Tweeledig doel
Woltjer heeft twee doelen voor ogen met de werkplaatsen, waarvan de eerste inhoudelijk : het versterken van de expertise op bestrijden van onderwijsachterstanden. Even zo belangrijk vindt zij het verstevigen van een onderzoekende houding van de leerkrachten.
“De manier waarop we de werkplaatsen insteken is dan ook een heel bewuste keuze. Scholen gaan zelf aan de slag met een onderzoeksvraag. Zo zorgen zij ervoor dat die onderzoeksvraag aansluit op de schoolontwikkeling zelf. In kleine teams van leerkrachten en onderzoekers werken zij die vraag uit. De leerkrachten kunnen gebruik maken van de expertise van de onderzoekers als het gaat om het doen van onderzoek. De onderzoekers maken op hun beurt weer gebruik van de praktijkgerichte vragen.”
Woltjer verwoordt hiermee een belangrijk principe van de werkplaatsen onderwijsonderzoek: namelijk dat een gedeelde vraag vanuit de scholen richting geeft aan het onderzoek en bijdraagt aan de schoolontwikkeling. Om dat voor elkaar te krijgen vraagt inspanning om nauw af te stemmen tussen wetenschap en de onderwijspraktijk.
Doeners, beschouwers en de vertaling daartussen
In Arnhem/Nijmegen zijn Annette Mullink en Judith Stoep gezamenlijk verantwoordelijk voor die zo belangrijke afstemming tussen wetenschap en praktijk, vanuit respectievelijk stichting PAS (procescoördinator) en Expertisecentrum Nederlands (wetenschappelijk coördinator). Zij zorgen voor een vruchtbare samenwerking waarin de verschillende partijen bij elkaar komen en zij elkaars taal begrijpen.
Wederzijdse inbreng
Door de inzet van de ‘teacher design thinking cyclus’ (zie afbeelding) werken zij vanaf de start aan een wederzijdse inbreng in het onderzoek, opdat waardevolle kennis ontstaat voor schoolontwikkeling. Er is per school een dashboard ingericht om de ontwikkelingen goed te kunnen volgen.
Annette schetst: “De onderzoeksvragen komen uit de praktijk en de antwoorden uit de wetenschap. Zo ontstaat er een wederzijds proces. In de werkplaatsen breng je die antwoorden weer toegankelijk en behapbaar terug naar het onderwijs en kan de toepassing in de praktijk zich verder ontwikkelen”, aldus de procescoördinator. Annette is ervan overtuigd dat als je aan onderwijskansen wilt werken je dat vanuit de scholen moet aanpakken. “Scholen zoeken daar allemaal hun eigen weg in en dat kost vaak veel tijd en inspanning. Dat levert vaak wel iets passends op voor die school. Door deel te nemen aan de werkplaatsen kun je vervolgens van elkaar leren en door kennis worden gevoed, waardoor je weer een stap verder komt in je aanpak.”
Vorderingen op afstand
De eerste stap in de teacher design thinking cyclus -de fase van vraagverheldering- was nét gemaakt, toen corona daar een streep doorheen leek te zetten. Na de eerste schrik en opsluiting pakten de ambassadeurs van de scholen en de onderzoeksondersteuners de draad weer op: wat kon er wél? Scholen ontvingen literatuursuggesties van de onderzoekers, waarmee zij hun vraagstuk konden verkennen. Er was onderling contact om de onderzoeksvraag nader te specificeren. Ook de rest van het team op de scholen voelde zich al die tijd betrokken.
Dus toen er op 10 juni een Zoommeeting van alle betrokkenen plaatsvond, konden er toch vorderingen worden gedeeld. “Dat was mooi om te zien: er ligt een goede basis om door te gaan!” Door de lockdown is er een vertraging gekomen in het project, maar het heeft zeker niet stilgelegen. Annette: “Scholen zijn door corona bovendien extra bewust van de kwetsbaarheid van hun doelgroep, en daarmee van de behoefte aan een onderbouwde en effectieve aanpak van onderwijskansen.”
Een belangrijk onderdeel van het R&D-programma voor onderwijsachterstandenbestrijding, waar wetenschap en praktijk bij elkaar komen, zijn de werkplaatsen onderwijsonderzoek. Hier ontmoeten onderzoekers en onderwijsprofessionals elkaar. Samen construeren zij kennis en tegelijkertijd werken zij aan een verbeterde onderwijspraktijk.
De vier werkplaatsen onderwijsonderzoek Onderwijskansen hebben plannen opgesteld om in drie jaar tijd gericht hun onderwijskansenaanpak te versterken, en tegelijkertijd overdraagbare producten te ontwikkelen voor andere basisscholen. De werkplaatsen in Amsterdam en Utrecht waren al langer aan het samenwerken aan onderwijsonderzoek. Twee nieuwe werkplaatsen in Groningen en Arnhem/Nijmegen zijn eind 2019 fris van start gegaan. Na een voortvarende start van de vier werkplaatsen zorgde corona ook voor hen voor een lockdown.
Meer weten?
Websites van de vier werkplaatsen:
