Studenten filosofie maken in het vak Moderne Filosofie als eerste kennis met ‘de grote zeven’ van het filosofiecurriculum: Descartes, Spinoza, Leibniz, Berkeley, Locke, Hume en Kant. Een kernprobleem is de rol en status van deze traditionele canon. Studenten, docenten en de maatschappij vragen namelijk om een diversere en meer inclusieve selectie, waarin ook vrouwen en niet- westerse denkers een plek krijgen.
Filosofiegeschiedenis vanuit een nieuw perspectief
De bestaande canon van de geschiedenis van de filosofie is te zien als een erfenis die niet te negeren is. Het perspectief op die geschiedenis is door de geschiedenis zelf ook weer beïnvloed. Het doel van dit project is om een nieuw perspectief te ontwikkelen voor de geschiedenis van de filosofie, uitgaand van het heden, dus in omgekeerde chronologische volgorde.
De omgekeerd chronologische volgorde is in het onderwijs van de geschiedenis van de filosofie niet eerder grondig uitgezocht. Er is weinig onderzoek naar gedaan in andere historische vakgebieden. In dit project is gekozen om te beginnen met wat al bekend is en vervolgens te reconstrueren wat eraan vooraf is gegaan.
Studenten zijn actief betrokken bij deze ‘reverse engineering’. Ze hebben eerst onderzocht welke filosofen in de geschiedenisboeken staan, welke in primaire bronnen worden aangehaald en welke ontbreken of structureel zijn genegeerd. De perspectiefwissel van de omgekeerd chronologische volgorde legt dus niet de nadruk op een lineaire opeenvolging van stellingen en reacties maar meer op de vraag waarom bepaalde denkers en ideeën een centrale plek hebben gekregen.
Ervaringen en debat
Deze aanpak is meerdere keren toegepast in de bachelor- en mastercursus Modern Philosophy. Een eerdere pilot leverde bruikbare lesmaterialen op die verder zijn ontwikkeld.
Tijdens het project waren er uitdagingen zoals de overstap op online en hybride onderwijs vanwege de coronapandemie. Er was ook kritiek van voorstanders van de traditionele canon. Die discussie in de media vroeg veel aandacht, maar zorgde ook voor verdere ideeënontwikkeling.
Uitbreiding naar andere vakgebieden
Deze onderwijsinnovatie is zowel bij bachelors als masters geëvalueerd, en ook via de jaarlijkse curriculumevaluatie. Studenten waren overwegend positief; ze vonden de nieuwe aanpak bijvoorbeeld interessant en nuttig. Feedback van deelnemers heeft tot verbeteringen van de cursus geleid. Dankzij dit project is de canon van de filosofiegeschiedenis kritisch bekeken, verdiept en verbreed binnen het vak Modern Philosophy voor zowel de bachelor- als masterfase. In volgende cursussen kan dit gemakkelijker verder worden ontwikkeld, ook in andere vakgebieden.
Moeilijkheden en beperkingen
Een belemmerende factor in dit project was dat de internationale groep studenten een heterogene historische achtergrond heeft. Studenten hebben niet dezelfde achtergrondkennis en het vraagt tijd in colleges om een bredere wetenschaps- en cultuurcontext te behandelen.
Een omgekeerd chronologische aanpak leent zich voornamelijk voor historische vakken die (bijna) tot aan het heden reiken. Het is minder geschikt voor een afgesloten tijdvak in het verleden, zoals de Renaissancekunst. Wel kan het bijdragen aan reflecties op hoe mensen in verschillende tijdvakken naar zo’n periode hebben gekeken.
| Opleiding(en) en aantal studenten waarbij de innovatie is toegepast: | 150 bachelorstudenten en 60 masterstudenten Modern Philosophy |
|---|
| Ontwikkelperiode: | 2020-2022 |
|---|
| Opzet projectteam: | n.v.t. |
|---|
| Bestede aantal ontwikkeluren: | Uitbreiding aanstelling van 0,23 met 0,3 fte |
|---|
| Totale budget: | EUR 50.000 |
|---|
Relevante publicaties
- Danto, A. (2007) .Narration and Knowledge. New York: Columbia University Press.
- Hagengruber, R. (2015). Cutting Through the Veil of Ignorance: Rewriting the History of Philosophy. The Monist, 98, 34-42
- Tyson, S. (2018). Where Are the Women? Why Expanding the Archive Makes Philosophy Better. New York: Columbia University Press.
- Beaney, M. (2018). Twenty-five years of the British Journal for the History of Philosophy. British Journal for the History of Philosophy, 26(1), pp. 1-10.
- Ebbersmeyer, S. (2019). From a ‘memorable place’ to ‘drops in the ocean’: on the marginalization of women philosophers in German historiography of philosophy. British Journal for the History of Philosophy, 28(3), pp. 442-462.
Producten of presentaties over dit project
Comenius Teaching Fellowship 2020. Raadpleeg hiervoor nko.nl.
