Loopbaanontwikkeling en -begeleiding in vo en mbo. Wat werkt?

In dit artikel gaan we in op de wettelijke verplichtingen die scholen hebben met betrekking tot LOB, hoe je LOB vormgeeft, hoe je leerlingen en studenten kunt ondersteunen om loopbaan- en studiekeuzes te leren maken en wat LOB-activiteiten zijn die je als docent of school kunt ondernemen. 

Wettelijke kaders

Scholen in het vo en mbo zijn verplicht om aandacht te besteden aan LOB. De wettelijke eisen die aan LOB worden gesteld verschillen per sector. 

Het doel van LOB

Het doel van loopbaanontwikkeling- en begeleiding (LOB) is om leerlingen en studenten meer zicht te geven op hun kwaliteiten en mogelijkheden, zodat ze zelf hun (studie)loopbaan vorm kunnen geven. Ook het aanleren van vaardigheden om de (studie)loopbaan te kunnen bijsturen is een belangrijk onderdeel van LOB geworden. Daarmee is het doel van LOB breder dan de voorbereiding op het maken van studiekeuzes. Veel betrokken spreken daarom liever over loopbaanontwikkeling- en begeleiding, dan over loopbaanoriëntatie- en begeleiding (de oorspronkelijke definitie van LOB).

Binnen LOB is er dus meer nadruk gekomen op het vormgeven en bijsturen van de eigen (studie)loopbaan. Het bijsturen van de (studie)loopbaan kan nodig zijn door de snel veranderende arbeidsmarkt, maar ook door veranderingen in eigen motivatie of levensloop (Blatter et al., 2014). Blatter, B., Dorenbosch, L. & Keijzer, L. (2014). Duurzame inzetbaarheid in perspectief, inzichten en oplossingen op sector, organisatie en individueel niveau. Leiden: TNO. Opgehaald van: https://repository.tno.nl/SingleDoc?find=UID%2007cec091-2e5b-438a-ab27-285c47c9688e
Bekijk de volledige bron  Dit vraagt van leerlingen en studenten dat ze flexibel leren omgaan met veranderingen op de arbeidsmarkt en persoonlijke veranderingen. 

Er zijn verschillende perspectieven op het doel van LOB, waarbij de nadruk meer ligt op het individu of juist op de maatschappij. Bij het individuele perspectief is er binnen LOB meer aandacht voor het opdoen van vaardigheden om te leren kiezen, waarbij de regie voor de uiteindelijke keuze sterk bij de leerling of student zelf ligt. Daartegenover staat het maatschappelijke perspectief, waarbij er meer aandacht is voor de maatschappelijke dimensie van opleidingskeuzes. Binnen dit perspectief wordt bepleit om meer aandacht te besteden aan ‘kansrijk kiezen’ (Gelderblom et al., 2023). Gelderblom, A., Bos, D., Diender, A., den Hartog, M., de Koning, J., van der Toorn, A. J., & de Vleeschouwer, E. (2023). LOB & kansrijke keuzes in het vmbo. SEOR. Opgehaald van: https://www.seor.nl/wp-content/uploads/2025/03/S1301-Ondersteuning-van-optimale-studieloopbaankeuzes-hoofdrapport.pdf
Bekijk de volledige bron  Dit houdt in dat er aandacht is voor het arbeidsmarktperspectief en dat er wordt gekeken waar er grote behoefte is aan arbeidskrachten, zoals in de energietransitie en in de zorg. Voor jongeren kan dit leiden tot meer kansrijke keuzes in hun opleiding, wat weer kan bijdragen aan een stabielere loopbaan (Gelderblom et al., 2023). Gelderblom, A., Bos, D., Diender, A., den Hartog, M., de Koning, J., van der Toorn, A. J., & de Vleeschouwer, E. (2023). LOB & kansrijke keuzes in het vmbo. SEOR. Opgehaald van: https://www.seor.nl/wp-content/uploads/2025/03/S1301-Ondersteuning-van-optimale-studieloopbaankeuzes-hoofdrapport.pdf
Bekijk de volledige bron  In de paragraaf ‘aanbevelingen voor de uitvoering van LOB’ gaan we in op de effecten van interventies die gericht zijn op het bevorderen van kansrijk kiezen.

LOB-activiteiten en opbrengsten

Scholen zetten een breed scala aan LOB-interventies en activiteiten in, met verschillende doelen en opbrengsten. Een internationale overzichtsstudie van Hughes et al. (2016) Hughes, D., Mann, A., Barnes, S., Baldauf, B. & McKeown, R. (2016). Careers education: International literature review, Institute for Employment Research / Education and Employers Research. Opgehaald van: https://www.educationandemployers.org/wp-content/uploads/2016/07/Careers-review.pdf
Bekijk de volledige bron  heeft in kaart gebracht wat de opbrengsten van verschillende LOB-activiteiten zijn. De onderzoekers onderzochten het effect van verschillende LOB-activiteiten op: 

• de persoonlijke en sociale ontwikkeling van leerlingen, zoals zelfvertrouwen, veerkracht, mentaal welbevinden en cultureel kapitaal;
• diverse aspecten van de onderwijsloopbaan, zoals deelname aan onderwijs of training, eindniveau en duurzame vooruitgang;
• diverse aspecten van de beroepsloopbaan, zoals kans op werk, aansluiting tussen opleiding en beroep, sociale mobiliteit en salaris. 

In het onderzoek werden zeven typen loopbaanactiviteiten onderscheiden. Aangezien het een internationale overzichtsstudie betreft is, is dit een generieke indeling voor po, vo en mbo. Ook worden activiteiten meegenomen die in Nederland doorgaans niet als onderdeel van het LOB-programma worden gezien. In de overzichtsstudie zijn 73 voornamelijk Amerikaanse onderzoeken opgenomen. De zeven typen loopbaanactiviteiten die in het onderzoek van Hughes et al. (2016) Hughes, D., Mann, A., Barnes, S., Baldauf, B. & McKeown, R. (2016). Careers education: International literature review, Institute for Employment Research / Education and Employers Research. Opgehaald van: https://www.educationandemployers.org/wp-content/uploads/2016/07/Careers-review.pdf
Bekijk de volledige bron  worden onderscheiden zijn:

1. Loopbaanbegeleiding: leerproces dat individueel of in groepsverband plaatsvindt met als doel jongeren te helpen om kennis te vergaren en vertrouwen en vaardigheden te ontwikkelen om geïnformeerde keuzes te maken. Loopbaanbegeleiding kan verschillende activiteiten omvatten, zoals een loopbaandialoog en of het verstrekken van informatie.
2. Mentoring door een beroepsprofessional: de school faciliteert het opbouwen van een duurzame relatie tussen een leerling/student en een beroepsprofessional (vrijwilliger) om zo ondersteuning te bieden aan jongeren in een transitiefase.
3. Ondernemerschapsonderwijs: leerlingen of studenten starten samen een bedrijfje, 
   vaak ondersteund door vrijwilligers uit de praktijk.
4. Werkgerelateerd leren: programma’s waarin werkcontexten gebruikt worden om kennis en vaardigheden te ontwikkelen (authentieke leeromgeving).
5. Snuffelstage: een korte periode van loopbaanverkenning (doorgaans niet meer dan drie dagen) binnen een werkplek waar de leerling observeert welke werkzaamheden worden uitgevoerd. De leerling reflecteert op de opgedane ervaring.
6. Stages en beroepspraktijkvorming: de leerling brengt een deel van de onderwijstijd door binnen een arbeidsorganisatie, waarbij de leerling in aanraking komt met de werkzaamheden die bij een beroep horen en werkervaring opdoet.
7. Professionalisering docententeam: programma’s van loopbaangeoriënteerde activiteiten die leiden tot substantiële veranderingen in de acties en het gedrag van docenten op het terrein van LOB.

Uit de overzichtsstudie komt naar voren dat er stevig bewijs is voor de effecten van de zeven LOB-activiteiten op de persoonlijke en sociale ontwikkeling van leerlingen, op de onderwijsloopbaan en de beroepsloopbaan. Er zijn weinig studies die negatieve uitkomsten geven (Hughes et al., 2016). Hughes, D., Mann, A., Barnes, S., Baldauf, B. & McKeown, R. (2016). Careers education: International literature review, Institute for Employment Research / Education and Employers Research. Opgehaald van: https://www.educationandemployers.org/wp-content/uploads/2016/07/Careers-review.pdf
Bekijk de volledige bron  In de tabel 1 is weergegeven wat de effecten van activiteiten op de verschillende doelen zijn. 

Uit de overzichtsstudie blijkt dat leerlingen die loopbaanactiviteiten hadden ondernomen die bijdroegen aan de persoonlijke ontwikkeling onder andere meer vaardigheden hadden om zelf keuzes te maken en meer geloof in eigen kunnen (self-efficacy). De activiteiten die bijdroegen aan de onderwijsloopbaan van de leerlingen zorgden ervoor dat de jongeren beter begrepen welk effect hun schoolprestaties hadden op hun kansen en plek op de arbeidsmarkt. Jongeren die activiteiten hadden ondernomen die bijdroegen aan de beroepsloopbaan hadden meer zicht op hoe ze de overstap van school naar werk konden aanpakken. 

Kortom lijkt er bewijs te zijn voor de zeven typen LOB-activiteiten op de drie soorten opbrengsten (Hughes et al., 2016). Hughes, D., Mann, A., Barnes, S., Baldauf, B. & McKeown, R. (2016). Careers education: International literature review, Institute for Employment Research / Education and Employers Research. Opgehaald van: https://www.educationandemployers.org/wp-content/uploads/2016/07/Careers-review.pdf
Bekijk de volledige bron  Een Nederlandse overzichtsstudie (Gelderblom et al., 2021) Gelderblom, Arie, Loïs Hardonk, J. de Koning, and E. de Vleeschouwer (2021). Effectiviteit van LOB-interventies. Literatuurstudie, SEOR.
 in het voortgezet onderwijs stelt dat de Europese uitkomsten soms anders zijn dan de uitkomsten bij Hughes et al. (2016). Hughes, D., Mann, A., Barnes, S., Baldauf, B. & McKeown, R. (2016). Careers education: International literature review, Institute for Employment Research / Education and Employers Research. Opgehaald van: https://www.educationandemployers.org/wp-content/uploads/2016/07/Careers-review.pdf
Bekijk de volledige bron  Daarnaast worden LOB-activiteiten in de praktijk vrijwel altijd naast elkaar aangeboden, maar is er nog weinig bekend over de (versterkende of verzwakkende) wisselwerking tussen verschillende LOB-activiteiten. Daarom is het goed om de tabel als indicatie te gebruiken. 

Aanbevelingen voor de uitvoering van LOB

De manier waarop LOB-activiteiten worden uitgevoerd is minstens zo belangrijk als de gekozen activiteiten. Hieronder staan zes aanbevelingen voor de uitvoering van LOB-activiteiten die bijdragen aan de loopbaanontwikkeling van leerlingen en studenten. Deze kenmerken zijn gebaseerd op twee recente literatuuroverzichten en een aantal Nederlandse onderzoeken. Omdat er meer onderzoek is gedaan in het voortgezet onderwijs en dan met name in het vmbo, zijn de meeste aanbevelingen hierop gericht. Deze aanbevelingen zijn deels ook bruikbaar in andere onderwijssectoren en op andere niveaus. 

1.  Geef LOB samen met de beroepspraktijk vorm

Contact met en ervaring opdoen in de beroepspraktijk is essentieel om een weloverwogen loopbaankeuzes te maken, blijkt uit het literatuuronderzoek naar LOB in het vmbo (Korpershoek et al., 2022). Korpershoek, H., Karssen, M., Spijkerboer, A., Petit, R., & Hermans, A. (2022). Effectieve loopbaanoriëntatie en loopbaanbegeleiding (LOB) in het vmbo: een overzichtsstudie van nationale en internationale literatuur.
 Door jongeren kennis te laten maken met de beroepspraktijk doen ze meer kennis op over de beroepsmogelijkheden. Bovendien kunnen eventuele vooroordelen of verkeerde beeldvorming over beroepen worden rechtgezet. Voorbeelden van activiteiten zijn bedrijfsbezoeken, snuffelstages en gastlessen. Ook activiteiten georganiseerd door vervolgopleidingen, zoals een meeloopdag, kunnen leerlingen helpen om loopbaankeuzes te maken. Het is belangrijk dat jongeren keuzemogelijkheden hebben voor het bedrijf of beroep waarin zij zich in gaan verdiepen. Daarnaast moet ook het doel en de aard van de activiteit helder zijn (Korpershoek et al., 2022). Korpershoek, H., Karssen, M., Spijkerboer, A., Petit, R., & Hermans, A. (2022). Effectieve loopbaanoriëntatie en loopbaanbegeleiding (LOB) in het vmbo: een overzichtsstudie van nationale en internationale literatuur.
 Ook praktijkgerichte opdrachten die een binding hebben met de beroepspraktijk inspireren jongeren om over hun toekomst en (studie)loopbaan na te denken (Youngworks, 2020).  Youngworks (2020) Jongerenperspectief op LOB.
Bekijk de volledige bron

Tussen scholen zijn er grote verschillen in de samenwerking met de praktijk en hoe deze wordt vormgegeven. Uit onderzoek van Gelderblom et al. (2023) Gelderblom, A., Bos, D., Diender, A., den Hartog, M., de Koning, J., van der Toorn, A. J., & de Vleeschouwer, E. (2023). LOB & kansrijke keuzes in het vmbo. SEOR.
 blijkt dat de betrokkenheid en samenwerking met het bedrijfsleven lager is voor scholen die alleen vmbo-tl aanbieden en geen andere vmbo-niveaus. Verder is er over het algemeen meer samenwerking met het bedrijfsleven en vervolgopleidingen op vmbo-scholen in landelijke gebieden. Wanneer er sprake is van een goede samenwerking met bedrijven dan betekent dit ook dat er meer stages en bedrijfsbezoeken plaatsvinden. 

Meer informatie over hoe scholen succesvol samenwerken met de omgeving is te zien en te horen in een webinar van het Expertisepunt LOB.

2. Zorg voor een samenhangend LOB-programma

LOB-activiteiten worden vaak gefragmenteerd aangeboden op school, terwijl het effectiever is als er sprake is van een samenhangend programma. Leerlingen en studenten hebben vaak het idee dat LOB uit losse activiteiten bestaat. Jongeren geven aan dat ze behoefte hebben aan duidelijke communicatie over de activiteiten en de samenhang (Youngworks, 2020). Youngworks (2020) Jongerenperspectief op LOB.
Bekijk de volledige bron  Ook kunnen scholen eerder beginnen met LOB-activiteiten. Eerder beginnen met LOB-activiteiten in havo en vwo (en niet pas in de laatste twee jaar) hangt positief samen met meer studiesucces in het eerste studiejaar in het hoger onderwijs (Warps, 2013). Warps, J. (2013). LOB en studiesucces: Onderzoek naar de opbrengst van LOB op basis van de Startmonitor 2012-2013. Opgehaald van: https://www.researchned.nl/wp-content/uploads/2014/09/LOB-en-studiesucces-Eindrapport.pdf
Bekijk de volledige bron

Om een samenhangend LOB-programma te realiseren is het van belang dat de schoolorganisatie een duidelijke visie heeft op LOB, dat LOB is ingebed in het curriculum en deel uit maakt van de kwaliteitscyclus. Bovendien is het belangrijk dat de schoolleiding er prioriteit aan geeft en dat docententeams steun en betrokkenheid krijgen (Oberon, 2022). Oberon (2022). Stappen in LOB en burgerschap. Opgehaald van: https://www.oberon.eu/media/axckpvra/lob-en-burgerschap-in-het-mbo.pdf
Bekijk de volledige bron  Dit vraagt om afstemming tussen de schoolleiders en leraren, en tussen leraren onderling (Korpershoek et al., 2022).  Korpershoek, H., Karssen, M., Spijkerboer, A., Petit, R., & Hermans, A. (2022). Effectieve loopbaanoriëntatie en loopbaanbegeleiding (LOB) in het vmbo: een overzichtsstudie van nationale en internationale literatuur.

Er zijn verschillende instrumenten die scholen ondersteunen bij het vormgeven van een samenhangend LOB-programma. LAKS, de VO-Raad, BiOND en het Expertisepunt LOB hebben een checklist opgesteld om scholen hierbij te helpen. Daarnaast heeft het SLO een overzicht gemaakt van verschillende manieren waarop LOB in het curriculum in het vmbo geïntegreerd kan worden. 

3. Geef de leerling en student een actieve rol

Loopbaanactiviteiten zijn effectiever als leerlingen en studenten een actieve rol hebben. Zo leren leerlingen meer van een bedrijfsbezoek als zij zelf een rol mogen vervullen en niet alleen een rondleiding krijgen (Korpershoek et al., 2022). Korpershoek, H., Karssen, M., Spijkerboer, A., Petit, R., & Hermans, A. (2022). Effectieve loopbaanoriëntatie en loopbaanbegeleiding (LOB) in het vmbo: een overzichtsstudie van nationale en internationale literatuur.
 Ook uit het onderzoek van Youngworks (2020) Youngworks (2020) Jongerenperspectief op LOB.
Bekijk de volledige bron  komt naar voren dat jongeren graag een actieve rol willen, bijvoorbeeld door bij gastlessen de ruimte te krijgen om met de spreker in gesprek te gaan. Hoewel jongeren over het algemeen graag een actieve rol hebben, verschilt de behoefte tussen leerlingen. Sommige leerlingen willen minder praten en meer doen, terwijl andere leerlingen meer één-op- één gesprekken willen voeren. Ook verschillen de behoeftes van leerlingen die al wel of nog niet een (studie)keuze hebben gemaakt (Gelderblom et al., 2023). Gelderblom, A., Bos, D., Diender, A., den Hartog, M., de Koning, J., van der Toorn, A. J., & de Vleeschouwer, E. (2023). LOB & kansrijke keuzes in het vmbo. SEOR.
 Dit vraagt om maatwerk.

4. Bied informatie over werkveld en (door)studeren

Eerstejaarsstudenten in het hbo en wo geven aan dat ze veel hebben gehad aan voorlichtingen over opleidingen, beroepen en algemene voorlichting over hoger onderwijs en studiefinanciering (Warps, 2013). Warps, J. (2013). LOB en studiesucces: Onderzoek naar de opbrengst van LOB op basis van de Startmonitor 2012-2013. Opgehaald van: https://www.expertisepuntlob.nl/tools/lob-onderzoeksbank/lob-en-studiesucces.-onderzoek-naar-de-opbrengsten-van-lob-op-basis-van-de-startmonitor-2012-2013
 Ook uit het literatuuronderzoek van Korpershoek et al. (2022) Korpershoek, H., Karssen, M., Spijkerboer, A., Petit, R., & Hermans, A. (2022). Effectieve loopbaanoriëntatie en loopbaanbegeleiding (LOB) in het vmbo: een overzichtsstudie van nationale en internationale literatuur.
 blijkt dat activiteiten gericht op het vergroten van kennis over sectoren, vervolgonderwijs, ondernemerschap of solliciteren niet alleen bijdragen aan meer kennis, maar ook het zelfvertrouwen van leerlingen vergroot om een goede (loopbaan)keuze te maken.

LOB-activiteiten worden ook steeds vaker ingezet om leerlingen en studenten kennis te laten maken met kansrijke opleidingen en beroepen om zo te sturen richting tekortsectoren. Deze activiteiten helpen jongeren over het algemeen in het keuzeproces, al zijn er weinig aanwijzingen dat de activiteiten zorgen voor een verschuivingen naar tekortsectoren. Jongeren lijken beperkt te ‘sturen’ in hun loopbaankeuzes (Gelderblom et al., 2019). Gelderblom, A., De Hek, P., De Koning, J., Van de Toorn, A. J., & De Vleeschouwer, E. (2019). BRIDGE: De brug van school naar werk. Eindrapport monitoring en evaluatie. Rotterdam: SEOR.
 Mogelijk komt dit doordat jongeren geen goed beeld hebben van de kans op werk. Zo geeft negentig procent van de vmbo-leerlingen aan dat ze veel waarde hechten aan de kans op werk bij de keuze voor een profiel en vervolgopleiding. Toch kiezen jongeren die hier veel waarde aan hechten niet vaker voor een kansrijk profiel dan jongeren die hier minder waarde aan hechten (Gelderblom et al., 2023). Gelderblom, A., Bos, D., Diender, A., den Hartog, M., de Koning, J., van der Toorn, A. J., & de Vleeschouwer, E. (2023). LOB & kansrijke keuzes in het vmbo. SEOR.
 

Om docenten te ondersteunen bij het integreren van arbeidsmarktinformatie in de LOB-lessen hebben het Expertisecentrum LOB, Euroguidance en het Leerwerkloket een wegwijzer ontwikkeld. Hierin is uitgewerkt wat arbeidsmarktinformatie inhoudt en hoe het kan worden ingezet. 

5. Denk na over de rol van ouders in LOB

Ouders spelen een belangrijke rol in het keuzeproces van leerlingen en studenten voor een vervolgopleiding of baan. Kuijpers et al. (2018) Kuijpers, M. A. C. T., Strijk, M., Van Schie, L., & Lusse, M. (2018). Ouderbetrokkenheid bij loopbaanontwikkeling van vmbo-leerlingen. Onderzoek m.b.t. het City Deal project preventie jeugdwerkloosheid migrantenjongeren (onderzoeksverslag). Geraadpleegd van: https://www.hogeschoolrotterdam.nl/onderzoek/projecten-en-publicaties/pub/ouderbetrokkenheid-bij-loopbaanontwikkeling-v/0f20ff66-0442-4dc2-a90c-2f5a79acbb97/
 onderzochten hoe vmbo-scholen ouders kunnen ondersteunen in het begeleiden van hun kinderen in de loopbaan. Ouders werden in het onderzoek op verschillende manieren betrokken bij LOB, namelijk door thuisopdrachten, loopbaangerichte voortgangsgesprekken en een interactieve ouderbijeenkomst. De ouderactiviteiten dragen (mits goed uitgevoerd) bij aan o.a. meer zicht van ouders op hoe hun kinderen LOB-ervaringen beleven en bewustere keuzes van leerlingen. Hierbij is het van belang dat er samenhang is in de verschillende ouderactiviteiten en dat de ouderactiviteiten aansluiten op de LOB-activiteiten die hun kinderen op dat moment uitvoeren. 

Dat ouders en familieleden een belangrijke rol spelen in de studiekeuze blijkt ook uit een onderzoek over studiekeuzes van vmbo-leerlingen met een migratieachtergrond (Stichting Alexander, 2022). Stichting Alexander (2022). Een kijkje in mijn keuze. Opgehaald van: https://st-alexander.nl/wp-content/uploads/2022/12/Eindrapportage_StudiekeuzeprocessenVMBO-405-00-860-073.pdf
 Verwachtingen van ouders en familieleden kunnen een grote rol spelen in het keuzeproces. Jongeren geven aan dat ze waarde hechten aan de meningen van familie, maar dat het belangrijk is dat ze zelf een studiekeuze te maken. In het kader van LOB zou er daarom meer aandacht kunnen komen voor hoe jongeren de meningen en verwachtingen van anderen (zoals ouders, docenten en hun eigen verwachtingen) kunnen wegen en ze dit uiteindelijk – wel of niet- mee laten spelen in hun eigen keuzes. 

Ook uit het onderzoek van Youngworks (2020) Youngworks (2020) Jongerenperspectief op LOB.
Bekijk de volledige bron  komt naar voren dat ouders een belangrijke rol spelen in loopbaanontwikkeling. Onder leerlingen in het vo is er verdeeldheid over het betrekken van ouders bij LOB. Sommige leerlingen vinden het prettig als hun ouders worden betrokken bij LOB en zouden het fijn vinden om een driehoeksgesprek met de mentor en ouders te voeren. Andere jongeren vinden dat de school ouders niet hoeft te betrekken bij LOB. Deze jongeren vinden wel dat de school informatie moet verstrekken aan de ouders over aankomende (studie)keuzes, zodat ze hier thuis over in gesprek kunnen. Ook mbo-studenten hebben minder behoefte aan ouderbetrokkenheid bij LOB. Zij zijn zelf graag in the lead als het gaat om loopbaankeuzes. Wanneer ouders worden betrokken, dan is gelijkwaardigheid in de interactie essentieel. 

In opdracht van SZW en OCW is er een handreiking opgesteld over het betrekken van ouders bij LOB. Hierin zijn ook voorbeelden van ouderactiviteiten opgenomen.

6. Bied ruimte voor reflectie

Een loopbaandialoog kan leerlingen en studenten aan het denken zetten over wat bij hun past en waarom. Het reflectiegesprek of een loopbaandialoog valt of staat met de kwaliteit van het gesprek. Nieuwe inzichten komen vooral voort uit gesprekken waar de leerling ervaringen inbrengt (bijvoorbeeld over een loopbaanactiviteit) en de mentor de relatie legt met kwaliteiten van de leerling en deze in verband brengt met mogelijke toekomstige beroepen en vervolgopleidingen. Bij een effectief reflectiegesprek is de leerling actiever dan de mentor (Korpershoek et al., 2022). Korpershoek, H., Karssen, M., Spijkerboer, A., Petit, R., & Hermans, A. (2022). Effectieve loopbaanoriëntatie en loopbaanbegeleiding (LOB) in het vmbo: een overzichtsstudie van nationale en internationale literatuur.
 

Uit onderzoek onder leerlingen in het vmbo blijkt dat leerlingen die meer individuele gesprekken hebben gevoerd zich beter geholpen voelen in hun keuzeproces (Gelderblom et al., 2023). Gelderblom, A., Bos, D., Diender, A., den Hartog, M., de Koning, J., van der Toorn, A. J., & de Vleeschouwer, E. (2023). LOB & kansrijke keuzes in het vmbo. SEOR.
 Toch geven jongeren ook aan dat de reflectiegesprekken vallen of staan bij de kwaliteit van het gesprek en bij het persoonlijke contact dat de student of leerling met de docent of mentor heeft (Youngworks, 2020). Youngworks (2020) Jongerenperspectief op LOB.
Bekijk de volledige bron  Toegankelijkheid en betrokkenheid van de mentor of docent worden gezien als belangrijke sleutels voor het maken van contact. Reflectie en reflectieactiviteiten kunnen ook voor afkeer zorgen bij de leerling of student. Zo geven jongeren aan dat ze schriftelijke reflectieopdrachten vaak langdradig en zweverig vinden en begrijpen ze meestal niet hoe dit hen helpt bij het maken van een toekomstplan (Youngworks, 2020). Youngworks (2020) Jongerenperspectief op LOB.
Bekijk de volledige bron

Het Expertisepunt LOB heeft een wegwijzer ontwikkeld met praktische handvatten voor het voeren van een reflectie- of loopbaangesprek met voorbeeldvragen binnen de vijf loopbaancompetenties.