100 dagen thuiskomen in taal: taalvaardigheid en thuisgevoel

  • Hoger onderwijs
  • Een inclusieve taalleerlijn zorgt bij eerstejaars hbo-studenten voor meer taalvaardigheid en thuisgevoel, wat bijdraagt aan groter studiesucces. Ook docenten zijn zich bewuster van inclusiviteit.

    Bijdrage van Rivi Godfried (Hogeschool Rotterdam) Meer informatie

    Gepubliceerd:

    Inzet op taalvaardigheid en thuisgevoel

    Eerstejaarsstudenten in het hbo moeten hun plek vinden in een nieuwe sociale context en daarnaast ook direct op hbo-academisch taalniveau meedraaien. De achtergrond van deze studenten is zeer gevarieerd en ook hun taalniveau loopt uiteen. 

    In de eerste 100 dagen van hun studie zijn twee zaken van belang voor het studiesucces van studenten: de taalvaardigheid (met name schriftelijke vaardigheden) en het thuisgevoel (‘sense of belonging’, de mate waarin een student zich thuis voelt). Bijkomend probleem is dat bij veel hbo-docenten kennis ontbreekt over inclusie, taalontwikkelend lesgeven en blended onderwijs.

    Het doel van deze innovatie richt zich op twee aspecten: het ontwikkelen van tools voor studenten om hun taalvaardigheid en zelfvertrouwen te vergroten, zodat ze zich meer thuis voelen op de hogeschool. Daarnaast is een leerlijn voor docenten nodig waarin identiteit en meertaligheid een plek krijgen in het onderwijs. Dat kan gaandeweg de bewustwording vergroten over vakgericht taalonderwijs, inclusieve taal en blended onderwijs. 

    Ontwikkeling evidence-informed leerlijn met nieuwe werkvormen

    De interventie is ontwikkeld aan de hand van de CIMO-logica (CIMO staat voor vraag-in-Context, Interventie, Mechanisme, Outcome), waarbij een aantal ontwerpcriteria is aangehouden. Drie didactische principes liggen ten grondslag aan de nieuwe leerlijn: genredidactiek, schrijfprocesdidactiek en inclusieve pedagogiek. De uitgewerkte methodes zijn research informed; bij het ontwikkelen van de werkvormen is gebruik gemaakt van de onderliggende principes uit de literatuur. 

    Voorbeelden van de werkvormen zijn: een ‘model’ maken van een tekst, met een groepje een eerste versie schrijven (genredidactiek), aandacht voor voorbereiding, peerreviewing en herziening in het schrijfproces (schrijfprocesdidactiek), verkennen en bespreken van identiteit, cultuur en de waarde van meertaligheid (inclusieve pedagogiek). 
    Er zijn verschillende ict-tools en voorzieningen ingezet zoals SharePoint, Comproved, de opnamestudio van Hogeschool Rotterdam, de onderwijssuite van Microsoft Teams, Sway en Brightspace. 

    Resultaten: betere taalproducten en bewustere docenten

    De implementatie van de leerlijn verliep soepel doordat docenten enigszins bekend waren met de werkvormen. Uitvoerende docenten konden input en feedback geven die het projectteam vervolgens heeft verwerkt. Er zijn evaluatiegesprekken gevoerd met docenten, nul- en eindmetingen gedaan bij studenten op taalvaardigheid, mate van thuisgevoel en houding ten aanzien van taal en data uit Osiris. 

    Belangrijkste opbrengsten zijn:

    • de taalleerlijn (in delen of als geheel) is bij vier opleidingen ingezet en er zijn meerdere curriculumwijzigingen aangebracht;
    • docenten zijn zich bewuster van taal en inclusie;
    • de kwaliteit van geschreven producten van studenten is verbeterd.

    De 30 ontwikkelde werkvormen helpen docenten om hun onderwijs ‘opnieuw uit te denken’. Studenten noemen het een ‘prettig werkboek’. Ze stellen gemakkelijker vragen en geven dankzij de nieuwe werkvormen veel peerfeedback.

    Effect op studiesucces lastig vast te stellen

    Stimulerende factoren bij de ontwikkeling van deze innovatie waren cofinanciering, samenwerking en expertise van betrokkenen, aansluiting op behoefte en breed gedragen relevantie. 
    Belemmeringen deden zich voor in haperende technologie, onbekendheid bij docenten met de stof en didactiek, slechte roostering, werkdruk, en het niveau van instromende studenten. Lage opkomst bij de eindmeting en vermenging van experiment- en controlegroep maken dat er geen ‘harde’ uitspraken gedaan kunnen worden over studiesucces. Een kwantitatieve analyse maakt duidelijk hoe complex dit is. Bij studenten is op sommige vlakken een klein, maar nog niet significant positief effect te zien. Andere uitkomsten wijzen op een mogelijk significant negatief of geen effect op de academische prestaties. 
    Aan te bevelen is om nauw aan te sluiten op het startniveau van studenten, kennis te doseren en in te zoomen op één aspect van hbo-taalvaardigheid en inclusie. 

    Leerlijn geïntegreerd in het curriculum

    Bij twee deelnemende opleidingen is de leerlijn een geïntegreerd onderdeel geworden van het curriculum. Ook andere opleidingen zetten de leerlijn inmiddels in. Daarnaast maakt de leerlijn onderdeel uit van de NT2-keuzevakken van hogeschool Rotterdam. 
    De leerlijn wordt verder doorontwikkeld door de opleidingen en het taalcentrum van de hogeschool. Ook andere onderwijsinstellingen tonen interesse om de vertaalslag te maken naar hun onderwijs. 

    Factsheet

    Opleiding(en) en aantal studenten waarbij de innovatie is toegepast:

    AdManagement, Bedrijfskunde, 

    Lero Economie en Ruimtelijke Ordening: tussen de 400 en 600 studenten 

    Ontwikkelperiode:2021-2023
    Opzet projectteam:Projectleider: Rivi Godfried 
    Onderzoekers: Evelyne van der Neut, Claudia  Gomes Ontwikkelaars: Marina Admiraal, Ria Chin-Kon Sung Lector: Erik van Schooten
    Bestede aantal ontwikkeluren:537
    Totale budget:EUR 50.050 (Comenius) en 94.540 (co-financiering Werkplaats Taal Hogeschool Rotterdam) en 300 ( sprekersvergoeding)

    Relevante publicaties

    • Gomes, C. (2019). 100 dagen HR: wat vroege uitval ons leert. Hogeschool Rotterdam.
    • Kuiper, C. (2018). Promoting Tertiary Students' Writing. A Subject-Specific Genre-Based Approach. Dissertatie. KU Leuven. 
    • Marshall, S. (2012). Sense of Belonging and First-Year Academic Literacy. Canadian Journal of Higher Education, 116-142. 
    • Strayhorn, T.L. (2019). College Students' Sense of Belonging: A key to educational success for all students. Taylor & Francis.
    • Yao, C.W. (2016). "Better English is the Better Mind": Influence of Language Skills ons Sense of Belonging in Chinese International Students. The Journal of College and University Student Housing, 75-89

    Producten of presentaties over dit project 

    Comenius Teaching Fellowship 2021. Raadpleeg hiervoor nko.nl.

    Bijdrage van

    Rivi Godfried

    Rivi Godfried

    Hogeschool Rotterdam

    Mogen we je iets vragen?

    Ga je deze informatie gebruiken in het onderwijs?
    Wat vind je van de leesbaarheid van deze pagina?
    In welke onderwijssector werk je?

    Wil je nog iets anders kwijt? Laat het ons weten via het feedback-formulier.

    Privacyverklaring

    Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

    Gerelateerd in de kennisbank

    • Placeholder Onderwijskennis.nl

      Praktijkvoorbeeld

      Voorkom uitval met de Startthermometer

      ho

      Met dit instrument reflecteren studenten op studiekeuze, motivatie, welzijn, en eerste ervaringen. Dit biedt zelfinzicht voor de student en vroegsignalering en gerichte begeleiding voor de docent.

      Lees verder bij Fontys
    • Handvat

      Creëer een sense of belonging met #IBelong

      ho

      #IBelong is een innovatief programma van diverse activiteiten voor docenten en studenten. Het bevordert de sense of belonging van eerstejaars studenten door een inclusievere leeromgeving te creëren.

      Lees verder bij #IBelong
    • Handvat

      MoodLift: Nieuwe relaties opbouwen met medestudenten

      ho

      Met deze e-learning module van het onderzoeksconsortium Caring Universities kunnen studenten programma's volgen om hun sociale relaties te versterken.

      Lees verder bij Moodlift