Hoge werk- en regeldruk
Peilingen onder docenten in het hoger onderwijs geven al jaren aan dat zij een hoge en toenemende werkdruk ervaren. Ook de ervaren regeldruk lijkt hoog te blijven, ondanks maatregelen gericht op het verminderen van de feitelijke regeldruk. Toch is er weinig bekend over de precieze rol van regels en regeldruk in relatie tot werkdruk en over de randvoorwaarden voor succesvolle interventies op dit gebied.
Regels en procedures
Dit kortlopende beleidsonderzoek had een kwalitatieve bottom-up aanpak met interviews onder bestuurders en HR-managers en focusgroepen met docenten. Gevraagd naar de belangrijkste bronnen van ervaren werkdruk, benoemen docenten vooral het gevoel (te) veel te moeten doen in te weinig tijd. Ook gebrek aan ondersteuning, intrinsieke en extrinsieke prestatiedruk en taken in het primaire onderwijsproces worden veel genoemd. Waar het gaat om rol van regeldruk in deze bronnen van werkdruk, valt op dat de docenten in het onderzoek regels en procedures op zichzelf niet centraal stellen als bron. Regels en procedures leiden tot ervaren regel- en werkdruk als het docenten ontbreekt aan de tijd die nodig is om de regels naar behoren uit te voeren, als het nut van de regels onduidelijk is, en/of als de benodigde ondersteuning ontbreekt. Het probleem zit wellicht vaak minder in de regels, en meer in de druk.
Hulpbronnen
Hulpbronnen die docenten ervaren als helpend in het omgaan met regeldruk en werkdruk zijn sociale veiligheid, waardering en erkenning en loopbaanpaden en autonomie. Deze hulpbronnen kunnen helpen bij het hanteren van regeldruk en werkdruk, maar nemen de druk zelf niet weg. De centrale randvoorwaarde voor effectieve interventies is dan ook dat de interventie zich richt op daadwerkelijke bronnen van ervaren druk. In de praktijk betekent dit dat de feitelijke (over)belasting wordt aangepakt. Waar dit (nog) niet (meteen) lukt kan men zich richten op uitbreiding van hulpbronnen om de druk op de kortere termijn beter hanteerbaar te maken.
Verder concretiseren van interventies
Ook voor leidinggevenden en het organisatie- en afdelingsklimaat is een belangrijke rol weggelegd. Daarbij is meer aandacht nodig voor het meten van de effectiviteit van interventies die worden ingezet om de regel- en werkdruk te verminderen. In termen van concrete interventies zien de onderzoekers initiatieven op alle niveaus. Vrijwel alle instellingen ontwikkelden een plan van aanpak ter vermindering van de werkdruk. Het concretiseren en implementeren van de plannen lijkt echter wat moeizaam te verlopen en tot op heden zijn de resultaten weinig tastbaar. De gepresenteerde adviezen voor best practices kunnen hier wellicht aan bijdragen, maar aanvullend praktijkgericht onderzoek is essentieel om de relatie tussen regeldruk en werkdruk verder in kaart te brengen en te komen tot een aanpak die (aantoonbaar) werkt.
Producten
Download het eindrapport: Regeldruk in relatie tot werkdruk in het hoger onderwijs (februari 2021)
