Kansengelijkheid en minder stressklachten met een thuiswerkarme school
Voortgezet onderwijs
Leerlingen maken bijna al hun huiswerk op school, onder toezicht van een docent. Met als doel kansengelijkheid bevorderen, maar ook stressklachten bij leerlingen verminderen en hulp op maat bieden.
Van der Capellen Scholengemeenschap heeft in september 2021 de thuiswerkarme school (TAS) geïntroduceerd bij de brugklassen. Alle brugklassen, zes in totaal, maken het grootste deel van het huiswerk in de middag op school.
Het voordeel van de leerlingen op school aan huiswerk te laten werken, is dat je ziet hoe een leerling het huiswerk aanpakt. Op deze manier heb je sneller in beeld welke leerlingen hier moeite mee hebben. Vervolgens kan de leerling beter begeleid worden bij het leren hoe te leren. Op deze manier kan de school eerder hulp bieden aan de leerlingen die dat nodig hebben.
Van elke schooldag is het laatste uur een TAS-uur. Daarbij kan de leerling kiezen uit verschillende lokalen om in te werken. Ze kunnen zich voor een van de volgende lokalen inschrijven:
Een stiltelokaal: in dit lokaal werkt de leerling zelfstandig aan het huiswerk.
Een samenwerkingslokaal: in dit lokaal kan je samenwerken met medeleerlingen.
Een lokaal met vakondersteuning: in dit lokaal heb je de mogelijkheid om vragen te stellen aan een vakdocent.
Leraren die lesgeven in de brugklas bemensen zo veel mogelijk deze lokalen. Op de gang tussen de lokalen loopt een docent, een soort coördinator, om de leerlingen naar de juiste lokalen te wijzen. Aan het einde van het TAS-uur hebben de leerlingen bijna al het huiswerk af, zodat ze na school tijd hebben voor andere activiteiten.
Redenen voor introductie thuiswerkarme school
Van der Capellen Scholengemeenschap heeft de TAS geïntroduceerd om een school te zijn voor alle leerlingen, die alle leerlingen gelijke kansen biedt. Ook hopen ze met de TAS stressklachten bij leerlingen te verminderen.
Invloed van de thuissituatie op welbevinden en leerresultaten
Van der Capellen Scholengemeenschap is een school in een wijk met een diverse populatie. De thuissituaties van de leerlingen op school zijn ook divers. Door de coronacrisis is het extra duidelijk geworden hoe belangrijk thuissituaties zijn voor het welbevinden en presteren op school. Niet alle leerlingen hadden tijdens de scholensluiting thuis een rustige plek om aan school te werken of ouders die de mogelijkheid hadden te helpen bij het huiswerk. Terwijl juist de betrokkenheid van ouders een belangrijke bijdrage kan leveren aan de leerresultaten.
Huiswerk kan mogelijk de kansenongelijkheid vergroten, doordat leerlingen met een lagere sociaaleconomische status vaak minder toegang hebben tot een computer of goede internetverbinding, een minder goede werkplek hebben en minder steun krijgen van ouders
Cooper, H., Robinson, J. C., & Patall, E. A. (2006). Does homework improve academic achievement? A synthesis of research, 1987–2003. Review of educational research, 76(1), 1-62.
Kralovec, E., & Buell, J. (2001). The end of homework: How homework disrupts families, overburdens children, and limits learning. Beacon Press.
Lutz, A., & Jayaram, L. (2015). Getting the Homework Done: Social Class and Parents’ Relationship to Homework. International Journal of Education Social Science, 2, 73-84
Stressklachten bij leerlingen
Ook ziet de school veel leerlingen vastlopen tijdens de verwerking van de leerstof. Dit veroorzaakt stress en heeft gevolgen voor de leerprestaties. Er zijn leerlingen die in zo’n situatie opgeven en een grotere kans op afstromen hebben. Dit kan een voorbeeld zijn van onderpresteren en dat vindt de school zorgelijk. Verder zijn er leerlingen die door prestatiedruk nooit stoppen en zich overwerken, met stressklachten tot gevolg.
Samen voor een stevige basis
De school werkt samen met de gemeente aan de TAS. Dat gebeurt in samenwerkingsprogramma “Samen voor een stevige basis”. De samenwerking tussen de gemeente Zwolle en Zwolse scholen in het primair en voortgezet onderwijs is gericht op een versterking van de sociale basis van kinderen en jongeren.
Geraadpleegde bronnen
Cooper, H., Robinson, J. C., & Patall, E. A. (2006). Does homework improve academic achievement? A synthesis of research, 1987–2003. Review of educational research, 76(1), 1-62.
Kralovec, E., & Buell, J. (2001). The end of homework: How homework disrupts families, overburdens children, and limits learning. Beacon Press.
Lutz, A., & Jayaram, L. (2015). Getting the Homework Done: Social Class and Parents’ Relationship to Homework. International Journal of Education Social Science, 2, 73-84
Bij de start van het samenwerkingsprogramma is een kwantitatieve analyse gemaakt van de soorten jeugdzorghulp waar leerlingen van deze school gebruik van maken. Uit de analyse bleek onder andere dat veel leerlingen rondliepen met stress. Ook zagen we dat er veel diagnostiekaanvragen werden gedaan, uit ervaring weten we dat dit ongeveer drie maanden nadat leerlingen gestart zijn in de brugklas gebeurt. Het eerste schoolrapport is dan net binnen en de effecten van de overstap van basisschool en voortgezet onderwijs worden daarin in cijfers uitgedrukt. Als die cijfers tegenvallen, is een hypothese die we regelmatig tegenkomen dat een kind moeite zou hebben met planning en concentratie.
Onderwijsontwikkelgroep baseert zich op wetenschappelijke inzichten
Samen met de school heeft het programmateam ‘Samen voor een stevige basis’ deze inzichten expliciet gemaakt en nagedacht over welke interventies zouden passen om deze doelgroepen te helpen. In plaats van repareren aan de achterkant, is gekozen voor versterken aan de voorkant. Oftewel: geen individuele jeugdhulptrajecten inzetten bij stressklachten, maar collectief de bron aanpakken. Het idee van een thuiswerkarme school leefde al langer bij de onderwijsontwikkelgroep van de school. Deze groep houdt zich bezig met aanpakken die wetenschappelijk bewezen zijn. Uit wetenschappelijke literatuur komt naar voren dat het belangrijk is dat leerlingen op de juiste manier feedback krijgen op hun leerproces
Hattie, J., & Timperley, H. (2007). The power of feedback. Review of educational research, 77(1), 81-112. Dankzij de TAS-uren kunnen docenten de leerlingen meer feedback geven op hun leerproces. Ook kan de TAS kansenongelijkheid mogelijk tegengaan doordat alle leerlingen gelijke kansen krijgen en de invloed van de leefomgeving afneemt
Van Gool, B., & Theulings, R. (2019). Hoe bestrijd je kansenongelijkheid in het onderwijs? Deze school schafte huiswerk af.https://eenvandaag.avrotros.nl/item/hoe-bestrijd-je-kansenongelijkheid-in-het-onderwijs-deze-school-schafte-huiswerk-af/ Geraadpleegd op 1 maart 2022 Daarom is de onderwijsontwikkelgroep ook positief over het inzetten van de TAS-uren.
Beroep op jeugdhulp verminderen
Door thuiswerkarm te werken krijgt de school eerder en meer zicht op de ontwikkeling van kinderen en jongeren en de problemen waar zij tegenaan lopen. Hierdoor kunnen ook andere oplossingen in beeld komen, waardoor minder beroep op jeugdhulp gedaan hoeft te worden.
“We willen alle leerlingen de hulp en begeleiding geven die zij nodig hebben, daarvoor hoef je geen etiketje te hebben. En deze ondersteuning en begeleiding zijn we aan het normaliseren.”
Monitoren van leerlingen
In het kader van het programma ‘Samen voor een stevige basis’ zijn ernaar aanleiding van de eerste analyse aannames gedaan over mogelijke effecten van de thuiswerkarme school. Bijvoorbeeld: zijn leerlingen succesvoller in hun schooltraject? Een succescriterium van het inzetten van de TAS is minder leerlingen met stress. Samen monitoren school en gemeente de leerlingen om te kijken of deze aannames kloppen. Daarvoor gebruiken ze data als leerprestaties van leerlingen, in- en doorstroomcijfers en het aantal verwijzingen naar jeugdhulp.
Invloed van de coronacrisis
De eerste analyse van de gemeente is gemaakt vóór de coronacrisis. Op dit moment zijn er in de praktijk veel leerlingen met angst, depressie of stress gerelateerde klachten, die het gevolg zijn van de coronacrisis. Het is nu lastig te bepalen welke klachten veroorzaakt zijn door corona en wat er in een andere situatie ook zou zijn gebeurd. In ieder geval worden de gegevens nu bijgehouden en tussentijds geëvalueerd. Ook wordt er aan het eind van het schooljaar een evaluatie gedaan.
Dankzij het geld uit het Nationaal Programma Onderwijs, dat zowel de school als de gemeente hiervoor benutten, kon de TAS snel ingezet worden. Zonder de NPO-gelden had dit zeker nog een jaar geduurd.
Cooper, H., Robinson, J. C., & Patall, E. A. (2006). Does homework improve academic achievement? A synthesis of research, 1987–2003. Review of educational research, 76(1), 1-62.
Hattie, J., & Timperley, H. (2007). The power of feedback. Review of educational research, 77(1), 81-112.
Kralovec, E., & Buell, J. (2001). The end of homework: How homework disrupts families, overburdens children, and limits learning. Beacon Press.
Lutz, A., & Jayaram, L. (2015). Getting the Homework Done: Social Class and Parents’ Relationship to Homework. International Journal of Education Social Science, 2, 73-84
Volledige referentie: Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO). (2022). Kansengelijkheid en minder stressklachten met een thuiswerkarme school.Onderwijskennis.nl (NRO). Geraadpleegd op [dag maand jaar], van www.onderwijskennis.nl/node/2726
Leraren geven huiswerk op om leerlingen te laten oefenen of ter voorbereiding op de les. Huiswerk maken draagt bij aan betere leeropbrengsten, als er rekening gehouden wordt met een aantal factoren.
