Combined Shape
Luister
Hoofdthema

Digitale leermiddelen
Thema

Open leermaterialen

  • Middelbaar beroepsonderwijs
  • Hoger onderwijs

Ontdek wat open leermaterialen zijn, waarom ze waardevol kunnen zijn, en overwegingen voor gebruik in jouw onderwijs.

Contactpersoon voor deze pagina
Portretfoto Daan Kreuk
Daan Kreuk
  • Gepubliceerd:
  • Geactualiseerd:

Wat is bekend over open leermaterialen?

Open leermaterialen, ook wel Open Educational Resources (OER) genoemd, zijn leermaterialen zoals presentaties, lesplannen, kennisclips, open tekstboeken en open cursussen die vrij beschikbaar zijn via internet. De makers geven gebruikers toestemming om het materiaal te gebruiken, aan te passen en te verspreiden.

In navolging van buitenlandse universiteiten, met het Massachusetts Institute of Technology (MIT) als bekend voorbeeld, begon de Open Universiteit in 2006 als eerste Nederlandse instelling voor hoger onderwijs met het ontwikkelen en delen van open leermaterialen. Mede gestimuleerd door de overheid volgden andere onderwijsinstellingen, van basisscholen tot universiteiten. Deze stimulering duurt voort. Zo werken binnen Npuls alle mbo-scholen, hogescholen en universiteiten in Nederland samen om het ontwikkelen, delen en hergebruiken van open leermaterialen verder te bevorderen.

Wereldwijd is UNESCO een belangrijke aanjager van open leermaterialen, omdat deze volgens de organisatie bijdragen aan toegankelijke en inclusieve toegang tot kwalitatief goed onderwijs voor iedereen.

Maar wat kunnen open leermaterialen opleveren voor jou en jouw organisatie? En waar moet je op letten als je open leermaterialen wilt gebruiken, ontwikkelen of de adoptie ervan wilt stimuleren? In dit overzichtsartikel, aangevuld met praktische handvatten, praktijkvoorbeelden en verdiepende bronnen, beantwoorden we deze vragen. Daarbij besteden we ook aandacht aan de rol die generatieve AI

Op deze pagina

Overzicht van kennis uit onderzoek

Lees een overzicht van wat we weten uit onderzoek.

  • Overzichtsartikel

    Aan de slag met open leermaterialen

      mbo ho
    Ontdek de potentiële waarde en belangrijke overwegingen voor het implementeren en benutten van open leermaterialen binnen jouw onderwijs.

Handvatten uit onderzoek

Wil je zelf aan de slag met open leermaterialen? Onderstaande handvatten helpen je op weg. Allemaal zijn ze onderbouwd met kennis uit onderwijsonderzoek.

Bekijk meer handvatten

Praktijkvoorbeelden

Waar moet je op letten wanneer je zelf aan de slag gaat met open leermaterialen? Onderstaande praktijkvoorbeelden zijn ter illustratie en geven inzicht in onderbouwde en vernieuwende werkwijzen en interventies.

  • Praktijkvoorbeeld

    Webinar: Open pedagogy bij de TU Delft

    ho
    Leer over de pilot TU Delft en Blue Engineering, waarin studenten zelf lesmateriaal ontwikkelen over een zelfgekozen onderwerp, dit aan elkaar presenteren en samenwerken in een omgeving zonder…
    Lees verder bij SURF

  • Praktijkvoorbeeld

    HAN neemt de regie op digitale leermaterialen

    ho
    Ontdek hoe deze hogeschool met een visie, een framework en een roadmap richting 2035 inzet op het delen en (her)gebruiken van digitale en open leermaterialen.
    Lees verder bij Npuls

  • Praktijkvoorbeeld

    De Verpleegkunde Methode

    ho
    In twee landelijke projecten hebben 15 hbo-instellingen met een Bachelor Verpleegkunde programma samengewerkt om gezamenlijk open leermaterialen te ontwikkelen en te delen.
    Lees verder bij de HBO kennisbank
Bekijk meer voorbeelden

Antwoorden op vragen uit de praktijk

De Kennisrotonde is een uniek loket voor de beantwoording van jeugd- en onderwijsvragen met kennis uit onderzoek. Onderstaande vragen zijn eerder gesteld over dit thema.

Een succesvolle aanpak van professionalisering van leraren voor lesgeven met ict hangt samen met de visie van de school op onderwijs en onderwijsvernieuwing. De aanpak moet passen bij de schoolorganisatie. De school biedt ruimte om leraren actief en onderzoekend aan de slag te laten gaan. Het praktisch nut voor de leraar in de lespraktijk staat voorop. Er zijn verschillende competentieprofielen voor leraren voor leren en lesgeven met ict. Het is goed om te kijken wat er al in huis is, wat er mag worden verwacht en wat er nog nodig is.

Lees meer

Ontwerp en ontwikkeling van onderwijs behoort tot de kerntaken van mbo-docenten. Het is echter niet bekend wat een reële tijdsbesteding is voor het ontwikkelen van onderwijs. Wel zijn er aanwijzingen dat het doorvoeren van innovaties en onderwijsontwikkelingen bijdraagt aan een gevoel van hoge werkdruk. Tijdsbesteding is vanzelfsprekend sterk afhankelijk van welke aspecten van het leerplan ontwikkeld en ontworpen moeten worden en de omvang daarvan. Ook competenties en taakopvattingen van docenten hebben invloed op het aantal uren dat ze nodig hebben voor het uitvoeren van die taken.

Lees meer

Of het gebruik van digitale middelen bij het lesgeven leidt tot een hogere efficiëntie of vermindering van werkdruk bij leraren is niet wetenschappelijk bewezen. Het is onder bepaalde voorwaarden wel mogelijk om met ict de werkdruk te verminderen. Daarvoor moet een leraar toegang hebben tot ict-faciliteiten op school en thuis, het dagelijks gebruiken en vertrouwen hebben in eigen kunnen (self-efficacy). Ook de kwaliteit van scholing en training kan leiden tot minder werkdruk. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat de inzet van ict voor individueel onderwijs, bij lesvoorbereiding en nakijkwerk, een tijdsbesparing kan opleveren. 

Lees meer

 Stel jouw vraag

Verder verdiepen op dit thema

Hieronder vind je een selectie van uitgebreide handboeken, wetenschappelijke studies en andere verdiepende kennisbronnen.

Bekijk meer verdieping

Mogen we je iets vragen?

Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
In welke onderwijssector werk je?

Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Onderwijsprofessionals kiezen op basis van kennis en ervaring
Onderwijskennis.nl bundelt kennis uit onderzoek over de effectiviteit van aanpakken en werkwijzen in het onderwijs. Onderwijskennis.nl adviseert echter niet welke aanpakken scholen zouden moeten kiezen. Deze keuze is de verantwoordelijkheid van de onderwijsprofessionals zelf. Zij beoordelen op basis van hun kennis en ervaring welke aanpakken het beste passen bij het onderwijs dat zij geven. 

Terug naar boven