Burgerschap: van wettelijke taak tot uitvoering

Wat is bekend over doelen en opbrengsten van burgerschapsvorming?

Burgerschapsvorming is een wettelijke opdracht voor het onderwijs. Van scholen wordt gevraagd om de basiswaarden van de democratische rechtstaat te bevorderen en de maatschappelijke en sociale competenties die daarvoor nodig zijn. Scholen hebben veel ruimte om te bepalen welke invulling ze aan burgerschapsonderwijs geven. Ze kunnen zelf de leerdoelen en inhoud van de lessen kiezen, en daarbij uitwerking geven aan de missie en levensbeschouwelijke uitgangspunten van de school. Het is belangrijk dat dit gebeurt in samenhang met de pedagogische en didactische keuzes en het schoolklimaat dat de school nastreeft.

Op basis van de leerdoelen bepaalt de school welke informatie nodig is om de opbrengsten vast te stellen en om na te gaan in hoeverre het lukt de idealen van de school te realiseren. Leerdoelen, aanbod en inzicht hangen nauw met elkaar samen. Zij vormen de belangrijkste ingrediënten van opbrengstgericht burgerschapsonderwijs. In een opbrengstgerichte werkwijze worden leerresultaten op systematische wijze in kaart gebracht en benut als basis voor onderwijskundige beslissingen, gericht op optimalisering van het leerproces. Er zijn verschillende manieren om burgerschapscompetenties van leerlingen in kaart te brengen, bijvoorbeeld gestandaardiseerde toetsen en vragenlijsten, portfolio’s, vignettes en rubrics.