Aanleiding en doel
Het oplossen van complexe uitdagingen binnen het gezondheidsdomein vereist een optimale wisselwerking tussen biomedische wetenschappers, artsen, arts-onderzoekers en patiënten. Maar deze interdisciplinaire samenwerking bestaat momenteel nog niet tussen studenten van de bacheloropleidingen Biomedische wetenschappen (BMW) en Geneeskunde (GNK) binnen de faculteit Geneeskunde van de Universiteit Utrecht (UU).
Daarom is het doel van dit project om studenten vaardigheden aan te leren waardoor zij kunnen samenwerken met andere disciplines en met externe stakeholders. Hiervoor heeft de projectgroep een interdisciplinaire ‘biomedische laboratorium keuzecursus’ ontwikkeld. Deze cursus heet Experimental Translational Medicine (ETM). De cursus is ontwikkeld binnen een didactisch raamwerk van research/challenge-based onderwijs.
Opzet en aanpak
Binnen de cursus ETM werken tweedejaars bachelorstudenten BMW en GNK tien weken voltijds samen aan een urgente medische behoefte. Een gemêleerde groep studenten werkt bijvoorbeeld aan een casus van een patiënt met een nog onbegrepen ziekte. Hierbij worden ook onderzoekers, behandelend artsen en patiënt(en) betrokken. Dit nieuwe didactische concept bevordert de ontwikkeling van academische vaardigheden, het (interdisciplinair) leren van studenten en de interdisciplinaire samenwerking tussen studenten van verschillende opleidingen.
Om dit op te zetten heeft de projectgroep evidence-based gewerkt volgens de principes van research-based onderwijs, challenge-based onderwijs en inquiry-based learning. En de projectgroep heeft gewerkt volgens het raamwerk van academische vaardigheden in Translational Medicine om zogeheten T-shaped professionals te vormen. Dit zijn bruggenbouwers tussen verschillende disciplines.
Het ontwikkelproces is succesvol afgerond door de projectgroep, met de nieuwe keuzecursus ETM als eindproduct. Deze cursus is gegeven in periode vier van studiejaren 2019-2020 en 2020-2021. De opleidingen Biomedische wetenschappen en Geneeskunde hebben deze cursus nu structureel ingebed.
Als extra heeft de projectgroep een denktank voor ETM opgericht in de eerste onderwijsperiode. In de cursus pathologie denken 120 studenten dan alvast na over een probleem. De uitkomsten hiervan dienen als startpunt voor de cursus ETM.
Naast de cursus ETM heeft de projectgroep een workshop met intervisie voor docenten/begeleiders ontwikkeld. Dit hebben de projectleden gedaan samen met UU Onderwijstraining en Advies van UU Faculteit Sociale Wetenschappen. De focus van de workshop ligt op studenten motiveren en hen feedback geven.
De belangrijkste uitdaging tijdens het project was de coronapandemie.
Evaluatie en resultaten
De nieuwe cursus ETM is op verschillende manieren geëvalueerd. Ten eerste is de cursus kwantitatief geëvalueerd via de standaard evaluatieformulieren. Hierbij scoorde de cursus een 8,8 in 2020 en een 9,0 in 2021.
Daarnaast is de cursus kwalitatief geëvalueerd via focusgroepen. Belangrijkste uitkomsten en succesfactoren in deze evaluatie waren als volgt:
- De cursus heeft de ontwikkeling van academische vaardigheden bij studenten gestimuleerd.
- Werken met patiënten en hun aanwezigheid droeg positief bij aan communicatie, kritisch denken en creatief problemen oplossen.
- Werken in een interdisciplinaire setting hielp studenten hun samenwerking en communicatievaardigheden te verbeteren.
- Studenten werden gemotiveerd doordat de relevantie van hun werk hen het gevoel gaf om competent en serieus genomen te worden. Daarnaast benadrukte de aanwezigheid van patiënten de maatschappelijke relevantie.
- Studenten ontwikkelden een realistische kijk op het doen van onderzoek.
Een belemmerende factor tijdens het project was de coronapandemie. Die zorgde voor vertraging.
Duurzame inzet
De resultaten van dit project worden duurzaam ingezet doordat de nieuwe cursus nu structureel is ingebed in de curricula van Biomedische Wetenschappen en Geneeskunde. De opleidingen hebben gezorgd dat studenten van beide opleidingen tegelijkertijd kunnen deelnemen zodat het interdisciplinaire karakter gewaarborgd blijft.
Daarnaast bouwt de UU het nieuwe concept momenteel verder uit. Dit gebeurt via lokale financiering en binnen een nationale alliantie van de UU, WAG, Technische Universiteit Eindhoven en het Universitair Medisch Centrum Utrecht. Ook wordt het nieuwe concept Europees verder uitgebouwd in de nieuwe Europese alliantie CHARM-EU.
Gebruikte literatuur
- Kurpinski, K., Johnson, T., Kumar, S., Desai, T., & Li, S. (2014). Mastering translational medicine: interdisciplinary education for a new generation. Science translational medicine, 6(218), 218fs2-218fs2. 10.1126/scitranslmed.3006858
- Healey, M., & Jenkins, A. (2009). Developing undergraduate research and inquiry (p. 152). York: Higher Education Academy. doi.org/10.1080/14703291003718976
- Elken, M., & Wollscheid, S. (2016). The relationship between research and education: typologies and indicators. A literature review.
- Spencer, J., Blackmore, D., Heard, S., McCrorie, P., McHaffie, D., Scherpbier, A., ... & Southgate, L. (2000). Patient‐oriented learning: a review of the role of the patient in the education of medical students. Medical education, 34(10), 851-857.. 10.1046/j.1365-2923.2000.00779.x
- Spronken‐Smith, R., & Walker, R. (2010). Can inquiry‐based learning strengthen the links between teaching and disciplinary research?. Studies in higher education, 35(6), 723-740. https://doi.org/10.1080/03075070903315502
Producten
- Cursus ETM in de studiegids van Biomedische Wetenschappen Universiteit Utrecht.
- Ervaringen van studenten met de cursus ETM.
- Bachelor Research Hub.
- Promotiefilm waarin de Bachelor Research Hub wordt ingezet.
Bekijk hieronder de kennisclip van Niels Bovenschen over dit project uit het NRO Webinar: Onderwijs in Verbinding met de Samenleving van 4 oktober 2023.
Comenius Teaching Fellowship 2019
