Combined Shape
Luister
Hoofdthema

Taal in andere contexten
Thema

Meertaligheid

  • Primair onderwijs
  • Voortgezet onderwijs
  • (Voortgezet) speciaal onderwijs

Meertaligheid benaderen als een kans in plaats van als probleem bevordert het leerproces en welbevinden van leerlingen.

Contactpersoon voor deze pagina
Foto Madelon
Madelon Anholts
  • Gepubliceerd:

Wat is bekend over meertaligheid?

In iedere klas zitten meertalige leerlingen. Meertalig zijn niet alleen nieuwkomers of leerlingen met een migratieachtergrond, maar bijvoorbeeld ook leerlingen die thuis een streektaal of dialect spreken. Ongeveer een kwart van de Nederlanders spreekt thuis overwegend een andere taal dan het Nederlands. Hoe kun je als leraar het beste omgaan met meertaligheid? Uit de wetenschap blijkt:

  • De talen die je thuis spreekt leveren de basis voor je cognitieve, sociale, emotionele en identiteitsontwikkeling.
  • Als je meerdere talen spreekt, zijn deze talen in je hersenen met elkaar verbonden. Iemands moedertaal verder ontwikkelen is daardoor voordelig voor de ontwikkeling in andere talen. Met andere woorden, het is zinvol iemands moedertaal niet te negeren, maar te benutten.
  • Thuistalen inzetten in de klas kan op verschillende manieren. Je kunt bijvoorbeeld gebruikmaken van taalgerichte vakdidactiek en (meertalige) taalsteun. Als je taalbewustzijn wilt ontwikkelen, kun je meertalige lesactiviteiten inzetten. Maar als jouw doel is om te zorgen dat de leerlingen zich welkom voelen op school, kan de erkenning van hun taal al voldoende zijn.
  • Meertaligheid benutten in het onderwijs kan positieve effecten hebben op meerdere vlakken: op sociaal-emotioneel vlak (zoals meer zelfvertrouwen en meer motivatie) en op cognitief vlak (zoals betere toegang tot de vakinhoud en betere taalontwikkeling). Deze positieve effecten zien we wel pas als meertalige benaderingen echt systematisch worden ingezet. In onderzoek zijn in ieder geval geen negatieve effecten voor de doeltaalontwikkeling vastgesteld. 

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

  • Overzichtsartikel

    Meertaligheid in het onderwijs

      po vo (v)so
    Meertaligheid benutten in het onderwijs kan voelen als een grote uitdaging. Uit onderzoek blijkt echter dat je op een laagdrempelige manier alle talen van leerlingen kunt verwelkomen en dat dit…

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met meertaligheid? Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

Bekijk meer handvatten

Praktijkvoorbeelden

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met meertaligheid? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Meertalige rekenles over geld

    po
    Translanguaging in de praktijk: kijk mee in een meertalige rekenles over geld en valuta. Leerlingen gebruiken hun thuistalen, vergelijken bedragen, werken samen en geven betekenis.
    Bekijk op Youtube.com

  • Praktijkvoorbeeld

    Aan de slag met translanguaging

    po
    Een voorbeeld van een les uit groep 5, waarbij alle talen die in de klas gesproken worden een plek krijgen. Ook gebruikt de leerkracht verschillende talen in haar instructie.
    Bekijk de kennisclip

  • Praktijkvoorbeeld

    Kansen op de taalvriendelijke school

    po
    Een netwerk van Taalvriendelijke Scholen laat de voordelen van meertaligheid in de klas zien. Leraren ervaren meer werkplezier en leerlingen zijn meer betrokken.
    Lees verder bij Didactief
Bekijk meer praktijkvoorbeelden

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

Leerlingen in groep 3 kunnen het goed aan om gelijktijdig in twee talen te leren lezen en schrijven. Het kan zelfs sneller gaan dan wanneer ze beide talen na elkaar leren. Dat geldt vooral voor talen die qua klank en alfabet op elkaar lijken. Er zijn geen nadelen. Het is het effectiefst als leerlingen op jonge leeftijd starten met tweetalig spreken en ouders de ontwikkeling stimuleren van de taal die de kinderen niet op school spreken. Daarnaast moeten leerkrachten beschikken over specifieke expertise over meertaligheid.

Lees meer

Bij jonge leerlingen bevordert het inzetten van de moedertaal de woordenschat in de tweede taal. Het is waarschijnlijk dat dit ook geldt voor oudere leerlingen. Want, als woorden uit verschillende talen met elkaar verbonden worden in de hersenen, verwerkt de persoon deze woorden efficiënter en leert hij of zij de woorden makkelijker. Wanneer leerlingen hun moedertaal in de klas mogen gebruiken, bevordert dit het leren van het Nederlands en het begrip van de lesstof van andere vakken.

Lees meer

Nt2-leerlingen in de vo-leeftijd bereiken doorgaans een minder hoog onderwijsniveau dan andere leerlingen. In Nederland is het de bedoeling dat nieuwkomers zo snel mogelijk in het regulier onderwijs instromen en dat blijkt niet optimaal. Wat wel positief bijdraagt aan de ontwikkeling van nieuwkomers zijn onder andere een goede intake, en veiligheid en steun bieden tijdens de onderwijsloopbaan. Meertaligheid stimuleren en inzetten, is voor het leren beter. Dat geldt ook voor het aanbieden van de nieuwe taal in een vakcontext of anderszins zinvolle inhoud. Ook helpt het nieuwkomers in heterogene groepen te laten werken, mits goed gefaciliteerd door de docent. En ga ervan uit dat ouders positief betrokken zijn, ook al is dat niet meteen duidelijk.

Lees meer

De hoeveelheid anderstalige leerlingen in de klas lijkt nauwelijks nadelige gevolgen te hebben voor de taalontwikkeling van leerlingen in het basisonderwijs. Het gebruik van thuistalen in de klas kan juist positieve effecten hebben op de spelling voor Nederlandstalige leerlingen. Thuistalen gebruiken vergroot bovendien het welbevinden en de betrokkenheid van alle leerlingen in de klas.

Lees meer

Het is voor de taalontwikkeling beter als leerlingen met een andere eerste taal dan het Nederlands direct instromen in het reguliere onderwijs. Deze NT2-leerlingen hebben minimaal vier jaar nodig om op hetzelfde niveau te komen als hun leeftijdsgenoten. In een aparte taalklas missen de leerlingen de rijke input van Nederlandstalige klasgenootjes. Het is wel nodig dat er in het reguliere onderwijs een positief, inclusief schoolklimaat heerst met ruimte voor de moedertaal. Dat geldt voor NT2-leerlingen van alle leeftijden en alle achtergronden. Belangrijk is verder dat ze langdurig en systematisch extra taalondersteuning krijgen van een NT2-specialist.

Lees meer

Bekijk meer antwoorden Stel jouw vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen.

  • Verdiepende bron

    Diversiteit in de klas leren benutten

    po
    Hoe kunnen leerkrachten leren om diversiteit in de klas te benutten voor het creëren van een inclusieve leeromgeving? Dit rapport doet verslag van een onderzoek waarin deze vraag centraal stond.
    Lees verder bij Kohnstamminstituut

  • Verdiepende bron

    Meertalige leerlingen ondersteunen in het leesonderwijs

    po vo
    Welke kennis is er beschikbaar die onderwijsprofessionals helpt bij het ondersteunen van meertalige leerlingen in het lezen met begrip en het bevorderen van hun leesmotivatie? Lees de conclusies.
    Download

  • Verdiepende bron

    Meertaligheid in primair en voortgezet onderwijs

    po vo (v)so
    Wat is de rol van meertaligheid in de samenleving en de Nederlandse onderwijspraktijk? Wat is het overheidsbeleid? Lees de stand van zaken en curriculaire aanbevelingen.
    Lees verder bij SLO
Bekijk meer verdiepende bronnen

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Deze pagina is mede mogelijk gemaakt door:

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

Terug naar boven