Combined Shape
Luister

Solution Room: Burgerschapsvorming

  • Middelbaar beroepsonderwijs
  • Hoger onderwijs

    • In de Solution Rooms bespreken studenten, docenten, beleidsmakers en onderzoekers hun visie op het vervolgonderwijs. Het doel van de Solution Rooms is om gezamenlijk oplossingen te vinden voor actuele uitdagingen en daarmee het vervolgonderwijs verder te versterken. Eén van de thema's is 'Burgerschapsvorming', waar Hessel Nieuwelink een wetenschappelijke reflectie over schreef.

    Bijdrage van Hessel Nieuwelink (Hogeschool van Amsterdam) Meer informatie

    Gepubliceerd:

    Geactualiseerd:

    Op deze pagina

    Op initiatief van het ComeniusNetwerk, het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO), de Landelijke Studentenvakbond (LSVb), JOB MBO, het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) vonden op 20 maart 2025 de jaarlijkse Solution Rooms plaats. Studenten, docenten, beleidsmedewerkers en onderzoekers hebben in verschillende Solution Rooms met elkaar gesproken over drie belangrijke thema’s in het vervolgonderwijs. Dit jaar stonden de thema's AI, Burgerschapsvorming en Internationalisering centraal. Aan de hand van principes van design thinking zijn de deelnemers uitgedaagd om het probleem te analyseren en oplossingsrichtingen aan te dragen. 

    Conclusie van deze Solution Room

    De deelnemers identificeerden vier uitdagingen rondom burgerschapsonderwijs:

    1. Wereldproblemen staan soms ver van studenten af en raakt studenten niet direct.
    2. Studenten vinden het lastig om zich in een ander perspectief te verplaatsen en voelen niet altijd de urgentie voor burgerschap.
    3. Studenten en docenten voelen zich niet altijd betrokken bij burgerschap. Daarnaast missen docenten tijd en middelen om burgerschapsonderwijs vorm te geven.
    4. Opleidingsinstituten missen de juiste randvoorwaarden (tijd, geld, prioriteit) voor burgerschapsonderwijs.

    Hierbij is het van belang dat studenten bewust worden gemaakt van het belang van het ontwikkelen van burgerschapsvaardigheden voor hun toekomst. Het integreren van burgerschap in het curriculum is een mogelijke oplossingsrichting, evenals het formuleren van een gedragen visie over hoe burgerschapsonderwijs eruit kan zien. Hierbij is het belangrijk om de verschillende lagen van de organisatie bij het formuleren en uitvoeren van de visie van de onderwijsinstelling te betrekken. Daarnaast is het belangrijk dat docenten tijd en ruimte krijgen voor professionalisering. Via deze weg bouwen de docenten met elkaar aan de eigen deskundigheid en ontwikkelen zij een gezamenlijke taal. Tot slot wordt gepleit om de overheid eerst in te laten zetten op zorgen en dan op borgen. 

    Wetenschappelijke reflectie

    Hessel Nieuwelink, lector Burgerschapsvorming aan de Hogeschool van Amsterdam, werd gevraagd om een wetenschappelijke reflectie te geven op de aangedragen oplossingsrichtingen. Download onderstaand document om het verslag van de Solution Room te lezen, inclusief de wetenschappelijke reflectie.

    Solution Room 2025: Burgerschapsvorming

    Caney, S. (2005). Cosmopolitanism, democracy and distributive justice. Canadian Journal of Philosophy Supplementary Volume, 31, 29-63. 

    Centraal Bureau voor de Statistiek. (2024). Landelijke jeugdmonitor 2024. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

    De Groot, I., Daas, R., & Nieuwelink, H. (2022). Netherlands: Education for democratic citizenship in Dutch schools: a bumpy road. Journal of Social Science Education, 21(4). https://doi.org/10.11576/jsse-5381 

    Goldberg, A., & Whaley, C. O. (Eds.). (2024). Leaning into politics: Higher education and the democracy we need. Information Age Publishing.

    Heater, D. (2003). A history of education for citizenship. Routledge.

    Leeman, Y., Nieveen, N., de Beer, F., & van der Steen, J. (2020). Teachers as curriculum-makers: The case of citizenship education in Dutch schools. The Curriculum Journal, 31(3), 495-516. https://doi.org/10.1002/curj.21 

    Rekker, R. (2017). De keuze van jongeren. In T. van der Meer, H. van der Kolk & R. Rekker (Red.), Aanhoudend wisselvallig: Nationaal Kiezersonderzoek 2017 (pp. 48–56). Stichting KiezersOnderzoek Nederland.

    Rinnooy Kan, W. F., März, V., Volman, M., & Dijkstra, A. B. (2021). Learning from, through and about differences: A multiple case study on schools as practice grounds for citizenship. Social Sciences, 10(6), 200. https://doi.org/10.3390/socsci10060200

    Teegelbeckers, J. Y., Nieuwelink, H., & Oostdam, R. J. (2023). School-based teaching for democracy: A systematic review of teaching methods in quantitative intervention studies. Educational Research Review, 39, 100511. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2023.100511

    Scienceguide (17 april 2024). Burgerschapsonderwijs moet ook verplicht worden in hbo en wo. 

    Van Stekelenburg, L., Smerecnik, C., Sanderse, W., & de Ruyter, D. J. (2023). How do students use their ethical compasses during internship? An empirical study among students of universities of applied sciences. International Journal of Ethics Education, 8(1), 211-240.

    Gebundelde uitkomsten van alle Solution Rooms

    De verslagen en wetenschappelijke reflecties van de Solution Rooms 2025 zijn gebundeld in één publicatie  en hier te vinden:

    Solution Rooms 2025

    Bijdrage van
    Hessel Nieuwelink

    Hessel Nieuwelink

    Lector Burgerschapsonderwijs

    Hogeschool van Amsterdam

    Thema
    Burgerschapsonderwijs Verbinding met de maatschappij
    Sectoren
    mbo ho
    Extra interessant voor
    Onderwijspraktijk School-/instellingsbeleid
    Type
    Verdiepende bron

    Mogen we je iets vragen?

    Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
    Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
    In welke onderwijssector werk je?

    Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

    Privacyverklaring

    Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

    Gerelateerd in de kennisbank

    • Placeholder Onderwijskennis.nl

      Verdiepende bron

      Goed onderwijs; docenten, studiesucces en diversiteit

      ho

      Kwalitatief onderzoek onder docenten(teams) naar de relatie tussen studiesucces en diversiteit. Het document sluit af met mogelijke implicaties voor docenten en managers in het hoger onderwijs.

      Lees verder bij Hogeschool van Amsterdam
    • Placeholder Onderwijskennis.nl

      Verdiepende bron

      Gespreid Leiderschap en Leercultuur

      po vo mbo ho

      Een video waarin Joseph Kessels het verschil tussen gespreid leiderschap en positioneel leiderschap uitlegt en de gevolgen voor de leercultuur in de organisatie.

      Bekijk
    • Placeholder Onderwijskennis.nl

      Verdiepende bron

      Van mbo naar hbo

      mbo ho

      Ongeveer 40% van de mbo-studenten niveau 4 kiest na diplomering voor doorstuderen in het hbo. Dit gaat vaak niet probleemloos. Hoe komt dat? En wat te doen om die overstap soepel te laten verlopen?

      Lees verder bij Canon beroepsonderwijs
    Terug naar boven