language acquisition: implications for language teachers. English Language Teaching, 2(2), 155-163.
 Gass, 1997; Gass, S. M. (2017). Input, interaction, and the second language learner. New York: Routledge.of Educational Research, 2(2), pp. 1 - 9.
 Krashen, 1981; Krashen, S. (1981). Second language acquisition and second language learning. Psychological Review, 88(4), 371-395.
Bekijk de volledige bron  Kuiken & Vermeer, 2022). Kuiken, F., & Vermeer, A. (2022). Tweedetaalverwerving en tweedetaalleren. In F. Kuiken & S. Andringa (Red.), Handboek Nederlands als tweede taal in het volwassenenonderwijs. (pp. 19-51). Bussum: Coutinho.
 De kwaliteit van het taalaanbod wordt mede bepaald door de begrijpelijkheid van het taalaanbod (Krashen, 1981) Krashen, S. (1981). Second language acquisition and second language learning. Psychological Review, 88(4), 371-395.
Bekijk de volledige bron  en of het grammaticaal correct is (Kuiken, 2022). Kuiken, F. (2022). Didactiek van het NT2-onderwijs. In F. Kuiken & S. Andringa (Red.), Handboek Nederlands als tweede taal in het volwassenenonderwijs. (pp. 53-84). Bussum: Coutinho.
 Daarnaast is relevantie van het taalaanbod voor de NT2-student een belangrijke stimulans voor leerrendement. In de context van het mbo-onderwijs betekent een rijke taalomgeving daarom een taalomgeving met een beroepsgerichte focus (Bossers, 2022). Bossers, B. (2010). Woorden met uw leergang…? Woordenschatverwerving in taakgerichte leergangen*. Les, 165*, 3-6.
Bekijk de volledige bron  Contextrijk taalaanbod en thematische sets zijn twee praktische uitwerkingen hiervan die we hieronder bespreken.

Contextrijk aanbod 

Nieuwe woorden worden sneller verworven als ze in een betekenisvolle, inhoudsgerichte context worden aangeboden, waarbij de ervaringen van deelnemers als uitgangspunt worden genomen (Snow & Brinton, 1997). Snow, M. A. & Brinton, D. M. (1997). The content-based classroom. Perspectives on integrating language and content. New York: Longman.
 Het gaat hierbij om contexten die voor de student begrijpelijk, herkenbaar en relevant zijn. Als je als NT2-docent bijvoorbeeld het woord “moersleutel” wilt behandelen, dan is het woord het best aan te bieden op het moment dat de student de moersleutel ergens voor nodig heeft. Dit ondersteunt de woordenschatontwikkeling in grote mate omdat in de context de betekenis van het woord ook meteen goed duidelijk wordt (Teng, 2019). Teng, F. (2019). The effects of context and word exposure frequency on incidental vocabulary acquisition and retention through reading. The Language Learning Journal, 47(2), 145-158, DOI: 10.1080/09571736.2016.1244217
Bekijk de volledige bron  Contextuele inbedding vindt plaats in de praktijk, door voorkennis te activeren, beeldend te vertellen, parafraseren, herhalen, het gebruik van beeldmateriaal en gebaren (Kuiken, 2022). Kuiken, F. (2022). Didactiek van het NT2-onderwijs. In F. Kuiken & S. Andringa (Red.), Handboek Nederlands als tweede taal in het volwassenenonderwijs. (pp. 53-84). Bussum: Coutinho.

Thematische sets 

In een rijke leeromgeving kun je woorden aanbieden in zogenoemde thematische sets (Bossers, 2022) Bossers, B. (2022). Woordenschat. In F. Kuiken en S Andringa (RED*.) Handboek Nederlands als tweede taal in het volwassenenonderwijs*. Bussum: Coutinho.
, waarin woorden onderling verbonden zijn door een gemeenschappelijk thema. Een voorbeeld van een thematische set is de categorie "handgereedschappen", waaronder "hamer", "beitel", “boor", en "schroevendraaier" vallen. Voor het mbo zijn thematische sets interessant omdat de vaktaal die bij een specifiek beroep hoort vaak al een thematische set vormt. Denk aan de set “waterpomptang”, “leidingen’, “installatie”, “afvoer” en “waterdruk” of in de horeca ‘snijden’, ‘snipperen’, ‘julienne’ en ‘ciseleren’. Het leren van deze woorden als een thematische set helpt de NT2-leerder niet alleen individuele woorden te onthouden, maar ook om de onderliggende conceptuele samenhang tussen deze woorden te begrijpen (McDonald & Reynolds., 2023). McDonald, J. A. & Reynolds, B. L. (2023). Learning semantic and thematic vocabulary clusters through embedded instruction: Effects on very young English learners’ vocabulary acquisition and retention. Applied Linguistics Review, 14(5), 1129-1156.

Activeren van de NT2-student 

De NT2-student zal aangezet moeten worden actief aan de slag te gaan met zijn eigen  woordenschatontwikkeling. Aanbevolen wordt ook de NT2-student een taalportfolio te laten bijhouden met eigen leerdoelen en vorderingen, NT2-studenten aan te sporen veel samen te werken met andere studenten en te werken volgens het VUT-model, van vooruitkijken, uitvoeren en terugkijken op een taak (Dalderop, 2022). Dalderop, K. (2022). Een taal leren lezen. In F. Kuiken en S. Andringa (RED*.) Handboek Nederlands als tweede taal in het volwassenenonderwijs*. Bussum: Coutinho.
 Koppel de NT2-student aan een taalmaatje (een vrijwilliger, collega of een medestudent) die regelmatig met hen op pad of in gesprek gaat en zo het aantal taalcontactmomenten vergroot (Bolle, 2018). Bolle, T. (2018). Maak serieus werk van NT2-studenten. Succesvolle instroom in de mbo-opleidingen. Les, 207, 42-45.
Bekijk de volledige bron  Docenten kunnen de leerwinst van lezen van (studie)teksten stimuleren met doelgerichte activerende didactische werkvormen, zoals het markeren van de doelwoorden (Peters, 2017). Peters. E. (2017) Woordenschat aanleren in een vreemde taal Hoe doe je dat?
 Daarnaast is het zinvol de NT2-student actief gebruik te laten maken van zijn kennis van andere talen bij het leren van nieuwe woorden (Dalderop, 2022). Dalderop, K. (2022). Een taal leren lezen. In F. Kuiken en S. Andringa (RED*.) Handboek Nederlands als tweede taal in het volwassenenonderwijs*. Bussum: Coutinho.
 Het gebruik van de moedertaal is heel belangrijk voor het aanleren van een tweede taal. De tweede taal bouwt voort op de moedertaal (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, 2020).   Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. (2020, 1 oktober). Vier de moedertaal! Taalbevordering | Gelijke Kansen.
Bekijk de volledige bron

Gerichte instructie

Gerichte instructie is bevorderlijk voor het proces van tweedetaalverwerving (Norris & Ortega, 2000; Norris, J. M., & Ortega, L. (2000). Effectiveness of L2 instruction: A research synthesis and quantitative meta-analysis. Language Learning, 50(3), 417–528. https://doi.org/10.1111/0023-8333.00136
 Loewen, S. 2018). Loewen, S. (2018). Instructed second language acquisition. In Phakiti, A., Costa, P. de, Plansky, L. & Starfield, S. (Eds.), The Palgrave handbook of applied linguistics research methodology. Palgrave Macmillan.
 We lichten hieronder drie uitgangspunten voor instructie gericht op woordenschatuitbreiding van NT2-studenten uit: scaffolding en modelleren, herhaling en oefening en verdieping.

Scaffolding en modelleren

Tekst- en woordbegrip nemen toe door middel van scaffolding waarbij de docent tijdelijke, adaptieve hulp op maat biedt, aangepast aan het niveau van de student (Universiteit Utrecht, z.d.). Universiteit Utrecht (z.d.). Wat is scaffolding?
Bekijk de volledige bron  Door het bieden van deze vorm van ondersteuning worden studenten stapsgewijs begeleid naar het begrip van de lesstof en woordenschat. Naarmate de student vordert en meer begrip heeft ontwikkeld, wordt de ondersteuning geleidelijk verminderd, totdat de student de woorden kent, de stof beheerst en de taak zelfstandig kan uitvoeren (Gibbons, 2015). Gibbons, P. (2015). Scaffolding language, Scaffolding learning: Teaching English language learners in the mainstream classroom. Portsmouth: Heinemann.
Bekijk de volledige bron  Deze veelgebruikte vorm van ondersteuning wordt ook wel modelleren genoemd: de studenten zien eerst hoe iets moet, doen het dan samen op die manier en doen het vervolgens zelf (Witte & Zekhnini, 1995). Witte. F. & A. Zekhnini, A. (1995). Strategieën van anderstaligen in de communicatie op de werkvloer. ITTA, Universiteit van Amsterdam.
 Zie afbeelding 2.

Onthouden door herhaling 

Een eenmalige kennismaking en uitleg van een woord is zelden voldoende om het woord te begrijpen en onthouden. Voor het kennen en onthouden van de nieuw geleerde woorden is veel herhaling nodig, bij voorkeur in betekenisvolle, relevante contexten (Berntsen, 2015; Berntsen, A. (2015). Zelf met woorden in de weer. Flame-website om autonoom woorden te leren*. Les, 195*, 3-5.
Bekijk de volledige bron  Bossers, 2010; Bossers, B. (2010). Woorden met uw leergang…? Woordenschatverwerving in taakgerichte leergangen*. Les, 165*, 3-6.
Bekijk de volledige bron  Nation, 2001). Nation, I. S. P. (2001). Learning vocabulary in another language. Cambridge University Press.

De NT2-student moet nieuwe woorden een aantal keren actief gebruiken tijdens het lezen, luisteren, spreken en schrijven om ze te verwerven (Bossers, 2010; Bossers, B. (2010). Woorden met uw leergang…? Woordenschatverwerving in taakgerichte leergangen*. Les, 165*, 3-6.
Bekijk de volledige bron  Nation, 2001). Nation, I. S. P. (2001). Learning vocabulary in another language. Cambridge University Press.
 Regelmatige en gerichte herhaling zorgt ervoor dat de NT2-student nieuwe woorden onthoudt, voldoende kennis over deze woorden verzamelt en deze woorden vlot leert gebruiken bij luisteren, spreken, lezen en schrijven (Bossers, 2010).  Bossers, B. (2010). Woorden met uw leergang…? Woordenschatverwerving in taakgerichte leergangen*. Les, 165*, 3-6.
Bekijk de volledige bron

Praktijkoefening ter verdieping van de woordkennis

De NT2-student moet niet alleen de betekenis of definitie van een woord kennen, maar ook in welke contexten het passend is en welke niet, met welke woorden het samen gaat en hoe je het syntactisch gebruikt (Gonzalez-Fernandez & Schmitt, 2017). González Fernández, B. & Schmitt, N. (2017). Vocabulary acquisition. In Loewen, S. & Sato, M. (Eds.), The Routledge handbook of instructed second language acquisition. Routledge
 Dit wordt ‘diepe woordkennis’ genoemd. Het is belangrijk om de NT2-student voldoende gelegenheden te bieden de woordkennis te verdiepen door de woorden te gebruiken in verscheidene praktijksituaties (Alons & De Goeijen, 2022; Alons, L. & De Goeijen, A. M. (2022). Breng taal in de praktijk! NT2-leerlingen groeien verder in het praktijkonderwijs. Les, 222, 38-41.
Bekijk de volledige bron  Bruin et al., 2019). Bruin, A., Van Kruiningen, J., De Glopper, K., Van der Meijden, A. en Van der Meulen, N. (2019). Opvattingen van mbo-docenten over beroepsgerichte taal- en communicatie-eisen en de aansluiting op een dynamische arbeidsmarkt. Tijdschrift voor Taalbeheersing, 41(1), pp. 19 - 32. https://doi.org/10.5117/TVT2019.1.002.BRUI
 

Verdiepen kan ook door de NT2-studenten in kleine groepjes laten praten over beroepsgerichte onderwerpen en elkaar in groepsgesprekken feedback laten geven op woordkeuze (Kuiken, 2022). Kuiken, F. (2022). Didactiek van het NT2-onderwijs. In F. Kuiken & S. Andringa (Red.), Handboek Nederlands als tweede taal in het volwassenenonderwijs. (pp. 53-84). Bussum: Coutinho.
 Aandachtspunt is wel dat de taal waarin NT2-studenten met elkaar praten doorgaans is eenvoudiger dan de taal die de docent gebruikt (Bogaert & Van den Branden, 2011). Bogaert, N. & Van den Branden, K. (2011). Handboek taalbeleid secundair onderwijs. Leuven/Den Haag: Acco.
 Goede input van de docent en eisen stellen aan de output van de NT2-student blijft nodig om correct gebruik van verschillende relevante doelwoorden te stimuleren.