Combined Shape
Luister
Hoofdthema

Leren
Thema

Leerstrategieën

  • Primair onderwijs
  • Voortgezet onderwijs

Een leerstrategie is de methode die je inzet tijdens het leren.

Contactpersoon voor deze pagina
profielfoto Suzanne
Suzanne van den Berg
  • Gepubliceerd:

Wat is bekend over leerstrategieën?

Als leraar kan je cognitieve processen ontlokken die bijdragen aan de kwaliteit van het leren. Zo wordt het leerproces effectiever en efficiënter. Dat kan je doen door tijdens je les effectieve didactische strategieën in te zetten en door je leerlingen effectieve zelfstudiestrategieën aan te leren die ze buiten de les kunnen gebruiken.

In de les kan je gebruik maken van wenselijke moeilijkheden. Leerlingen bevorderen hun leren als ze een strategie inzetten die als moeizaam wordt beleefd, maar die een positief effect heeft op leerresultaten. Je kunt bijvoorbeeld denken aan jezelf toetsen en gespreid oefenen.

De theorie van cognitieve belasting stelt dat leren wordt bevorderd bij een optimale benutting van de beperkte capaciteit van het werkgeheugen. Je kunt hiervoor uitgewerkte voorbeelden en scaffolding gebruiken. Controleer ook of alle leerlingen het begrepen hebben. Dat helpt je om de instructie en oefening af te stemmen op de behoefte van de leerlingen en om hun werkgeheugen niet te veel of juist te weinig te belasten.

Wat kan je doen om je leerlingen te helpen deze processen bij zichzelf te ontlokken terwijl ze huiswerk maken en toetsen voorbereiden? Leerlingen overschatten vaak hun eigen begrip en schatten de effectiviteit van zelfstudiestrategieën vaak verkeerd in. Belangrijk bij het aanleren van effectieve zelfstudiestrategieën is dat de leerling zich bewust is van de eigen zelfstudiepraktijk en daarop reflecteert.

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

  • Overzichtsartikel

    Effectief leren

      po vo
    Als leraar heb je op meerdere manieren invloed op het leren van je leerlingen. Je kan tijdens je les didactische strategieën inzetten en je leerlingen zelfstudiestrategieën aanleren.

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met Leerstrategieën? Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

Bekijk meer handvatten

Praktijkvoorbeelden

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met leerstrategieën? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Tussenstappen voor mijn kleuters kies ik heel bewust

    po
    Kleuterleraar Els Offermans biedt haar kleuters tussenstappen. Expert Kristel Van Hoyweghen vertelt hoe élke leerling meer leert met uitgewerkte voorbeelden en scaffolding.
    Lees verder bij Klasse

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

Eigenaarschap van leren is de mate waarin de leerling verantwoordelijkheid neemt voor zijn leerproces. Om dit te versterken kun je de motivatie, betrokkenheid, zelfsturing en metacognitieve vaardigheden bevorderen.

Lees meer

Er zijn sterke aanwijzingen dat leerlingen betere leerprestaties kunnen behalen, als zij zelf goed de regie kunnen voeren over hun eigen leerproces. Daarvoor moeten ze bewust verschillende leerstrategieën combineren.

Lees meer

Een aantal strategieën is effectief voor het leren, dus ook voor het begrijpend en studerend lezen van zaakvakteksten. Als docenten leerlingen de opdracht geven deze strategieën uit te voeren, beïnvloedt dat hun leerprestaties positief. Met een passende didactische aanpak kunnen docenten leerlingen leesstrategieën aanleren.

Lees meer

Concentratie is essentieel voor leren en presteren op school. Maar omdat de concentratiemodus energie kost, kunnen leerlingen deze maar beperkte tijd vasthouden. Met vijf strategieën kun je als docent de concentratie van leerlingen bevorderen: (1) Zorg voor goede ventilatie en een aangename temperatuur in het lokaal. (2) Bied leerlingen kansen op succeservaringen. (3) Wees alert op mogelijke afleidingen. (4) Zorg voor lesactiviteiten die leerlingen activeren. (5) Investeer in een positieve sfeer in de klas en een goede relatie met leerlingen.

Lees meer

Er bestaan meerdere varianten van gepersonaliseerd leren. De sturing van het leren kan volledig bij de leerlingen worden gelegd, waarbij zij zelf het leerproces ter hand nemen. Maar de sturing kan ook deels of volledig door de docent worden uitgevoerd. Of leerlingen de zelfsturing aankunnen, hangt onder meer af van hun kennis, ervaring en leeftijd. Bij veel tieners is volledig zelfstandig leergedrag (nog) niet ten volle waar te maken. De hersenfuncties die voor dit leergedrag nodig zijn, zijn nog in ontwikkeling. Zelfregulatie kan wel worden bevorderd door directe instructie, door gepaste feedback, door leerlingen te inspireren en uit te dagen, en door de sturing langzaamaan aan hen over te dragen. Een motiverende rol van de docent is daarbij een noodzakelijke voorwaarde.

Lees meer

Bekijk meer antwoorden Stel jouw vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen.

  • Verdiepende bron

    Wijze Lessen

    po vo
    Hoe maak je effectieve lessen? Dat is de kernvraag van Wijze lessen: 12 bouwstenen voor effectieve didactiek. Het is een kruispunt tussen wetenschappelijk onderzoek en de klaspraktijk.
    Lees verder bij Thomas More

  • Verdiepende bron

    Zelfgestuurd leren in de onderwijspraktijk

    po vo mbo
    Welke leerstrategieën zijn effectief om zelfgestuurd leren van leerlingen te bevorderen, en welke didactische eisen zijn hieraan verbonden? Een kennisbasis voor effectieve strategie-instructie.
    Download van NKO

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Deze pagina is mede mogelijk gemaakt door:

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

Terug naar boven