Bestuur PCBO: 'Kennis is leuk. Leren het belangrijkste."
In hoeverre hebben besturen aandacht voor het thema onderwijskansen? En wordt daar ook evidence-informed aan gewerkt? Wij vroegen het aan tien schoolbesturen. Rotterdams bestuur PCBO viel op door zijn deelname aan werkplaatsen, waar met verschillende kennispartners aandacht is voor de toepassing van wetenschap in de praktijk.
Wij spraken hierover met Rieneke Heerink, coördinator team onderwijs en adviseur onderwijskwaliteit, en Jacqueline Blaak, adviseur onderwijs en ontwikkeling.
Alle scholen van PCBO zijn OAB-scholen en het bestuur is daarom continu bezig met onderwijskansen. Dit weerklinkt ook in de thema’s die Rieneke en Jacqueline benoemen waaraan zij veel aandacht besteden: hoge verwachtingen, taalstimulering, de brede ontwikkeling, sociaal-emotionele ontwikkeling, ouderbetrokkenheid (bijna alle scholen hebben een medewerker die hier specifiek op inzet), werken met een vve-programma en de overgang po-vo. Niet toevallig vind je meer over deze thema's ook op het kennisplein Onderwijskansen.
Kansrijk onderwijs
Rieneke en Jacqueline spreken zelf niet van ‘onderwijskansen’, voor PCBO ligt de focus op kwalitatief goed onderwijs voor alle kinderen. Ook wel kansrijk onderwijs genaamd: “We maken geen onderscheid in doelgroepkinderen en ‘andere’ kinderen, we bieden wat nodig is voor ieder kind.” Ze leggen uit dat differentiëren gebeurt op basis van observaties. “Vinkje doelgroepkind speelt eigenlijk geen rol meer als ze naar groep 1 gaan. Door niet precies te weten wie een doelgroepkind is, laat je de bias los en zo heb je van ieder kind hoge verwachtingen.”
Om tot beleid en gerichte interventies te komen, wordt nauw samengewerkt met de werkvloer: “Onze sturingsfilosofie is vertrouwen en dialoog. We zijn veel in gesprek met scholen. We zien ook dat beleidsonderwerpen organisch ontstaan: 90% gebeurt in dialoog en met de werkvloer.” Op deze manier zijn de aanpakken en het beleid ook afgestemd op de specifieke doelgroep van de scholen.
We maken geen onderscheid in doelgroepkinderen en ‘andere’ kinderen, we bieden wat nodig is voor ieder kind.
Samen optrekken met de gemeente
Tussen de gemeente Rotterdam, de schoolbesturen – in dit geval PCBO – en de scholen wordt in goede verstandhouding gewerkt aan kansengelijkheid; de samenwerking wordt gevoed met aanzienlijke gemeentelijke subsidies. De aanpak op de scholen sluit aan op de gemeentelijke koers. Tegelijkertijd blijft er voldoende ruimte voor eigen keuzes voor interventies, in aansluiting op specifieke vraagstukken in de school. Daarnaast zijn er gemeentebrede afspraken, zoals de verplichting van een vve-programma bij de kleuters en stedelijk voorgeschreven leerlingvolgsystemen.
Evidence-informed werken
Veel van de schoolleiders bij PCBO hebben een opleiding gevolgd bij Academica, waar veel aandacht is voor evidence-informed werken; daar is het zaadje geplant. Echter, iedereen roept wel dat evidence-informed werken belangrijk is, maar hoe je dat? Hoe doe je dat op verschillende scholen, met verschillende omgevingen, team en doelgroep?
In april 2019 is in Rotterdam-Zuid het Meesterlab ontstaan, een collectief van schoolleiders verbonden aan verschillende besturen met scholen in dezelfde wijken. Samen met kennis- en opleidingsinstituten is een kennisagenda samengesteld, die de basis vormt voor de kennisinfrastructuur. Of beter gezegd een LEERinfrastructuur, aangezien daarmee de verbinding van de onderwijspraktijk aan onderzoek en leren beter wordt weergegeven. Het leidend thema van die agenda is ‘taal’. In een pilot van werkplaatsen is hiermee van start gegaan.
Wij geloven erin dat iedereen moet méé opwarmen in het gehele proces.
Meanderen
Op basis van de ervaringen constateren Rieneke en Jacqueline dat evidence-informed werken lastig in een lineair proces is om te zetten. Zeker in de coronaperiode was dat zo. Ook is het belangrijk om naast commitment - en dat is er - middelen en tijd te hebben om het proces goed te doorlopen met elkaar. Het is een intensief traject. “Wij geloven erin dat iedereen moet méé opwarmen in het gehele proces. Je gaat gezamenlijk beginnen, ook als je nog niet weet waar je precies naar toe werkt. Je moet je kwetsbaar kunnen opstellen en als iets niet werkt, de roadblocks durven benoemen.” Op deze manier creëert PCBO in de werkplaatsen kennis door nieuwe dingen uit te proberen, te experimenteren en tegelijkertijd te onderzoeken.
Als slotakkoord van het interview: “Het begint met nieuwsgierigheid om antwoorden te vinden op eigen vragen. Dat zit in de houding van mensen, maar je hebt daar voorlopers en volgers in. We moeten het leren weer prikkelen..” Een LEERinfrastructuur dus.
