Combined Shape
Luister
Hoofdthema

De klas of school anders organiseren
Thema

Onderwijsassistenten en instructeurs

  • Primair onderwijs
  • Voortgezet onderwijs

In het onderwijs wordt in toenemende mate gebruik gemaakt van ondersteuners om leerlingen extra te begeleiden.

Contactpersoon voor deze pagina
Foto Madelon
Madelon Anholts
  • Gepubliceerd:

Wat is bekend over onderwijsassistenten en onderwijsinstructeurs?

In het primair en voortgezet onderwijs wordt in toenemende mate gebruik gemaakt van ondersteuners. Dit kunnen onderwijsassistenten, lerarenondersteuners, klassenassistenten of instructeurs zijn. Zij werken onder verantwoordelijkheid van de leraar en richten zich in de eerste plaats op het extra ondersteunen en begeleiden van leerlingen. Daarnaast komt het voor dat ondersteuners incidenteel of structureel zelfstandig een klas van de leraar overnemen, veelal ingegeven door het lerarentekort. Onderzoek naar de effecten van de inzet van ondersteuners in Nederland ontbreekt. Wel is er veel internationale literatuur waaruit blijkt dat de inzet van ondersteuners een overwegend positief effect heeft op de leerresultaten van leerlingen, voornamelijk op het gebied van taal.

Het is van belang dat met de inzet van ondersteuners voldaan wordt aan een aantal voorwaarden. Zo dient de ondersteuning intensief te zijn en voor een geruime tijd te worden ingezet. Daarnaast blijkt ondersteuning effectief wanneer de verantwoordelijkheid voor de klas wordt gedeeld door het team, waaronder de ondersteuner. Als laatste is het van belang dat de ondersteuning gericht is op specifieke interventies, die aansluiten bij de specifieke behoeften en problemen van de individuele leerling.

Om bovenstaande juist te kunnen uitvoeren, dient de ondersteuner passend te zijn opgeleid en voldoende te worden begeleid in de school. Hiervoor dienen de opleidingen voldoende aan te sluiten op de praktijk, maar zullen ook leraren nieuwe didactische en intercollegiale vaardigheden moeten aanleren. Ook is het van belang dat er duidelijkheid is over het takenpakket en verschillende rollen in het team. Als laatste heeft ook de schoolleiding een belangrijke rol in het faciliteren en de wijze waarop ondersteuners worden ingezet. Daarbij is een heldere lange-termijn visie en structurele inzet, in plaats van korte termijn en pragmatische inzet, van ondersteuners noodzakelijk.

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

  • Overzichtsartikel

    Effectieve inzet van ondersteuners in het onderwijs

      po vo
    De taken van ondersteuners kunnen per school verschillen, van meehelpen in de klas tot het geven van directe instructie aan leerlingen. Maar wat is eigenlijk het effect van de inzet van ondersteuners…

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met onderwijsassistenten en onderwijsinstructeurs? Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

  • Handvat

    Inzet van onderwijsassistenten

    vo
    Deze brochure biedt opties voor de inzet van onderwijsassistenten in het voortgezet onderwijs, en doet hiermee concrete suggesties om via andere wegen te kunnen blijven voorzien in goed onderwijs.
    Download van Voion

Voorbeelden uit de praktijk

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met onderwijsassistenten en onderwijsinstructeurs? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Nieuwe doelgroepen voor het leraarschap

    vo
    Hoe behoud je goed onderwijs met een lerarentekort? Het doel van deze verkenning is om scholen te inspireren om via andere wegen te kunnen (blijven) voorzien in kwalitatief goed onderwijs.
    Download van Voion

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

De inzet van onderwijsassistenten heeft een positief effect op het werkplezier, het stressniveau en de werkdruk van leraren. Echter, hoe meer onderwijsassistenten doen, hoe minder leerlingen vooruitgaan in leerprestaties. Dit komt door de mindere kwaliteit van de instructie die onderwijsassistenten geven en door de onduidelijkheid over hun rol. Schoolleiders en leraren dienen helder te maken welke rol onderwijsassistenten hebben en de werkwijze systematisch te evalueren. Het is belangrijk leraren te scholen in hoe onderwijsassistenten hen kunnen ondersteunen, en onderwijsassistenten te trainen in het uitvoeren van interventies.

Lees meer

Leerlingen die extra aandacht nodig hebben, moeten in de eerste plaats worden begeleid door de leraar. Ondersteunend personeel kan het werk van de leraar intussen aanvullen, maar niet vervangen. Zij kunnen leerlingen begeleiden met bewezen effectieve interventies. Een duidelijke rolverdeling tussen leraar en ondersteuner bevordert het succes.

Lees meer

Het stimuleren van deeltijders om meer uren te gaan werken, lijkt de beste manier om met minder personeel dezelfde kwaliteit te bieden. Daarvoor is een daling van de werkdruk nodig. Scholen kunnen dit bereiken door een duidelijke taakdefiniëring, taakafbakening en herverdeling van werkzaamheden. Vier benaderingen hiervoor zijn: functiedifferentiatie, taakdifferentiatie, grotere eenheden en taakdefiniëring. Welke van deze benaderingen het effectiefst is om het tekort aan leerkrachten op te vangen, is niet te zeggen.

Lees meer

Wanneer meerdere professionals zich dagelijks met dezelfde groep leerlingen bezighouden, zoals gebeurt in het unitonderwijs, zijn het werken vanuit een gedeelde visie en een gedeeld pedagogisch beleid essentieel. Vooral het samen betekenis geven aan goed onderwijs, goed leren en goed lesgeven zijn daarbij belangrijke factoren. Welke invloed deze werkwijze heeft op de ontwikkeling van jonge leerlingen van vier tot zes jaar is echter niet bekend.

Lees meer

Klassengrootte heeft over het algemeen geen invloed op de leerprestaties van leerlingen in het voortgezet onderwijs. Wel is er beperkt bewijs dat risico-leerlingen en leerlingen met een laag opgeleide moeder profiteren van kleinere klassen. Klassenverkleining is vooral effectief bij jonge leerlingen in het basisonderwijs. Hoe ouder de leerling, hoe kleiner de invloed van klassengrootte is. Over de inzet van assistenten in het voortgezet onderwijs in relatie tot klassengrootte is weinig bekend.

Lees meer

Stel jouw vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen.

  • Verdiepende bron

    Impulsen voor vernieuw(en)d onderwijs

    vo
    In dit onderzoek zijn de bevindingen te lezen over een groep leraren die samen les geeft aan een grotere groep leerlingen, bijgestaan door onderwijsondersteuner(s) en een digitale leeromgeving.
    Download van Kohnstamm Instituut

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

Terug naar boven