Materiaalkunde
Materiaalkunde houdt zich bezig met de samenstelling, structuur, eigenschappen en ontwikkeling van materialen. In opleidingen ligt de nadruk vaak op technische eigenschappen van materialen en de verschillende productietechnieken ervan. Terwijl materiaalkunde bij uitstek een vakgebied is dat vraagt om een zichtbare en voelbare link met de praktijk. Hierdoor wordt namelijk de theorie concreet en stimuleren opleidingen creatieve en kritische inzichten van studenten. Door de focus op de technische kant te leggen, komt de materiaalkunde echter ver van de praktijk af te staan en van hoe mensen de te ontwerpen producten willen ervaren en wat mensen mooi vinden (esthetiek).
Leren om vanuit de praktijk en vanuit en met het materiaal te denken is arbeidsintensief en wordt weinig systematisch aangeboden als lesstof in opleidingen. Studenten die wel innovatief materiaalonderzoek doen, leggen dit vast in een individueel ontwerpproces waarbij de kennis vaak niet gemakkelijk gedeeld kan worden met buitenstaanders. Om ervoor te zorgen dat dit soort praktische kennis wel gedeeld kan worden, is het doel van dit project om bruikbare tools te ontwikkelen voor archivering en presentatie van duurzame bio-based materialen.
In dit project is een archief gerealiseerd dat voor iedereen vrij toegankelijk is (open source). Het archief bevat bijbehorende lesmaterialen en een protocol voor doe-het-zelf archivering rondom bio-based ontwerpmaterialen. De inhoud van het archief is geselecteerd op basis van hun potentie om duurzaam ontwerp te stimuleren. Het archief bouwt voort op het Material Archive dat in 2016-2017 bij het Textile Lab van Waag Society is ontwikkeld door Cecilia Raspanti.
Opzet en aanpak
Voor dit project werd het eerder ontwikkelde classificatiesysteem voor het Material Archive herzien met een focusgroep van kerngebruikers. Dit leidde tot voorstellen voor alternatieve gebruikersscenario’s waarvoor het archief gebruikt kan worden. Met deze scenario’s kon men vervolgens het gesprek starten in de expertsessies en in de interdisciplinaire focusgroepen met docenten en studenten.
Studenten binnen twee minoren (Makers Lab en Textiles) testten de eerste versies van het archief. Als testgebruikers gaven zij feedback. Deze sessies waren mijlpalen in een iteratief proces dat leidde tot de definitieve realisatie van het archief.
Parellel aan de ontwikkeling van het archief zijn lesmaterialen en methodes ontwikkeld door een betrokken team docenten. Hierin staan materiaal(onderzoek) naar bio-based materialen en leren met een materiaalarchief centraal. De lesmaterialen zijn eveneens getest in verschillende cursussen en workshops. Daarna zijn ze gebundeld in een fysiek en digitaal beschikbare kaartenset.
Het archief en het protocol voor doe-het-zelf archiveren zijn geïmplementeerd rondom de werkplaats en minor Makers Lab van de Hogeschool van Amsterdam. Ze zijn eveneens online als open source tools beschikbaar gemaakt zodat derden hun eigen archief kunnen opzetten.
Evaluatie en resultaten
De innovatie is in januari in een eindgesprek met de betrokkenen geëvalueerd en is ook meegenomen in studentbeoordelingen van cursussen. Dit heeft de projectgroep gedaan door een enquête uit te zetten onder studenten na afloop van de cursus waarin de materialen zijn gebruikt.
In de resultaten is te zien dat studenten en docenten van de faculteit enthousiast zijn. Het materiaalarchief wordt veel gebruikt en steeds meer collega’s weten het te vinden. Ook de Hogeschool voor de Kunsten (HKU) en UC Davis in de Verenigde Staten hebben de tools naar wens aangepast en gebruiken deze.
Een belangrijke bevorderende factor om te beoogde opbrengsten te behalen was om het ontwikkelproces in te bedden in onderwijsactiviteiten. Hierdoor was het geen “extra” werk, maar kon het project natuurlijk zijn weg vinden naar allerlei verschillende toekomstige gebruikers.
De projectgroep raadt andere docenten die een (software) tool willen ontwikkelen aan om advies in te winnen bij een organisatie die ervaring heeft met de ontwikkeling van open source middelen. Daarnaast raadt de projectgroep aan om te kijken naar best practices om de drempel voor implementatie door derden te verkleinen. Zeker als de tool bedoeld is voor mensen met een niet-technische achtergrond. In het huidige project kwam namelijk naar voren dat derden die de tool wilden implementeren in hun eigen context het moeilijk vonden om de software te implementeren op een eigen server. Sommigen omdat zij de kennis niet hadden om de code te implementeren, anderen omdat er vanuit de organisaties weerstand was om dat te doen. Via best practices kunnen dit soort drempels (grotendeels) worden voorkomen.
Duurzame inzet
De ontwikkelde tools zijn ingebed in verschillende cursussen binnen en buiten de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht en UC Davis. Ook worden de tools geïmplementeerd bij partnerorganisatie Textilelab Amsterdam.
Daarnaast is binnen de Hogeschool van Amsterdam het materiaalarchief ontsloten in de vorm van een openbare collectie in een instellingsbrede werkplaats. Ook is het materiaalarchief online te vinden via: https://samplemanagementtool.org
Een belangrijke factor die ervoor zorgde dat het project breed gedragen werd, was dat het meteen ingebed werd in bestaande onderwijsactiviteiten waarover de betrokkenen eindregie hadden. Daarnaast zorgde het aantrekkelijke fysieke aspect van het project ervoor dat veel mensen nieuwsgierig werden naar het project. Hierdoor ging het ook breder in de organisatie leven.
Literatuur
- Griffioen, D. M. E., Visser-Wijnveen, G. J., & Willems, J. (Eds.) (2013). Integratie van onderzoek in het onderwijs: Effectieve inbedding van onderzoek in hoger onderwijs curricula. Wolters Noordhoff
- Karana, E., Barati, B., Rognoli, V., & Zeeuw Van der Laan, A. (2015). Material Driven Design(MDD): a Method to Design for Material Experiences. International Journal of Design, 9(2), pp. 35-54.
- Kula, D., & Ternaux, E. (2013). Materiology: The Creative Industry's Guide to Materials and Technologies. Walter de Gruyter.
- Laughlin, Z. (2010). Beyond the Swatch: How Can Science of Materials be Represented by the Materials Themselves in a Materials Library? (Doctoral dissertation). King’s College London, University of London.
- Parisi, S., Rognoli, V., & Sonneveld, M. (2017). Material Tinkering. An inspirational approach for experiential learning and envisioning in product design education. The Design Journal, 20(sup1), S1167-S1184.
Producten vanuit het project
Comenius Teaching Fellowship 2020
