De waarde van machinevertaling in de meertalige academische gemeenschap

Kritisch leren omgaan met vertaalmachines 

Steeds meer mensen gebruiken vertaalapps en -websites als Google Translate of DeepL om teksten te vertalen. Studenten maken ook voor hun studie massaal gebruik van zulke websites. Ze doen dat om artikelen in andere talen te lezen of om papers te schrijven in het Engels, maar ook bijvoorbeeld voor een e-mail aan de docent of om op buitenlandse websites naar informatie te zoeken.  

Machinevertaalapps gebruiken is niet moeilijk, maar op dit moment leren studenten niet om er kritisch, ethisch en veilig mee om te gaan. Het doel van dit project is om op een toegankelijke en begrijpelijke manier studenten, docenten en andere geïnteresseerden te laten zien hoe je vertaalprogramma’s en -apps verantwoord en effectief kunt gebruiken. Dat draagt er ook aan bij om een inclusieve en diverse meertalige academische gemeenschap te creëren. 

Onderzoek en ontwikkeling toolkit in studententeams 

Om dit project uit te voeren is een aantal projectteams van studenten samengesteld. Allereerst is een survey uitgezet onder studenten Geesteswetenschappen om in kaart te brengen of, hoe en wanneer zij gebruikmaken van vertaalapps. De resultaten van deze survey zijn open access gepubliceerd in een academisch tijdschrift en gebruikt voor de brainstormsessies met de studentleden van het eerste projectteam om leerlijnen en doelstellingen voor machinevertaalgeletterdheid te formuleren.  

Het tweede studentteam heeft leerlijnen en doelstellingen omgezet in een aantal infographics over relevante onderwerpen voor studenten. Op basis daarvan zijn aanvullende geanimeerde video’s (kennisclips) gemaakt. Er is een online open access toolkit gemaakt met infographics, kennisclips en plain tekst. In een aantal implementatieworkshops en testsessies is de deelnemers is gevraagd naar hun mening over de ontwikkelde materialen. De opkomst voor de workshops en testsessies was echter laag (waarschijnlijk doordat het samenviel met de examenperiode).

Online toolkit en publicaties 

De belangrijkste opbrengst is uiteraard de online toolkit zelf: de open access website en de speciaal daarvoor ontwikkelde infographics en kennisclips. Elk van de ontwikkelde infographics en kennisclips is een waardevolle opbrengst van het project, en deze zijn gedeeld met gerelateerde projecten op het gebied van machine translation literacy in binnen- en buitenland, onder andere via het European Master’s in Translation Network.  

Een andere belangrijke opbrengst zijn de academische publicaties die voortvloeien uit dit project, en die bijdragen aan de huidige discussie over het belang van machine translation literacy voor de huidige maatschappij.

Belemmeringen in de uitvoering 

Een belemmerende factor in het project was dat het lastig was om docenten te vinden die materialen wilden uitproberen. Dit kan nu echter gemakkelijker omdat de website echt live is en docenten zelf kunnen kijken wat ze interessant vinden om aan de studenten voor te leggen.  

Voor de studententeams was het soms moeilijk om materialen te ontwikkelen die inhoudelijk op niveau waren. Hun deelname was wel essentieel om ervoor te zorgen dat de aangeboden materialen ook daadwerkelijk aansluiten op de kennis, ervaringen en interesses van de studenten zelf.

Blijvende actualisatie en gebruik toolkit via andere kanalen 

Nu de website live is, is het de bedoeling om aanvullende implementaties en evaluaties te blijven doen om te zorgen dat de informatie relevant en up-to-date blijft. Het streven is de online open access toolkit voor Machine Translation Literacy te koppelen aan andere websites en modules via de bibliotheek en het online expertisecentrum om alle eerstejaars te ondersteunen in het verwerven van de benodigde digital literacy skills.