Veerkracht in de lerarenopleiding

De lerarenopleider speelt hierin een cruciale rol, bijvoorbeeld door gesprekken te faciliteren en eigen ervaringen te delen. Een hoge veerkracht bij leraren zorgt ervoor dat zij op lange termijn minder snel uitvallen. 

Hulpbronnen en strategieën voor bevorderen veerkracht

Leraren in opleiding hebben verschillende hulpbronnen die hun veerkracht kunnen versterken, zoals persoonlijk hulpbronnen en contextuele hulpbronnen (Mansfield et al., 2016). Mansfield, C.F., Beltman, S., Broadley, T. & Weatherby-Fell, N. (2016). Building resilience in teacher education: an evidenced informed framework. Teaching and Teacher Education, 54, 77-87. https://dx.doi.org/10.1016/j.tate.2015.11.016.
https://pdf.sciencedirectassets.com/271838/1-s2.0-S0742051X12X00027/1-s2.0-S0742051X1100134X/main.pdf?X-Amz-Security-Token=IQoJb Een persoonlijke hulpbron is vertrouwen in eigen lesgeefvaardigheden of optimisme. Een contextuele hulpbron is steun van vrienden of opleiding. Naast hulpbronnen zetten aankomende leraren strategieën in, bijvoorbeeld om met onprettige emoties of werk-privé balans om te gaan. Zowel hulpbronnen als strategieën bevorderen de veerkracht van leraren. Eerst is in het onderzoek gekeken in hoeverre aanstaande leraren gebruikmaken van hulpbronnen en strategieën. Aanstaande leraren vinden dat ze voldoende gebruikmaken van hulpbronnen en strategieën. Hun veerkracht beoordelen ze gemiddeld. Het onderzoek laat bovendien zien dat hoe hoger aanstaande leraren hun veerkracht beoordelen, hoe beter ze kunnen omgaan met onprettige situaties. Ook zijn ze optimistischer.

Hulpbronnen en strategieën inzetten in de klas

Hulpbronnen en strategieën zetten aanstaande leraren in bij verschillende situaties zoals regie houden in de klas of omgaan met een lastige ouder. Aanstaande leraren zetten persoonlijke bronnen vaker in bij regie houden in de klas, terwijl ze contextuele bronnen vaker inzetten bij problemen met individuele leerlingen. Strategieën zetten aanstaande leraren vaak in voor allerlei verschillende situaties in de klas, van regie houden in de klas tot individuele problemen met leerlingen.

Zelfstandig werken aan veerkracht

Aanstaande leraren geven aan dat ze bewust werken aan het versterken van bronnen en strategieën voor veerkracht. Zij doen dit zelfstandig, met behulp van de opleiding of met behulp van externe hulp, bijvoorbeeld een coach. Wel geven aanstaande leraren aan dat ze weinig aandacht besteden aan een goede werk-privé balans. Dit is een opvallend resultaat, aangezien een goede werk-privébalans erg belangrijk is voor veerkracht.

Werken aan veerkracht tijdens de lerarenopleiding  

Ook blijkt dat lerarenopleiders onvoldoende aandacht besteden aan veerkracht in de lerarenopleiding. Door als opleiding aandacht te besteden aan veerkracht, leren aanstaande leraren om hun bronnen en strategieën nog beter in te zetten voor uitdagingen in de klas. De kans op problemen en uitval bij toekomstige leraren neemt hierdoor af (Hong, 2012). Hong, J.Y. (2012). Why do some beginning teachers leave the school, and others stay? Under- standing teacher resilience through psychological lenses. Teachers and Teaching: Theory and Practice, 18(4), 417–440. https://doi.org/10.1080/13540602.2012.696044.
https://sci-hub.se/10.1080/13540602.2012.696044

Voorbeeld voor het bevorderen van veerkracht

BRiTE is een voorbeeld van een bewezen interactieve online leermodule die veerkracht bevordert (Mansfield et al., 2016; Mansfield, C.F., Beltman, S., Broadley, T. & Weatherby-Fell, N. (2016). Building resilience in teacher education: an evidenced informed framework. Teaching and Teacher Education, 54, 77-87. https://dx.doi.org/10.1016/j.tate.2015.11.016.
Fokkens, Gemmink en van Rooij, 2020). Fokkens-Bruinsma, M., Gemmink, M. M. & Van Rooij, E. C. M. (2020). Staying BRiTE in the Dutch Teacher Education Context. In: Mansfield, C.F. (editor). Cultivating teacher resilience. International approaches, Applications and Impact. Springer. https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-981-15-5963-1_9.
https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-981-15-5963-1_9 Deze module kan in de lerarenopleiding worden ingezet. In dit onderzoek hebben zowel lerarenopleiders als aanstaande leraren met de leermodule gewerkt. BRiTE bevatte voor beide groepen nieuwe kennis over veerkracht; voorbeelden, reflectievragen, activiteiten en praktische tips. Aanstaande leraren geven wel aan dat gesprekken over de kennis en het samen leren belangrijk is om de kennis toe te passen in de praktijk. De rol van lerarenopleider is hierin cruciaal. Het helpt als lerarenopleiders gesprekken faciliteren, hun eigen ervaringen delen en aanstaande leraren helpen kennis in hun eigen praktijksituatie toe te passen. De module bevat bovendien aanvullende leeractiviteiten die na een gesprek kunnen worden ingezet.

Veerkrachtige leraren

Vanwege oplopende lerarentekorten en hoge werkdruk in het onderwijs is de vraag naar veerkrachtige leraren groot. Zij herstellen snel na uitdagende situaties en bloeien op, resulterend in zelfvertrouwen, welbevinden en toewijding aan het beroep (Beltman, Mansfield & Price, 2011; Beltman, S., Mansfield, C. F., & Price, A. (2011). Thriving not just surviving: A review of research on teacher resilience. Educational Research Review, 6(3), 185–207.
Mansfield et al., 2012). Mansfield, C. F., Beltman, S., Price, A., & McConney, A. (2012). “Don't sweat the small stuff”: Understanding teacher resilience at the chalkface. Teaching and Teacher Education, 28, 357-367. https://dx.doi.org/10.1016/j.tate.2011.11.001.
Veerkrachtige leraren zetten diverse hulpbronnen in en kiezen bewust handelingsstrategieën om met lastige situaties om te gaan. Aan de lerarenopleiders de taak om leraren veerkrachtig op te leiden. “Life is tough but so are you!”

Bekijk hieronder de kennisclip over 'Life is tough, but so are you!' uit het NRO Webinar: Sterker in studentenwelzijn van 24 januari 2024.