Grip op het schrijfproces: Tools voor zelfregulerend academisch schrijven

  • Hoger onderwijs
  • Het huidige onderwijs biedt studenten weinig hulp in het schrijfproces. Met de wetenschappelijke beproefde tools van de Schrijfmachine leren studenten betere academische teksten schrijven.

    Bijdrage van Renske Bouwer (Universiteit Utrecht) Meer informatie

    Gepubliceerd:

    Academisch schrijven is struikelblok voor studenten

    Om volwaardig te functioneren in de huidige kennismaatschappij moeten studenten hun ideeën schriftelijk kunnen overbrengen. Toch is het schrijven van wetenschappelijke teksten, zoals een onderzoeksvoorstel of scriptie, nog een van de grootste struikelblokken. De reden hiervoor is dat academisch schrijven cognitief complex is. Studenten moeten relevante inhoud genereren, logisch structureren én een wetenschappelijke stijl hanteren. Zelfregulerende vaardigheden zijn hierbij essentieel, denk aan vooraf doelen stellen, monitoren, doorzetten, en ingrijpen wanneer nodig. Dit is waar het bij studenten vaak misgaat: ze stellen het schrijven uit, hebben geen duidelijk doel en zijn snel afgeleid.

    Beter schrijven met de Schrijfmachine

    Het digitale platform de Schrijfmachine brengt wetenschappelijke kennis en diverse wetenschappelijk beproefde tools samen ter bevordering van academische schrijfprocessen. Het bestaat uit vier onderdelen:

    • kennisclips en tips over effectieve schrijfstrategieën
    • een online quiz Wat voor schrijver ben jij?
    • schrijfprocesfeedback met ‘keystroke logging’
    • zelfevaluatie met voorbeeldteksten en ‘comparative judgement’.

    Het design van het platform waarbij het schrijfproces als een machine is gevisualiseerd, maakt de stappen tussen de eerste ideeën voor de tekst en het eindproduct inzichtelijk.

    De Schrijfmachine is uitgebreid getest aan de hand van het ADDIE model (Analyse, Design, Development, Implementatie en Evaluatie) in twee opeenvolgende jaren bij maar liefst drie verschillende opleidingen en universiteiten met in totaal zo’n 700 studenten.

    Doorlopende leerlijn academisch schrijven

    Om meer zicht te krijgen in de ontwikkeling van de academische schrijfvaardigheid is met het docententeam van de Vrije Universiteit Amsterdam een doorlopende leerlijn ontwikkeld waarin staat beschreven wat studenten in elk jaar moeten kennen en kunnen op het gebied van academisch schrijven. Deze leerlijn wordt momenteel geïmplementeerd in de opleidingen Psychologie en Pedagogische Wetenschappen. Samen met een masterstudente aan de Universiteit Utrecht is onderzoek gedaan naar de kloof tussen reguliere masterstudenten en premasterstudenten op het gebied van academisch schrijven. 

    Evaluatie Schrijfmachine

    De Schrijfmachine is op verschillende manieren geëvalueerd. Allereerst is de validiteit en betrouwbaarheid van de quiz onderzocht bij ruim 500 studenten. Hieruit bleek dat eerstejaars en premasterstudenten minder vertrouwen hebben dan masterstudenten in het genereren van ideeën, hanteren van academische stijl en reguleren van het schrijfproces. Vooral voor deze studenten is het dus essentieel om in het schrijfonderwijs meer aandacht te besteden aan zelfregulatie van het schrijfproces.  

    Daarnaast is met vragenlijsten en focusgroepinterviews de ervaring van docenten en studenten met de Schrijfmachine gepeild. Hieruit bleek dat de quiz gemakkelijk in het gebruik was, maar dat studenten er weinig nieuws van leerden. De procesfeedback met keystroke logging gaf wel nieuwe inzichten in het schrijfproces, ook al vonden studenten het minder makkelijk te gebruiken. Studenten waren erg enthousiast over het vergelijken van de teksten van medestudenten in comparative judgement.

    Advies bij inzet Schrijfmachine

    Het advies aan docenten die ook met de Schrijfmachine aan de slag willen is om vooraf goed na te denken over de koppeling tussen de verschillende onderdelen en andere onderwijsactiviteiten. Laat studenten hun inzichten en ervaringen over het schrijfproces uitwisselen en stimuleer ze om een andere aanpak uit te proberen, zodat ze iets nieuws leren en kennis beter beklijft.

    Op dit moment wordt de Schrijfmachine grootschalig toegepast door diverse hoger onderwijsinstellingen in Nederland en Vlaanderen. Hierbij wordt vooral gebruik gemaakt van de online quiz en de kennisclips en tips. Beide onderdelen zijn ook vertaald naar het Engels, zodat het platform ook geschikt is voor internationale studenten. Ook de komende jaren blijft de Schrijfmachine nog vrij toegankelijk via de website.

    Naar de website

    Relevante publicaties  

    • Bouwer, R., Lesterhuis, M., Bonne, P., & De Maeyer, S. (2018). Applying criteria to examples or learning by comparison: Effects on students’ evaluative judgment and performance in writing. Frontiers in Education, 3(86), 1-12. 
    • Kieft, M., Rijlaarsdam, G., Galbraith, D., & van den Bergh, H. (2007). The effects of adapting a writing course to students’ writing strategies. British Journal of Educational Psychology, 77, 565-578.  
    • Leijten, M., & Van Waes, L. (2013). Keystroke Logging in Writing Research: Using Inputlog to Analyze Writing Processes. Written Communication, 30(3), 358-392. 
    • Vandermeulen, N., de Maeyer, S., Van Steendam, E., Lesterhuis, M., van den Bergh, H., & Rijlaarsdam, G. (2020). Mapping synthesis writing in various levels of Dutch uppersecondary education A national baseline study on text quality, writing process and students’ perspectives on writing. Pedagogische Studiën, 97(3), 187-236.
    • Vandermeulen, N., Van Steendam, E., De Maeyer, S., & Rijlaarsdam, G. (2023). Writing Process Feedback Based on Keystroke Logging and Comparison With Exemplars: Effects on the Quality and Process of Synthesis Texts. Written Communication, 40(1), 90–144. 

    Producten 

    Comenius Teaching Fellow 2020

    Bijdrage van

    Renske Bouwer

    Renske Bouwer

    Assistent Professor

    Universiteit Utrecht

    Mogen we je iets vragen?

    Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
    Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
    In welke onderwijssector werk je?

    Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

    Privacyverklaring

    Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

    Gerelateerd in de kennisbank

    • Handvat

      Reflectietoolbox

      ho

      Met de reflectietoolbox app kunnen hbo docenten eenvoudig goed begeleidde en gedifferentieerde reflectievormen aanbieden. Hierdoor krijgen studenten meer inzicht in hun ontwikkeling.

      Lees verder bij reflectietoolbox.nl
    • Handvat

      Handreiking Studiesucces

      ho

      Deze handreiking is bedoeld voor docenten, SLB’ers en opleidingsmanagers. Er worden basis principes en tips en tricks gegeven voor drie thema’s: inspirerend en motiverend onderwijs, SLB en afstuderen.

      Download van Saxion
    • Handvat

      Toolkit Studentsucces

      ho

      Deze evidence informed toolkit is samengesteld om het studentsucces van studenten te bevorderen en bevat bewezen leerstrategieën. Er bestaan twee versies, één voor studenten en één voor docenten.

      Lees verder bij Hogeschool Rotterdam